راهنمای کامل طبقه بندی بین المللی اختراع (IPC)

ترجمه فارسی راهنمای رسمی وایپو، ویرایش ۲۰۲۶ — از خواندن کد تا قواعد طبقه بندی و روش جستجو

این متن ترجمه فارسی «WIPO — Guide to the International Patent Classification (2026)» است؛ اثری از سازمان جهانی مالکیت فکری (وایپو) که تحت مجوز CC BY 4.0 منتشر شده و ترجمه آن آزاد است. متن اصلی انگلیسی (PDF)

این ترجمه رسمی نیست. متن اصلی توسط برندنو به فارسی برگردانده و برای خوانندهٔ فارسی زبان بازنویسی شده است؛ شماره بندی بندهای اصلی حفظ نشده است. در صورت هرگونه ابهام یا اختلاف، متن انگلیسی وایپو معتبر است.

دبیرخانهٔ وایپو هیچ مسئولیتی در قبال تغییر یا ترجمهٔ محتوای اصلی نمی پذیرد. The Secretariat of WIPO assumes no liability or responsibility with regard to the transformation or translation of the original content.

پیش‌گفتار

این بخش به اهداف، تاریخچه، اصلاحات و کمک به استفاده از طبقه‌بندی بین‌المللی اختراع می‌پردازد.

موافقت‌نامه استراسبورگ (Strasbourg Agreement) درباره طبقه‌بندی بین‌المللی اختراع (مصوب ۱۹۷۱) که در ۷ اکتبر ۱۹۷۵ اجرایی شد، یک سیستم طبقه‌بندی مشترک برای اختراعات ایجاد کرده است. این سیستم شامل اظهارنامه‌های منتشرشدهٔ ثبت اختراع، گواهی‌نامه‌های مخترعان، مدل‌های مصرفی (utility models) و گواهی‌نامه‌های مصرفی است. از این پس، به همهٔ این موارد «اسناد اختراع» (patent documents) می‌گوییم. بر اساس ماده ۱ این موافقت‌نامه، اتحادیه ویژه طبقه‌بندی بین‌المللی اختراع (IPC) تأسیس شد. در این راهنما، منظور از «طبقه‌بندی» یا «IPC»، همان طبقه‌بندی بین‌المللی اختراع است.

این طبقه‌بندی به دو زبان انگلیسی و فرانسوی تدوین شده است و هر دو متن اعتبار یکسانی دارند. طبق بند ۲ از ماده ۳ موافقت‌نامه استراسبورگ، متن‌های رسمی این طبقه‌بندی می‌تواند به زبان‌های دیگر نیز تهیه شود.

نسخهٔ اینترنتی این طبقه‌بندی که در وب‌سایت وایپو (WIPO) به نشانی (https://www.wipo.int/en/web/classification-ipc) در دسترس است، نسخهٔ رسمی و منتشرشدهٔ IPC محسوب می‌شود. این وب‌سایت شامل متن کامل طبقه‌بندی به زبان‌های انگلیسی و فرانسوی است و هم نسخهٔ در حال اجرا و هم نسخه‌ها و ویرایش‌های قبلی را در بر می‌گیرد.

بر اساس بند ۵ از ماده ۴ موافقت‌نامه استراسبورگ، مقرر شده است که در اسناد منتشرشدهٔ اختراع که بر اساس این سیستم طبقه‌بندی شده‌اند، می‌توان پیش از نمادهای طبقه‌بندی از عبارت مخفف Int.Cl. (مخفف International Patent Classification) استفاده کرد. جزئیات بیشتر دربارهٔ نحوهٔ نمایش این نمادها در بخش دوازدهمِ این راهنما توضیح داده شده است.

اهداف IPC

این طبقه‌بندی ابزاری برای یکپارچه‌سازی بین‌المللیِ دسته‌بندی اسناد اختراع است. هدف اصلی آن، ایجاد یک ابزار جستجوی کارآمد برای بازیابی اسناد اختراع توسط اداره‌های مالکیت فکری و سایر کاربران است. این ابزار کمک می‌کند تا جدید بودن (novelty) و گام ابتکاری یا بدیهی نبودن (non-obviousness) اختراعات ارزیابی شود. این ارزیابی شامل بررسی پیشرفت فنی، نتایج مفید یا کاربردپذیریِ (utility) اطلاعات فنی ارائه‌شده در اظهارنامه‌های ثبت اختراع است.

علاوه بر این، طبقه‌بندی اهداف مهم زیر را نیز دنبال می‌کند:

ابزاری برای مرتب‌سازی منظم اسناد اختراع، تا دسترسی به اطلاعات فناوری و حقوقیِ موجود در آن‌ها آسان‌تر شود؛
پایه‌ای برای انتشار هدفمند و گزینشیِ اطلاعات برای همهٔ کاربرانِ اطلاعات اختراعات؛
مبنایی برای بررسی دانش پیشین (state of the art) در حوزه‌های مختلف فناوری؛
پایه‌ای برای تهیهٔ آمار مالکیت صنعتی، که به کمک آن می‌توان روند توسعهٔ فناوری را در زمینه‌های گوناگون ارزیابی کرد.

تاریخچه IPC

متن اولین ویرایش این طبقه‌بندی بر اساس مفاد «کنوانسیون اروپایی طبقه‌بندی بین‌المللی اختراعات» مصوب ۱۹۵۴ تدوین شد. پس از امضای موافقت‌نامه استراسبورگ، «طبقه‌بندی بین‌المللی (اروپایی) اختراعات» که در ۱ سپتامبر ۱۹۶۸ منتشر شده بود، از تاریخ ۲۴ مارس ۱۹۷۱ به‌عنوان اولین ویرایش این طبقه‌بندی شناخته شد.

این طبقه‌بندی به‌طور دوره‌ای بازنگری می‌شود تا سیستم آن بهبود یابد و پیشرفت‌های فناوری در آن لحاظ شود.

دوره‌های اجرایی ویرایش‌های مختلف این طبقه‌بندی به شرح زیر بوده است:

ویرایش اول: از ۱ سپتامبر ۱۹۶۸ تا ۳۰ ژوئن ۱۹۷۴
ویرایش دوم: از ۱ ژوئیه ۱۹۷۴ تا ۳۱ دسامبر ۱۹۷۹
ویرایش سوم: از ۱ ژانویه ۱۹۸۰ تا ۳۱ دسامبر ۱۹۸۴
ویرایش چهارم: از ۱ ژانویه ۱۹۸۵ تا ۳۱ دسامبر ۱۹۸۹
ویرایش پنجم: از ۱ ژانویه ۱۹۹۰ تا ۳۱ دسامبر ۱۹۹۴
ویرایش ششم: از ۱ ژانویه ۱۹۹۵ تا ۳۱ دسامبر ۱۹۹۹
ویرایش هفتم: از ۱ ژانویه ۲۰۰۰ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۰۵

پس از انجام اصلاحات در IPC (که در بخش اصلاحات توضیح داده شده است)، برای ویرایش‌هایی که از ۱ ژانویه ۲۰۰۶ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۱۰ اجرا می‌شدند، طبقه‌بندی به دو سطح «پایه» (core) و «پیشرفته» (advanced) تقسیم شد. هر ویرایش از سطح پایه با سالِ شروع اجرای آن مشخص می‌شد. برای مثال، IPC-2006 از ۱ ژانویه ۲۰۰۶ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۰۸ اجرا شد و IPC-2009 از ۱ ژانویه ۲۰۰۹ به اجرا درآمد. هر نسخهٔ جدید از سطح پیشرفته نیز با سال و ماهِ شروع اجرا مشخص می‌شد؛ مانند IPC-2008.01. از ۱ ژانویه ۲۰۱۱ به بعد، تقسیم‌بندی به دو سطح پایه و پیشرفته متوقف شد و از آن پس، هر نسخهٔ جدید از IPC با سال و ماهِ شروع اجرای آن نشان داده می‌شود؛ مانند IPC-2011.01.

اصلاحات IPC

این طبقه‌بندی در ابتدا طراحی شد و سال‌ها توسعه یافت تا عمدتاً به‌عنوان یک ابزار اطلاعاتیِ کاغذی استفاده شود. برای اطمینان از اینکه بتوان از این سیستم در محیط الکترونیکی نیز به‌طور مؤثر و کارآمد استفاده کرد، لازم بود تغییراتی در ساختار، روش‌های بازنگری و نحوهٔ کاربرد آن ایجاد شود.

به همین دلیل، کشورهای عضو اتحادیه IPC در سال ۱۹۹۹ تصمیم گرفتند اصلاحاتی را در این طبقه‌بندی آغاز کنند. آن‌ها یک دورهٔ بازنگری گذار (transitional revision period) را معرفی کردند تا هم‌زمان با بازنگری طبقه‌بندی، تغییراتِ موردنیاز برای این اصلاحات نیز به‌دقت تدوین شود. این دورهٔ گذار در سال ۱۹۹۹ آغاز شد و در سال ۲۰۰۵، دورهٔ اساسیِ اصلاحات به پایان رسید.

در نتیجهٔ این اصلاحات، تغییرات عمدهٔ زیر در طبقه‌بندی ایجاد شد:

طبقه‌بندی به دو سطح پایه و پیشرفته تقسیم شد تا نیازهای گروه‌های مختلف کاربران بهتر برآورده شود؛
روش‌های بازنگری متفاوتی برای این دو سطح در نظر گرفته شد؛ به‌این‌صورت که سطح پایه دارای دوره‌های بازنگری سه‌ساله شد و سطح پیشرفته به‌طور پیوسته بازنگری می‌شد؛
هنگام بازنگریِ طبقه‌بندی، اسناد اختراع بر اساس تغییراتِ اعمال‌شده در سطوح پایه و پیشرفته، دوباره طبقه‌بندی (reclassify) می‌شدند.

داده‌های تکمیلی برای نمایش بهتر یا توضیح دقیق‌ترِ مدخل‌های طبقه‌بندی (classification entries) به لایهٔ الکترونیکیِ این سیستم اضافه شد. این داده‌ها شامل مواردی مانند تعاریف، فرمول‌های ساختار شیمیایی، تصاویر گرافیکی و ارجاعاتِ آگاهی‌بخش (informative references) است.
اصول کلی و قواعد طبقه‌بندی نیز بررسی شد و در صورت نیاز، مورد بازنگری قرار گرفت.

با این حال، نگهداری از دو سطح مستقل که رویه‌های بازنگری و چرخه‌های انتشار متفاوتی داشتند، پیچیده بود. به همین دلیل، اتحادیهٔ طبقه‌بندی بین‌المللی اختراع (IPC Union) در سال ۲۰۰۹ میلادی تصمیم گرفت که انتشار سطوح جداگانهٔ IPC را متوقف کند. برای برطرف کردن نیازِ کاربرانی که از سطح پایه (core level) استفاده می‌کردند، مقرر شد که این افراد بتوانند اسناد ثبت اختراعِ (patent documents) خود را با استفاده از گروه‌های اصلیِ (main groups) این طبقه‌بندی دسته‌بندی کنند.

راهنمای استفاده از سیستم طبقه‌بندی

این راهنما با زبانی ساده و با ارائهٔ مثال، توضیح می‌دهد که سیستم طبقه‌بندی باید چگونه برای دسته‌بندی یا جستجو و بازیابیِ اسناد ثبت اختراع استفاده شود. برای راهنمایی بیشتر در استفاده از این سیستم، می‌توانید به وب‌سایت وایپو در بخش IPC به نشانی (https://www.wipo.int/en/web/classification-ipc) مراجعه کنید. در این وب‌سایت موارد زیر در دسترس است:

اطلاعات تکمیلیِ IPC که شامل تعاریف، فرمول‌های ساختار شیمیایی و تصاویر گرافیکی است؛
نمایهٔ واژگان کلیدی (Catchword Index) برای IPC که به زبان‌های انگلیسی، فرانسوی و چند زبان دیگر تهیه شده است؛
فهرست تطبیقیِ بازنگری‌ها (Revision Concordance List). این فهرست نشان می‌دهد که در نتیجهٔ بازنگری‌ها، موضوعات مختلف چگونه بین بخش‌های گوناگونِ طبقه‌بندی جابه‌جا شده‌اند.

برای تهیهٔ نسخهٔ چاپی از ساختار IPC، می‌توانید از فایل‌های PDF که در وب‌سایت وایپو قرار دارد استفاده کنید.

مکاتبات مربوط به سیستم طبقه‌بندی باید به آدرس زیر ارسال شود:

سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO)

34, chemin des Colombettes

CH-1211 Geneva 20 (Switzerland)

ایمیل: ipc.mail@wipo.int

ساختار نمادهای طبقه‌بندی

بخش؛ کلاس؛ زیرکلاس؛ گروه؛ نماد کامل طبقه‌بندی

بخش (Section)

طبقه‌بندی، تمام دانش مربوط به حوزه اختراعات ثبت‌شده (پتنت) را در بر می‌گیرد و به هشت بخش تقسیم می‌شود. بخش‌ها بالاترین سطح در سلسله‌مراتب طبقه‌بندی هستند.

نماد بخش: هر بخش با یکی از حروف بزرگ انگلیسی از A تا H نشان داده می‌شود.

عنوان بخش: عنوان بخش، محتوای آن را به‌صورت بسیار کلی نشان می‌دهد. این هشت بخش عبارت‌اند از:

A: نیازهای انسانی
B: انجام عملیات؛ حمل‌ونقل
C: شیمی؛ متالورژی
D: منسوجات؛ کاغذ
E: سازه‌های ثابت
F: مهندسی مکانیک؛ روشنایی؛ گرمایش؛ تسلیحات؛ انفجار
G: فیزیک
H: برق

زیربخش (Subsection): در داخل هر بخش، ممکن است عناوین راهنمایی وجود داشته باشد که زیربخش‌ها را تشکیل می‌دهند. این زیربخش‌ها فقط عنوان هستند و نماد طبقه‌بندی ندارند.

مثال: بخش A (نیازهای انسانی) شامل زیربخش‌های زیر است:

کشاورزی
مواد غذایی؛ تنباکو
اقلام شخصی یا خانگی
سلامتی؛ نجات جان؛ سرگرمی

کلاس (Class)

هر بخش به کلاس‌هایی تقسیم می‌شود که دومین سطح از سلسله‌مراتب طبقه‌بندی را تشکیل می‌دهند.

نماد کلاس: نماد هر کلاس از نماد بخش به‌علاوه یک عدد دورقمی تشکیل می‌شود.

مثال: H01

عنوان کلاس: عنوان کلاس نشان‌دهنده محتوای آن است.

مثال: H01 قطعات الکتریکی

فهرست کلاس (Class Index): برخی از کلاس‌ها دارای فهرستی هستند که صرفاً یک خلاصه راهنماست و نمای کلی از محتوای کلاس ارائه می‌دهد (مانند G10).

زیرکلاس (Subclass)

هر کلاس شامل یک یا چند زیرکلاس است که سومین سطح از سلسله‌مراتب طبقه‌بندی را تشکیل می‌دهند.

نماد زیرکلاس: نماد هر زیرکلاس از نماد کلاس به‌علاوه یک حرف بزرگ انگلیسی تشکیل می‌شود.

مثال: H01S

عنوان زیرکلاس: عنوان زیرکلاس، محتوای آن را تا حد امکان دقیق مشخص می‌کند.

مثال: H01S دستگاه‌هایی که از فرآیند تقویت نور با گسیل القایی تابش [لیزر] برای تقویت یا تولید نور استفاده می‌کنند؛ - - -

فهرست زیرکلاس: بیشتر زیرکلاس‌ها دارای فهرستی هستند که صرفاً یک خلاصه راهنماست و نمای کلی از محتوای زیرکلاس ارائه می‌دهد (مانند H01S).

عنوان راهنما (Guidance Heading): هرگاه بخش بزرگی از یک زیرکلاس به یک موضوع مشترک مربوط باشد، ممکن است در ابتدای آن بخش، یک عنوان راهنما برای مشخص کردن آن موضوع قرار گیرد. به‌عنوان مثال، عنوان «دستگاه‌های حافظه فرار» پیش از گروه H10B 10/00.

گروه (Group)

هر زیرکلاس به بخش‌های کوچک‌تری به نام «گروه» تقسیم می‌شود. گروه‌ها یا «گروه اصلی» (Main Group) هستند (یعنی سطح چهارم سلسله‌مراتب طبقه‌بندی) یا «زیرگروه» (Subgroup) هستند (یعنی سطوح پایین‌تر سلسله‌مراتب که به گروه اصلی وابسته‌اند).

نماد گروه: نماد هر گروه از نماد زیرکلاس به‌علاوه دو عدد تشکیل می‌شود که با یک خط مورب (اسلش) از هم جدا شده‌اند.

نماد گروه اصلی: نماد هر گروه اصلی شامل نماد زیرکلاس، یک عدد یک تا سه‌رقمی، خط مورب و عدد 00 است.

مثال: H01S 3/00

عنوان گروه اصلی: عنوان گروه اصلی، حوزه‌ای از موضوعات را در محدوده زیرکلاس خود به‌دقت تعریف می‌کند که برای جستجو مفید است. نمادها و عناوین گروه‌های اصلی در طبقه‌بندی به‌صورت پررنگ (Bold) نوشته می‌شوند.

مثال: H01S 3/00 لیزرها

نماد زیرگروه: زیرگروه‌ها بخش‌های زیرمجموعه گروه‌های اصلی را تشکیل می‌دهند. نماد هر زیرگروه شامل نماد زیرکلاس، عدد یک تا سه‌رقمی گروه اصلی آن، خط مورب و یک عدد حداقل دورقمی (به‌جز 00) است.

مثال: H01S 3/02

ترتیب زیرگروه‌ها در سیستم به‌گونه‌ای است که گویی اعداد آن‌ها، اعشاریِ عددِ قبل از خط مورب هستند. برای مثال، 3/036 بعد از 3/03 و قبل از 3/04 قرار می‌گیرد، و 3/0941 بعد از 3/094 و قبل از 3/095 یافت می‌شود.

عنوان زیرگروه: عنوان زیرگروه، حوزه‌ای از موضوعات را در محدوده گروه اصلی خود به‌دقت تعریف می‌کند که برای جستجو مفید است. پیش از این عنوان، یک یا چند نقطه قرار می‌گیرد که جایگاه سلسله‌مراتبی آن زیرگروه را نشان می‌دهد؛ یعنی مشخص می‌کند که هر زیرگروه، زیرمجموعه نزدیک‌ترین گروهِ بالاتر از خود است که یک نقطه کمتر دارد (همان‌طور که در بخش‌های مربوط به سلسله‌مراتب توضیح داده شده است). عنوان زیرگروه اغلب یک عبارت کامل است و در این حالت با حرف بزرگ انگلیسی آغاز می‌شود. اگر عنوان زیرگروه در ادامهٔ عنوانِ گروهِ بالاتر از خود خوانده شود، با حروف کوچک انگلیسی آغاز می‌شود. در تمام موارد، عنوان زیرگروه باید وابسته و محدود به عناوین گروه‌های بالاتر از خود در نظر گرفته شود.

مثال‌ها:

H01S 3/00 لیزرها
H01S 3/14 • که با ماده استفاده‌شده به‌عنوان محیط فعال مشخص می‌شوند

عنوان 3/14 باید به این شکل خوانده شود: لیزرهایی که با ماده استفاده‌شده به‌عنوان محیط فعال مشخص می‌شوند.

H01S 3/05 • ساختار یا شکل تشدیدکننده‌های نوری

عنوان 3/05 یک عبارت کامل است، اما به‌دلیل جایگاه سلسله‌مراتبی‌اش، این گروه فقط به ساختار یا شکل تشدیدکننده‌های نوریِ لیزرها محدود می‌شود.

نماد کامل طبقه‌بندی

یک نماد کامل طبقه‌بندی، ترکیبی از نمادهای نشان‌دهنده بخش، کلاس، زیرکلاس و گروه اصلی یا زیرگروه است.

مثال: A 01 B 33/00 یا A 01 B 33/08

نماد	توضیح	سطح سلسله‌مراتب
`A`	بخش	سطح اول
`01`	کلاس	سطح دوم
`B`	زیرکلاس	سطح سوم
`33/00` یا `33/08`	گروه اصلی یا زیرگروه	سطح چهارم یا سطح پایین‌تر

ساختار سلسله‌مراتبی طبقه‌بندی

طبقه‌بندی بین‌المللی اختراع (IPC) یک سیستم طبقه‌بندی سلسله‌مراتبی (Hierarchical Classification System) است. محتوای سطوح پایین‌تر، در واقع زیرمجموعه‌ای از محتوای سطوح بالاتر است و به آن‌ها وابستگی دارد.

اصل سلسله‌مراتب

این طبقه‌بندی، کل دانش فنی را با استفاده از سطوح سلسله‌مراتبی از بالا به پایین دسته‌بندی می‌کند. این سطوح عبارت‌اند از: بخش (Section)، کلاس (Class)، زیرکلاس (Subclass)، گروه (Group) و زیرگروه (Subgroup).

سلسله‌مراتب میان زیرگروه‌ها فقط بر اساس تعداد نقطه‌های پیش از عنوان آن‌ها (یعنی میزان تورفتگی آن‌ها) مشخص می‌شود، نه بر اساس شماره‌گذاری زیرگروه‌ها.

مثال:

`G01N 33/483`	• •	Physical analysis of biological material
`33/487`	• • •	of liquid biological material
`33/49`	• • • •	blood
`33/50`	• •	Chemical analysis of biological material, e.g. blood

این مثال نشان می‌دهد که زیرگروه سه‌رقمی و سه‌نقطه‌ای 33/487 از نظر سلسله‌مراتب بالاتر از زیرگروه دورقمی و چهارنقطه‌ای 33/49 قرار دارد. همچنین، زیرگروه سه‌رقمی و دونقطه‌ای 33/483 دقیقاً هم‌سطح با زیرگروه دورقمی و دونقطه‌ای 33/50 است.

نقطه‌های پیش از عنوان یک گروه، برای جلوگیری از تکرار، جایگزین عنوانِ گروه‌های بالاتر (با تورفتگی کمتر) نیز می‌شوند.

مثال:

`H01S 3/00`		Lasers
`3/09`	•	Processes or apparatus for excitation, e.g. pumping
`3/091`	• •	using optical pumping
`3/094`	• • •	by coherent light

اگر از سطوح سلسله‌مراتبی استفاده نمی‌شد، زیرگروه H01S 3/094 به عنوانی طولانی شبیه این نیاز داشت: «فرآیندها یا دستگاه‌هایی برای تحریک لیزرها با استفاده از پمپاژ نوری توسط نور همدوس».

ساختار سلسله‌مراتبی مربوط به زیرگروه شش‌نقطه‌ای H01F 1/053 در مثال زیر نشان داده شده است:

بخش:	`H`	ELECTRICITY
کلاس:	`H01`	ELECTRIC ELEMENTS
زیرکلاس:	`H01F`	MAGNETS
گروه اصلی:	`H01F 1/00`	Magnets or magnetic bodies characterised by the magnetic materials therefor
زیرگروه یک‌نقطه‌ای:	`1/01`	• of inorganic materials
زیرگروه دونقطه‌ای:	`1/03`	• • characterised by their coercivity
زیرگروه سه‌نقطه‌ای:	`1/032`	• • • of hard-magnetic materials
زیرگروه چهارنقطه‌ای:	`1/04`	• • • • Metals or alloys
زیرگروه پنج‌نقطه‌ای:	`1/047`	• • • • • Alloys characterised by their composition
زیرگروه شش‌نقطه‌ای:	`1/053`	• • • • • • containing rare earth metals

گروه H01F 1/053 در واقع به این موضوع می‌پردازد: «آهنرباهایی از مواد معدنی که با نیروی وادارندگی‌شان شناخته می‌شوند و شامل آلیاژهای مغناطیسی سخت هستند که به‌طور خاص حاوی فلزات خاکی کمیاب‌اند».

امکان طبقه‌بندی فقط در گروه‌های اصلی

اداره‌های مالکیت صنعتی که تخصص کافی برای طبقه‌بندی در سطوح جزئی و دقیق را ندارند، این امکان را دارند که طبقه‌بندی را فقط در سطح گروه‌های اصلی انجام دهند.

ارائهٔ طرح‌های طبقه‌بندی

ترتیب گروه‌ها؛ عناوین راهنما؛ ارائهٔ عنوان‌ها؛ ارجاعات؛ یادداشت‌ها؛ تفسیر نمادهای طبقه‌بندیِ ذکرشده در عنوان‌ها، ارجاعات و یادداشت‌ها

برای استفادهٔ آسان‌تر از طبقه‌بندی، علاوه بر عنوانِ مدخل‌هایی که ارتباط سلسله‌مراتبی دارند، عناصر و نشانه‌های مختلفی در متن قرار داده شده است.

ترتیب گروه‌ها

گروه‌های موجود در هر زیرکلاس (subclass) با ترتیبی چیده شده‌اند که به کاربر کمک کنند. در زیرکلاس‌های جدیدتر، گروه‌های اصلی معمولاً از پیچیده‌ترین یا تخصصی‌ترین موضوع به سمت ساده‌ترین یا عمومی‌ترین موضوع مرتب می‌شوند. در صورت نیاز، یک گروه اصلیِ باقی‌مانده (residual main group) در انتهای طرحِ این زیرکلاس‌های جدید قرار می‌گیرد (برای مثال، گروه 99/00 با عنوان «موضوعاتی که در سایر گروه‌های این زیرکلاس پیش‌بینی نشده‌اند»).

عناوین راهنما

وقتی چند گروه اصلیِ پشت‌سرهم در یک طرح به موضوع مشترکی مربوط باشند، ممکن است پیش از اولین گروه، یک «عنوان راهنما» (guidance heading) قرار گیرد. عنوان راهنما یک عبارت کوتاه و زیرخط‌دار است که موضوع مشترکِ همهٔ آن گروه‌های اصلی را نشان می‌دهد (برای مثال، عنوان راهنمای «Ploughs» پیش از گروه A01B 3/00). دامنهٔ گروه‌هایی که زیرمجموعهٔ این عنوان قرار می‌گیرند، تا عنوان راهنمای بعدی ادامه دارد. گاهی نیز این دامنه به یک خطِ ضخیم که در عرض ستون کشیده شده است ختم می‌شود؛ این خط زمانی استفاده می‌شود که گروه یا گروه‌های بعدی به موضوع متفاوتی مربوط باشند و هیچ عنوان راهنمایی برای آن‌ها در نظر گرفته نشده باشد (برای مثال، خطِ پس از گروه A01B 75/00). در موارد استثنایی، ممکن است یک عنوان راهنما فقط برای یک گروه اصلی ارائه شود.

ارائهٔ عنوان‌ها؛ عنوان‌های چندبخشی

عنوانِ جایگاه‌های طبقه‌بندی (classification places) ممکن است محتوای موردنظر خود را با استفاده از یک عبارتِ تنها، یا چند عبارتِ مرتبط که به هم متصل شده‌اند، نشان دهند (همان‌طور که در بخش‌های بعدی توضیح داده خواهد شد).

مثال‌ها:

`A42C 5/00`	اتصالات یا تزئینات برای کلاه‌ها
`A01C 1/00`	دستگاه‌ها، یا روش‌های استفاده از آن‌ها، برای آزمایش یا آماده‌سازی بذر، ریشه یا موارد مشابه، پیش از بذرپاشی یا کاشت

عنوانِ جایگاه‌های طبقه‌بندی همچنین می‌تواند محتوای خود را با استفاده از دو یا چند بخش مجزا که با نقطه‌ویرگول (semicolon) از هم جدا شده‌اند، نشان دهد. هر بخش از این عنوان‌های چندبخشی (multipart title) باید به‌عنوان یک عنوانِ مستقل تفسیر شود. عنوان چندبخشی در یکی از دو حالت زیر استفاده می‌شود:

الف) زمانی که بخواهیم انواع مختلفی از موضوعات را که نمی‌توان به‌راحتی در یک عبارت گنجاند، در کنار هم قرار دهیم. چنین عنوان چندبخشی‌ای ممکن است به شکل «محصول الف؛ محصول ب» یا «فرآیند الف؛ فرآیند ب» باشد.

مثال:

A47G 21/04 • قاشق‌ها؛ کفگیرهای شیرینی‌پزی

ب) زمانی که بخواهیم به‌صراحت بیان کنیم که یک جایگاه طبقه‌بندی، دسته‌هایی از موضوعاتِ مرتبط را پوشش می‌دهد؛ از جمله موضوعاتی که به‌طور ضمنی (همان‌طور که در بخش‌های مربوط به دسته‌بندی‌ها توضیح داده شده است) توسط یک یا چند بخشِ مجزای دیگر پوشش داده می‌شوند. چنین عنوان چندبخشی‌ای ممکن است به شکل «محصول؛ جزئیات آن» یا «فرآیند؛ جزئیات آن» باشد.

مثال:

A23L 15/00 محصولات تخم‌مرغی؛ آماده‌سازی یا فرآوری آن‌ها

ارجاعات

عنوانِ یک کلاس، زیرکلاس، گروه یا یادداشت (همان‌طور که در بخش‌های بعدیِ مربوط به یادداشت‌ها خواهد آمد) ممکن است شامل عبارتی داخل پرانتز باشد که به جایگاهِ دیگری در طبقه‌بندی اشاره می‌کند. به این عبارت «ارجاع» (reference) می‌گویند و نشان می‌دهد که موضوعِ ذکرشده در ارجاع، توسط همان جایگاه (یا جایگاه‌هایی) که به آن‌ها اشاره شده است، پوشش داده می‌شود.

مثال:

A01D 69/00 مکانیسم‌های محرک یا قطعات آن‌ها برای ماشین‌های برداشت یا ماشین‌های چمن‌زنی (مکانیسم‌های محرک برای تیغه‌های ماشین‌های چمن‌زنی یا ماشین‌های برداشت A01D 34/00)

کارکردهای ارجاعات

یک ارجاع یکی از کارکردهای زیر را دارد:

ارجاعات محدودکننده

۱. محدودیت دامنه (Scope-limitation): ارجاعی است که موضوعی را مشخص می‌کند که به جایگاهِ دیگری منتقل شده و در آنجا پوشش داده می‌شود؛ حتی اگر در ظاهر به نظر برسد که عنوانِ جایگاهِ فعلی (جایی که ارجاع در آن آمده) آن را پوشش می‌دهد. این نوع ارجاع برای درک درست و استفادهٔ صحیح از جایگاهی که در آن قرار دارد، بسیار مهم است.

بنابراین، یک ارجاعِ محدودکنندهٔ دامنه، هر دو شرط زیر را برآورده می‌کند:

موضوعِ مشخص‌شده را از دامنهٔ این جایگاهِ طبقه‌بندی خارج می‌کند؛ درحالی‌که اگر این ارجاع نبود، آن موضوع تمام شرایطِ این جایگاه و تعریفِ آن را داشت (یعنی در حالت عادی باید توسط همین جایگاه پوشش داده می‌شد).
جایگاه (یا جایگاه‌هایی) را که این موضوع در آن‌ها طبقه‌بندی می‌شود، نشان می‌دهد.

مثال:

A47B 25/00 میزهای ورق‌بازی؛ میزها برای سایر بازی‌ها (میزهای بیلیارد A63D 15/00)

در واقع، میزهای بیلیارد در نگاه اول زیرمجموعهٔ «میزها برای بازی‌هایی غیر از ورق‌بازی» قرار می‌گیرند، اما با این وجود، در جایگاه A63D 15/00 طبقه‌بندی می‌شوند.

در بخش تعاریف (Definitions)، ارجاعاتِ محدودکنندهٔ دامنه به‌صورت جدولی در زیرِ عنوان «ارجاعات محدودکننده» (Limiting references) فهرست می‌شوند.

۲. حق تقدم (Precedence): ارجاعی که بیان می‌کند جایگاهِ دیگری «حق تقدم دارد»، زمانی استفاده می‌شود که یک موضوع در دو جایگاه قابل‌طبقه‌بندی باشد، یا زمانی که جنبه‌های مختلفِ موضوعی که باید طبقه‌بندی شود، توسط جایگاه‌های متفاوتی پوشش داده شود، اما بخواهیم آن موضوع فقط در یکی از آن جایگاه‌ها طبقه‌بندی شود (برای مثال، گروه A01D 43/00). چنین ارجاعِ حق تقدمی بیشتر در سطح زیرگروه (subgroup) رخ می‌دهد؛ در برخی موارد که چند گروه به‌طور مشابه تحت‌تأثیر قرار می‌گیرند، ممکن است به‌جای آن، از یک یادداشت در سطحی بالاتر استفاده شود (برای مثال، یادداشت (۲) پس از عنوان زیرکلاس A61M).

یک ارجاعِ حق تقدم، بسته به رابطهٔ میان جایگاه‌های تحت‌تأثیر، می‌تواند یا به‌عنوان شکلی از ارجاعِ محدودکنندهٔ دامنه عمل کند، یا به‌عنوان یک قاعدهٔ طبقه‌بندی برای موضوعاتِ ترکیبی:

ارجاعِ حق تقدم به جایگاهی که زیرمجموعهٔ جایگاهِ فعلی (جایگاهِ دارای ارجاع) است، همان کارکردِ ارجاعِ محدودکنندهٔ دامنه را دارد.
ارجاعِ حق تقدم به جایگاهی که دامنهٔ آن با جایگاهِ فعلی هم‌پوشانیِ جزئی دارد نیز، همان کارکردِ ارجاعِ محدودکنندهٔ دامنه را دارد.

ارجاع تقدم (precedence reference) به جایگاهی که هیچ هم‌پوشانی با جایگاه فعلی ندارد، به‌عنوان یک قانون طبقه‌بندی (classification rule) برای موضوعات ترکیبی عمل می‌کند.

مثال (فرضی):

10/00 ابزارهای مکانیکی (20/00 و 30/00 تقدم دارند)
20/00 ابزارهای هیدرولیکی
30/00 ابزارهای شیمیایی

ارجاع تقدم از 10/00 به 20/00 همان کارکرد ارجاع محدودکنندهٔ دامنه (scope-limitation reference) را دارد؛ یعنی می‌گوید «(ابزارهای هیدرولیکی 20/00)». از آنجا که ابزارهای هیدرولیکی نوعی ابزار مکانیکی هستند، این ارجاع بخشی از موضوعات گروه 10/00 را خارج کرده و در جایگاه دیگری قرار می‌دهد.
ارجاع تقدم از 10/00 به 30/00، ابزارهای شیمیایی را به‌خودی‌خود خارج نمی‌کند، زیرا ابزارهای شیمیایی در گروه 10/00 قرار نمی‌گیرند. کارکرد این ارجاع، خارج کردن موضوعاتی است که در غیر این صورت باید در هر دو گروه 10/00 و 30/00 طبقه‌بندی می‌شدند (یعنی ترکیب ابزارهای مکانیکی و شیمیایی). تا این حد، ارجاع تقدم یک قانون برای طبقه‌بندی در این جایگاه‌ها تعیین می‌کند.

در بخش تعاریف (Definitions)، ارجاعات تقدم در قالب جدول و زیر عنوان «ارجاعات محدودکننده» (Limiting references) فهرست می‌شوند. در این جدول، بدون توجه به اینکه کدام‌یک از سه حالت بالا رخ داده است، شرح کاملی از موضوعِ خارج‌شده نوشته می‌شود.

ارجاعات غیرمحدودکننده (Non-limiting references)

کاربرد-محور (Application-oriented)

این ارجاعات در جایگاه‌های کارکرد-محور (function-oriented) قرار دارند. آن‌ها به جایگاه‌هایی اشاره می‌کنند که موضوع مورد نظر، در صورت داشتن کاربرد خاص، استفاده برای هدفی معین، یا ترکیب شدن در یک سیستم بزرگ‌تر، در آنجا طبقه‌بندی می‌شود.

مثال: هنگام بررسی موضوع لیزرها (یعنی دستگاه‌هایی که از گسیل القایی استفاده می‌کنند) که در زیرکلاس H01S قرار دارند، موارد زیر ارجاعات کاربرد-محور محسوب می‌شوند:

جراحی چشم با استفاده از لیزر	`A61F 9/008`
چاپگرهایی که از آرایه‌های لیزری استفاده می‌کنند	`B41J 2/455`
هدهای لیزری برای ضبط یا پخش نوری	`G11B 7/125`

در بخش تعاریف، ارجاعات کاربرد-محور در قالب جدول و زیر عنوان «ارجاعات کاربرد-محور» فهرست می‌شوند.

خروج از جایگاه پسماند (Out of a residual place)

این ارجاعات در جایگاه‌های پسماند (residual places) ظاهر می‌شوند و به جایگاه‌هایی اشاره می‌کنند که موضوع مورد بررسی را پوشش می‌دهند.

مثال: هنگام بررسی موضوع منابع نوری، گروه اصلی F21K 99/00 برای کل سیستم IPC یک جایگاه پسماند محسوب می‌شود. موارد زیر نمونه‌هایی از ارجاع به سایر جایگاه‌هایی هستند که موضوع مورد بررسی را پوشش می‌دهند:

شمع‌ها	`C11C 5/00`
لامپ‌های رشته‌ای الکتریکی	`H01K`
میزرها، لیزرها	`H01S`

در بخش تعاریف، ارجاعات خروج از جایگاه پسماند در قالب جدول و زیر عنوان «ارجاعات خروج از جایگاه پسماند» فهرست می‌شوند.

اطلاعاتی (Informative)

این ارجاعات، محل موضوعاتی را نشان می‌دهند که ممکن است برای جستجو مفید باشند، اما آن موضوعات در دامنهٔ جایگاه فعلیِ طبقه‌بندی قرار ندارند.

بنابراین، یک ارجاع اطلاعاتی باید هر دو شرط زیر را داشته باشد:

موضوع مورد نظر در جایگاه فعلی «نمی‌گنجد»، اما
آن موضوع همچنان برای اهداف جستجو جالب و مفید است.

مقایسهٔ این دو شرط با شروط مربوط به ارجاع محدودکنندهٔ دامنه، می‌تواند آموزنده باشد.

همان‌طور که یک ارجاع کاربرد-محور معمولاً از یک جایگاه کارکرد-محور به یک جایگاه کاربرد-محور اشاره می‌کند، یک ارجاع اطلاعاتی نیز معمولاً از یک جایگاه کاربرد-محور به یک جایگاه کارکرد-محور اشاره دارد.

در بخش تعاریف، ارجاعات اطلاعاتی در قالب جدول و زیر عنوان «ارجاعات اطلاعاتی» فهرست می‌شوند.

ارجاعات محدودکننده در برابر ارجاعات غیرمحدودکننده

مجموعه ارجاعاتی که در بخش‌های کاربرد-محور، خروج از جایگاه پسماند و اطلاعاتی تعریف شدند، «ارجاعات غیرمحدودکننده» نامیده می‌شوند. این ارجاعات در نقطهٔ مقابل «ارجاعات محدودکننده» قرار می‌گیرند.

ارجاعات محدودکننده در طرح‌های طبقه‌بندی (classification schemes) و در صورت وجود، در بخش تعاریف گنجانده می‌شوند. برای حفظ خوانایی طرح‌ها و در عین حال افزایش اطلاعات مفید، ارجاعات غیرمحدودکننده به‌تدریج از طرح‌ها حذف شده و به بخش تعاریف منتقل می‌شوند.

استفاده و تفسیر ارجاعات

در ادامه، نکات دقیقی دربارهٔ استفاده و تفسیر ارجاعات بیان می‌شود:

محل قرارگیری ارجاع: ارجاع معمولاً در انتهای عنوانی که به آن تعلق دارد قرار می‌گیرد. اگر عنوان از دو یا چند بخش تشکیل شده باشد، ارجاع پس از آخرین بخشی که به آن مربوط است نوشته می‌شود. در موارد استثنایی، ممکن است یک ارجاع به تمام بخش‌های پیش از خود مربوط نباشد؛ در این صورت، موضوع از روی متن کاملاً مشخص خواهد بود.

مثال:

A45B عصاها (وسایل کمک‌حرکتی، مانند عصا برای افراد نابینا A61H 3/06)؛ چترها؛ بادبزن‌های زنانه یا مشابه آن (پایه‌ها یا نگهدارنده‌های عصا یا چتر A47G 25/12)

شمول ارجاع: ارجاعی که پس از عنوان یک زیرکلاس (subclass) یا گروه می‌آید، به تمام جایگاه‌های زیرمجموعهٔ آن (از نظر سلسله‌مراتب) مربوط می‌شود.

گروه‌های مرتبط: وقتی به یک گروه اشاره می‌شود، آن گروه معمولاً مرتبط‌ترین گروه است، اما لزوماً تنها گروه مرتبط نیست. به‌ویژه باید گروه‌هایی را که از نظر سلسله‌مراتب با گروهِ اشاره‌شده در ارتباط هستند نیز در نظر داشته باشید.

ارجاع چند موضوع به یک جایگاه: اگر دو یا چند موضوع به یک جایگاهِ یکسان ارجاع داده شوند، با کاما (ویرگول) از هم جدا می‌شوند و نمادهای طبقه‌بندیِ آن جایگاه، فقط در انتهای ارجاع نوشته می‌شود.

مثال:

G01W هواشناسی (رادار، سونار، لیدار یا سیستم‌های مشابه که برای استفاده در هواشناسی طراحی شده‌اند G01S 13/95, G01S 15/88, G01S 17/95)

ارجاع موضوعات مختلف به جایگاه‌های مختلف: ارجاعات مربوط به موضوعات مختلف که به جایگاه‌های متفاوتی اشاره دارند، با نقطه‌ویرگول (semicolon) از هم جدا می‌شوند و باید به‌صورت مستقل خوانده شوند.

مثال:

A47J 31/00 دستگاه‌های تهیهٔ نوشیدنی (ماشین‌ها یا ابزارهای خانگی برای صاف کردن مواد غذایی A47J 19/00؛ تهیهٔ نوشیدنی‌های غیرالکلی، مثلاً با افزودن مواد به آب‌میوه یا آب‌سبزیجات، A23L 2/00؛ قوری‌های قهوه یا چای A47G 19/14؛ چای‌سازها A47G 19/16؛ دم کردن آب‌جو C12C؛ تهیهٔ شراب یا سایر نوشیدنی‌های الکلی C12G)

ارائهٔ طرح‌های طبقه‌بندی (ادامه)

یک استثنا زمانی است که بخش عمده‌ای از متن آن‌ها یکسان باشد؛ در این حالت، متن مشترک فقط یک بار نوشته می‌شود و نمادهای مختلف با ویرگول از هم جدا می‌شوند.

مثال:

E21B 10/42 مته‌های حفاری چرخشی از نوع کششی با دندانه، تیغه یا عناصر برشی مشابه، مثلاً مته‌های چنگالی، مته‌های دم‌ماهی (که با قطعات مقاوم در برابر سایش E21B 10/46، با مجاری یا نازل‌های سیال حفاری E21B 10/60، با قطعات جداشونده E21B 10/62 مشخص می‌شوند)

یادداشت‌ها

یادداشت‌ها (Notes) کلمات، عبارات یا دامنهٔ شمول جایگاه‌ها را تعریف و تفسیر می‌کنند، یا نشان می‌دهند که یک موضوع چگونه طبقه‌بندی (Classified) می‌شود. یادداشت‌ها ممکن است مربوط به بخش‌ها (Sections)، زیربخش‌ها (Subsections)، کلاس‌ها (Classes)، زیرکلاس‌ها (Subclasses) یا گروه‌ها (Groups) باشند.

مثال‌ها:

F42 این کلاس همچنین شامل وسایل تمرین یا آموزشی می‌شود که ممکن است جنبه‌های شبیه‌سازی داشته باشند، هرچند شبیه‌سازها معمولاً در کلاس G09 قرار می‌گیرند.
A41D «لباس بیرونی» شامل ربدوشامبر، لباس شنا و لباس خواب می‌شود.
B01J 31/00 در این گروه، برای اهداف طبقه‌بندی، از وجود آب چشم‌پوشی می‌شود.

یادداشت‌ها فقط برای جایگاه‌های مربوطه و زیرمجموعه‌های آن‌ها کاربرد دارند. در صورت وجود تناقض، این یادداشت‌ها بر هرگونه راهنمای عمومی ارجحیت دارند. برای مثال، یادداشت (۱) که پس از عنوان زیرکلاس C08F آمده است، بر یادداشتی که پس از عنوان بخش C آمده است، ارجحیت دارد. هر اطلاعاتی که در یادداشت‌های مربوط به سطح بخش، زیربخش یا کلاسِ طبقه‌بندی وجود داشته باشد، در بخش تعاریف زیرکلاس (Subclass Definitions) نیز آورده می‌شود، به شرطی که دامنهٔ شمول آن زیرکلاس تحت تأثیر این اطلاعات قرار گیرد.

تفسیر نمادهای طبقه‌بندی در عنوان‌ها، ارجاعات و یادداشت‌ها

از آنجا که طبقه‌بندی بین‌المللی اختراع (IPC) یک سیستم سلسله‌مراتبی (Hierarchical) است، بیشتر جایگاه‌ها در آن دارای زیرمجموعه هستند. وقتی یک نماد یا بازه‌ای پیوسته از نمادها در یک عنوان، ارجاع یا یادداشت ذکر می‌شود، باید توجه داشت که این ارجاع فقط شامل نمادهای صراحتاً ذکرشده نیست، بلکه تمام زیرمجموعه‌های رده‌پایین‌تر آن‌ها را نیز در بر می‌گیرد. به همین دلیل، در IPC از عباراتی مانند «... کلاس و زیرکلاس‌های آن ...»، «... زیرکلاس و گروه‌های اصلی آن ...» یا «... گروه و زیرگروه‌های آن ...» استفاده نمی‌شود. برای مثال، وقتی به یک گروه اشاره می‌شود، تمام زیرگروه‌های وابسته به آن نیز در این ارجاع گنجانده شده‌اند. به همین ترتیب، ارجاع به یک زیرکلاس شامل گروه‌های اصلی و زیرگروه‌های آن‌ها می‌شود و ارجاع به یک کلاس، تمام زیرکلاس‌ها و محتوای کامل آن‌ها را در بر می‌گیرد.

بر این اساس، وقتی یک بازهٔ پیوسته و مشخص از گروه‌ها در یک عنوان، یادداشت یا ارجاع نشان داده می‌شود، پایان این بازه با بالاترین نماد در سلسله‌مراتب مشخص می‌شود. این نماد باید آخرین گروهِ موردنظر در آن بازه را پوشش دهد، بدون اینکه گروه‌های خارج از ارجاع را وارد کند. اگر یک عنوان، ارجاع یا یادداشت نیاز به ذکر جایگاه‌های ناپیوسته داشته باشد، هر بلوک پیوسته به‌طور جداگانه ذکر می‌شود و هیچ جایگاهی که قرار نیست بخشی از آن عنوان، ارجاع یا یادداشت باشد، در آن گنجانده نخواهد شد.

مثال‌ها:

یادداشت زیرکلاس B23D که می‌گوید: «این زیرکلاس شامل ماشین‌های برش ورق‌های فلزی یا سایر مواد اولیه می‌شود، به‌جز فویل‌های فلزی که مشابه کاغذ کارپذیر هستند و در کلاس B26 قرار می‌گیرند.»، به‌طور ضمنی به تمام زیرکلاس‌های B26 و تمام گروه‌های آن اشاره دارد.
عنوان B23D 29/00 که می‌گوید: «دستگاه‌های دستی برش فلز یا قیچی فلز (با عملکرد گازانبری B23D 27/02؛ دستگاه‌های دستی برای برش فلز به روشی غیر از قیچی کردن B26B)»، به‌طور ضمنی به B23D 27/02 و دو زیرگروه آن یعنی B23D 27/04 و B23D 27/06، و همچنین به تمام گروه‌های زیرکلاس B26B اشاره دارد.
عنوان B23D 31/00 که می‌گوید: «ماشین‌های برش یا دستگاه‌های برشی که در هیچ‌یک یا در بیش از یکی از گروه‌های B23D 15/00 تا B23D 29/00 قرار نمی‌گیرند؛ ترکیبی از ماشین‌های برش»، به‌طور ضمنی به گروه‌های اصلی در بازهٔ B23D 15/00 تا B23D 29/00 و تمام گروه‌های آن‌ها اشاره دارد، به‌طوری که بازهٔ واقعی از B23D 15/00 شروع شده و به B23D 29/02 ختم می‌شود.

اطلاعات کاربر

نمایش تغییرات نسبت به ویرایش‌ها یا نسخه‌های قبلی

برای کمک به کاربر، متن طبقه‌بندی (Classification) به‌گونه‌ای ارائه شده است که نوع تغییرات آن را نسبت به ویرایش‌ها یا نسخه‌های قبلی نشان دهد. در این طبقه‌بندی از نشانه‌های زیر استفاده می‌شود:

متن ایتالیک (کج): نشان می‌دهد که مدخل (Entry) موردنظر نسبت به ویرایش یا نسخهٔ قبلی، یکی از حالت‌های زیر را دارد:
- جدید است، یا
- «دامنهٔ خاص» (Specific scope) آن تغییر کرده است، یا
- حذف شده است (توضیحات مربوط به مدخل‌های حذف‌شده در ادامه آمده است).
در دو حالت اول (مدخل جدید یا تغییر دامنه)، پس از متن ایتالیک، نشانگر نسخه (Version indicator) داخل کروشه قرار می‌گیرد.
نشانگر نسخه: مشخص می‌کند که مدخل مربوطه در کدام ویرایش یا نسخه جدید بوده یا «دامنهٔ خاص» آن تغییر کرده است؛ مانند [4] یا [2008.01].
چند نشانگر نسخه: ممکن است در مقابل یک مدخل، دو یا چند نشانگر نسخه داخل کروشه وجود داشته باشد. برای خوانایی بهتر، فقط آخرین نشانگر نسخه نمایش داده می‌شود. نشانگرهای دیگر در صورت تمایل کاربر (مثلاً با بردن نشانگر ماوس روی آن) قابل‌مشاهده هستند.
گروه‌های حذف‌شده: نمادِ گروه‌های حذف‌شده همراه با یک توضیح ایتالیک می‌آیند. این توضیح نشان می‌دهد که موضوع موردنظر به کجا منتقل شده است، یا در ویرایش و نسخهٔ فعلی در کجا قرار دارد.

نمادِ گروه‌هایی که در ویرایش‌ها یا نسخه‌های قبلی حذف شده‌اند، در ویرایش یا نسخهٔ فعلی نمایش داده نمی‌شوند.

اطلاعات تکمیلی در طبقه‌بندی بین‌المللی اختراع (IPC)

علاوه بر طرح طبقه‌بندی (Classification scheme)، داده‌های مختلفی برای تصویرسازی یا توضیح دقیق‌ترِ مدخل‌های IPC وجود دارد. هدف از این داده‌ها، درک بهتر و استفادهٔ آسان‌تر از IPC است و از طریق نسخهٔ اینترنتی آن در دسترس هستند.

تعاریف طبقه‌بندی

اگرچه دامنهٔ جایگاه‌های طبقه‌بندی (Classification places) را می‌توان از روی عنوان‌ها، ارجاعات و یادداشت‌های موجود در طرح طبقه‌بندی تشخیص داد، اما توصیه می‌شود برای روشن شدن مرزهای دقیقِ موضوعِ هر جایگاه، از «تعاریف» (Definitions) استفاده کنید. تعاریف، اطلاعات تکمیلی و شفاف‌کننده‌ای دربارهٔ مدخل‌های طبقه‌بندی ارائه می‌دهند، اما دامنهٔ آن‌ها را تغییر نمی‌دهند.

تعاریف دارای یک قالب ساختاریافته هستند. مهم‌ترین بخش آن‌ها، «بیانیهٔ تعریف» (Definition statement) است که توضیح دقیق‌تری از دامنهٔ جایگاه طبقه‌بندی ارائه می‌دهد. در این بیانیه، از کلمات و عبارات مرتبطی استفاده می‌شود که ممکن است جایگزین کلماتِ عنوان باشند و در اسناد ثبت اختراعِ (Patent documents) همان جایگاه یافت شوند. تعاریف شامل بخش‌های دیگری نیز هستند؛ مانند توضیح ارجاعات محدودکننده و اطلاعاتیِ مرتبط با عنوان، تفسیر قواعد خاص طبقه‌بندی که بر آن جایگاه تأثیر می‌گذارند، و تعریف اصطلاحات به‌کاررفته در آن جایگاه.

تعاریف فقط برای تعداد محدودی از زیرکلاس‌ها (Subclasses) و گروه‌ها ارائه شده‌اند. در جریان توسعهٔ بیشتر IPC، در صورت نیاز برای زیرکلاس‌های بیشتر، و در صورت لزوم برای گروه‌های اصلی و زیرگروه‌ها نیز تعاریف تدوین خواهد شد.

ارجاعات غیرمحدودکننده

ارجاعات غیرمحدودکننده (Non-limiting references) به‌تدریج به تعاریف اضافه می‌شوند. این ارجاعات، محل موضوعاتی را نشان می‌دهند که ممکن است برای جستجو مفید باشند. آن‌ها دامنهٔ جایگاه‌های طبقه‌بندیِ مرتبط با خود را محدود نمی‌کنند و هدفشان فقط آسان‌تر کردن جستجوی اختراع است.

فرمول‌های ساختاری شیمیایی و تصاویر گرافیکی

در حوزه‌هایی از IPC که به شیمی عمومی و کاربردی مربوط می‌شوند، فرمول‌های ساختاری شیمیایی ارزش زیادی دارند، زیرا محتوای جایگاه طبقه‌بندی را به‌صورت بصری نشان می‌دهند. این فرمول‌ها در طرح طبقه‌بندی، تنها برای تعداد محدودی از مدخل‌ها آورده شده‌اند؛ آن هم زمانی که برای تعریف دامنهٔ آن مدخل‌ها یا تفسیر دامنهٔ مدخل‌های زیرمجموعه‌شان ضروری باشند (به‌عنوان مثال، گروه اصلی C07D 499/00 را ببینید).

بسیاری از فرمول‌های ساختاری شیمیاییِ دیگر در بخش «تعاریف» آورده شده‌اند. این فرمول‌ها جنبهٔ تصویری دارند (معمولاً به‌عنوان مثال) و برای درک آسان‌ترِ محتوای حوزه‌های شیمیاییِ طبقه‌بندی استفاده می‌شوند. فرمول‌های ساختاری شیمیایی از طریق پیوندهایی (Hyperlinks) که در مدخل‌های مربوطه قرار دارند، قابل‌مشاهده هستند.

سایر تصاویر گرافیکیِ توضیحی نیز در بخش تعاریف گنجانده شده‌اند (به‌عنوان مثال، تصاویر گرافیکی در زیرگروه‌های گروه اصلی F23B 50/00 را ببینید).

واژه‌شناسی (Terminology)

عبارت‌های استاندارد و واژه‌نامه

عبارت‌های استاندارد

در طبقه‌بندی بین‌المللی اختراع (IPC)، تعداد محدودی از عبارت‌ها استانداردسازی شده‌اند. در ادامه، عبارت‌های استانداردِ به‌کاررفته در متن طبقه‌بندی توضیح داده می‌شوند.

«پوشش داده‌شده» (Covered) یا «پیش‌بینی‌شده» (Provided for)

وقتی گفته می‌شود موضوعی در یک جایگاه طبقه‌بندی «پوشش داده شده» است، یعنی آن موضوع ویژگی‌هایی دارد که اجازه می‌دهد در آن جایگاه دسته‌بندی شود (برای مثال، گروه A41F 18/00 را ببینید). عبارت «پیش‌بینی‌شده برای» نیز دقیقاً همان معنای «پوشش داده‌شده» را دارد (برای مثال، گروه B60Q 11/00 را ببینید).

عبارت‌های نشان‌دهندهٔ موضوعات باقی‌مانده (Residual Subject Matter)

عبارت «مگر آنکه در جای دیگری پیش‌بینی شده باشد» (not otherwise provided for) یا عبارت‌های مشابه در عنوان یک گروه، به این معناست که موضوع موردنظر «در هیچ گروه دیگری از همین زیرکلاس (subclass) یا زیرکلاس‌های دیگر پیش‌بینی نشده است» (برای مثال، گروه B65D 51/00 را ببینید). این قاعده زمانی که چنین عبارتی در عنوان یک کلاس یا زیرکلاس بیاید نیز صدق می‌کند. با این حال، استفاده از این عبارت در عنوان یک گروه اصلی، دامنهٔ شمول زیرکلاس را گسترش نمی‌دهد (این موضوع در قواعد مربوط به دامنهٔ زیرکلاس‌ها مشخص شده است).

گروه‌هایی که با عبارت «... پیش‌بینی‌نشده در گروه‌های ...» شروع می‌شوند، موضوعاتی را پوشش می‌دهند که در آن گروه‌های مشخص‌شده نیامده باشند. گروه‌هایی که با کلمهٔ «سایر...» (Other) شروع می‌شوند، فقط موضوعاتی را در بر می‌گیرند که در دیگر گروه‌های مرتبط (مثلاً در همان سطح سلسله‌مراتبی درون یک زیرکلاس یا گروه) پیش‌بینی نشده باشند (به‌ترتیب گروه‌های A41F 13/00 و B05C 21/00 را ببینید).

بسیاری از طرح‌های زیرکلاس دارای یک گروه اصلیِ باقی‌مانده هستند. این گروه، موضوعاتی را در بر می‌گیرد که در دامنهٔ آن زیرکلاس قرار دارند اما هیچ‌یک از دیگر گروه‌های اصلیِ آن زیرکلاس آن‌ها را پوشش نمی‌دهند. این گروه‌های اصلیِ باقی‌مانده معمولاً در انتهای زیرکلاس‌ها قرار می‌گیرند.

عبارت‌های نشان‌دهندهٔ موضوعات ترکیبی (Combination Subject Matter)

در تعدادی از زیرکلاس‌ها، گروه‌های اصلی با این عبارت یا مشابه آن مشخص می‌شوند: «... پوشش داده‌شده توسط بیش از یکی از گروه‌های اصلی ...». این گروه‌ها فقط موضوعاتی را در بر می‌گیرند که از ترکیبی از ویژگی‌ها تشکیل شده‌اند و هیچ‌کدام از گروه‌های مشخص‌شده به‌تنهایی کل آن ترکیب را پوشش نمی‌دهند (برای مثال، C05B 21/00). علاوه بر این، در برخی زیرکلاس‌ها، گروه‌های اصلی با این عبارت یا مشابه آن وجود دارند: «... پوشش داده‌نشده توسط هیچ‌یک از گروه‌های اصلی ...». این نوع گروه‌ها ممکن است هر دو مورد زیر را در بر بگیرند:

موضوعاتی که از ترکیب ویژگی‌هایی تشکیل شده‌اند که هیچ‌یک از گروه‌های مشخص‌شده به‌تنهایی کل آن ترکیب را پوشش نمی‌دهند، و
موضوعاتی که هیچ‌یک از گروه‌های موجود در محدودهٔ مشخص‌شده آن‌ها را پوشش نمی‌دهند.

«یعنی» (i.e.) و «برای مثال» (e.g.)

عبارت «یعنی» معنای «برابر بودن» می‌دهد. دو عبارتی که با «یعنی» به هم وصل می‌شوند، معادل یکدیگرند و یکی از آن‌ها تعریف دیگری محسوب می‌شود.

مثال: A01D 41/00 کمباین‌ها، یعنی دروگرها یا ماشین‌های چمن‌زنی ترکیب‌شده با دستگاه‌های خرمن‌کوب.

عبارت «برای مثال» معنای عبارتِ قبل از خود را محدود نمی‌کند، بلکه فقط با ارائهٔ یک یا چند مثال آن را توضیح می‌دهد. این عبارت برای اهداف زیر استفاده می‌شود:

الف) برای ارائهٔ یک نمونهٔ معمول از موضوعی که عبارت قبلی آن را پوشش می‌دهد.
مثال: A42C 5/00 لوازم یا تزئینات کلاه، برای مثال نوارهای کلاه.
ب) برای جلب توجه به این نکته که آنچه بعد از «برای مثال» آمده، قطعاً در عبارت قبلی گنجانده و پوشش داده شده است، حتی اگر از ظاهر کلمات فوراً مشخص نباشد.
مثال: B62B 7/00 کالسکه‌های کودکان؛ کالسکه‌های نوزاد، برای مثال کالسکه‌های عروسک.
پ) برای اشاره به موضوعی که در یک گروه پوشش داده شده است، اما هیچ زیرگروه وابسته‌ای برای آن پیش‌بینی نشده است.
مثال:
G02B 6/122 • • • عناصر نوری پایه، برای مثال مسیرهای هدایت نور
6/124 • • • • عدسی‌های ژئودزیک یا توری‌های یکپارچه
6/125 • • • • خمیدگی‌ها، انشعاب‌ها یا تقاطع‌ها

«الف و ب»، «الف یا ب»، «یا الف یا ب، اما نه هر دو»

این عبارت‌ها به مفاهیم زیر اشاره دارند:

«الف و ب» (A and B): نیازمند حضور هم‌زمان الف و ب در یک مثال یا نمونهٔ اجرایی (embodiment) است.
«الف یا ب» (A or B): به معنای حضور الف، یا حضور ب، و یا حضور هم‌زمان الف و ب در یک مثال یا نمونهٔ اجرایی است.
«یا الف یا ب، اما نه هر دو» (either A or B, but not both): به معنای حضور الف یا حضور ب است، اما حضور هم‌زمان الف و ب در یک مثال یا نمونهٔ اجرایی را شامل نمی‌شود.

«به‌طور کلی» (In General)، «به‌خودی‌خود» (Per se)، «ویژهٔ» (Specially Adapted for)

عبارت «به‌طور کلی» زمانی استفاده می‌شود که به چیزهایی اشاره کنیم که به‌خاطر ویژگی‌های ذاتی‌شان (بدون در نظر گرفتن کاربردی خاص) بررسی می‌شوند، یا برای استفاده و هدف خاصی تطبیق داده نشده‌اند (همان‌طور که در قواعد مربوط به کاربردها تعریف شده است).

عبارت «به‌خودی‌خود» فقط به خودِ موضوع اشاره دارد، نه به ترکیبی که آن موضوع بخشی از آن است.

مثال: H04N 21/80 • تولید یا پردازش محتوا یا داده‌های اضافی توسط تولیدکنندهٔ محتوا مستقل از فرایند توزیع؛ محتوا به‌خودی‌خود.

عبارت «ویژهٔ» یا «به‌طور خاص تطبیق‌یافته برای» زمانی استفاده می‌شود که به «چیزهایی» اشاره کنیم که برای یک استفاده یا هدف مشخص، اصلاح شده یا به‌طور خاص ساخته شده‌اند (همان‌طور که در قواعد مربوط به کاربردها تعریف شده است).

مثال‌ها:
A47D مبلمان ویژهٔ کودکان
A01K 63/02 • ظروف ویژهٔ حمل‌ونقل ماهی زنده

«یا موارد مشابه» (Or the Like)

عبارت «یا موارد مشابه» گاهی برای تأکید بر این موضوع استفاده می‌شود که جایگاه طبقه‌بندیِ موردنظر، فقط به موضوع خاصی که در متن آمده محدود نمی‌شود، بلکه موضوعات مشابهی را که اساساً ویژگی‌های یکسانی دارند نیز پوشش می‌دهد.

مثال: A01D 3/00 وسایل تیزکننده غیرسایشی برای داس‌های دسته‌بلند، داس‌های دسته‌کوتاه یا موارد مشابه

واژه‌نامه

یک واژه‌نامه (Glossary) دوبخشی از اصطلاحات و عبارات در انتهای این راهنما قرار دارد. بخش اول شامل اصطلاحات و عبارات طبقه‌بندی (Classification) است که به اصول و قواعد طبقه‌بندی مربوط می‌شوند و در این راهنما زیاد به کار می‌روند. بخش دوم واژه‌نامه شامل اصطلاحات و عبارات فنی است که در خود سیستم طبقه‌بندی استفاده می‌شوند.

دامنه شمول جایگاه‌ها؛ دامنه شمول خاص گروه‌ها

زیرکلاس‌ها؛ گروه‌های اصلی؛ زیرگروه‌ها؛ دامنه شمول خاص گروه‌ها

دامنه شمول هر جایگاه طبقه‌بندی (Classification place) باید همیشه در چارچوب دامنه شمول تمام جایگاه‌های بالاتر از آن (از نظر سلسله‌مراتب) تفسیر شود.

عنوان‌های بخش‌ها (Sections)، زیربخش‌ها (Subsections) و کلاس‌ها (Classes) تنها به‌طور کلی محتوای خود را نشان می‌دهند. این عنوان‌ها موضوعاتی را که زیرمجموعه آن‌ها قرار می‌گیرند، با دقت تعریف نمی‌کنند. به‌طور کلی، عنوان بخش یا زیربخش تنها ماهیت کلی موضوعات درون آن را نشان می‌دهد. عنوان کلاس نیز نمای کلی از موضوعاتی را ارائه می‌دهد که در زیرکلاس‌های (Subclasses) آن پوشش داده می‌شوند. در مقابل، هدف سیستم طبقه‌بندی این است که عنوان زیرکلاس‌ها دامنه شمول موضوعات خود را تا حد امکان دقیق تعریف کنند. البته این کار با در نظر گرفتن ارجاعات (References)، تعاریف (Definitions) یا یادداشت‌های (Notes) مرتبط با آن‌ها انجام می‌شود. عنوان گروه‌های اصلی (Main groups) و زیرگروه‌ها (Subgroups) نیز با در نظر گرفتن ارجاعات، تعاریف یا یادداشت‌های مرتبط، موضوعات تحت پوشش خود را به‌طور دقیق تعریف می‌کنند.

در شرایط خاص، یک جایگاه می‌تواند موضوعاتی بیشتر از دامنه شمول صریح خود را پوشش دهد:

جزئیات یا قطعاتی که به‌طور خاص برای موضوع صریح آن جایگاه سازگار شده‌اند یا فقط با آن استفاده می‌شوند و در جای دیگری برای آن‌ها پیش‌بینی نشده است.
ترکیب موضوع صریح آن جایگاه با موضوعات دیگر.
موضوعی از یک دسته اختراع که در آن جایگاه یا هیچ جای دیگری پوشش داده نشده است، اما با موضوع صریح آن جایگاه ارتباط دارد. برای مثال، اگر گروهی برای تولید یک محصول خاص وجود نداشته باشد، گروه مربوط به خود آن محصول، تولید آن را نیز پوشش می‌دهد.

زیرکلاس‌ها

دامنه شمول یک زیرکلاس با در نظر گرفتن مجموع موارد زیر تعریف می‌شود:

عنوان زیرکلاس: این عنوان با کمترین کلمات ممکن و با بیشترین دقت، ویژگی اصلیِ بخشی از کل دانش تحت پوشش سیستم طبقه‌بندی را توصیف می‌کند. این بخش، همان زمینه زیرکلاس است که تمام گروه‌های آن به آن مربوط می‌شوند.
ارجاعات محدودکننده (Limiting references): این ارجاعات پس از عنوان زیرکلاس یا عنوان کلاس آن می‌آیند. آن‌ها نشان می‌دهند که بخش‌های خاصی از زمینه توصیف‌شده در عنوان، توسط زیرکلاس‌های دیگر پوشش داده می‌شوند و بنابراین از این زیرکلاس حذف شده‌اند. این بخش‌های حذف‌شده ممکن است بخش عمده‌ای از زمینه توصیف‌شده در عنوان باشند. بنابراین، ارجاعات محدودکننده از برخی جهات به اندازه خود عنوان مهم هستند. برای مثال، در زیرکلاس A47D (مبلمان مخصوص کودکان)، بخش قابل‌توجهی از موضوعات (یعنی نیمکت‌ها یا میزهای مدرسه) به دلیل ارجاع به گروه‌های خاصی در زیرکلاس A47B حذف شده‌اند. این کار دامنه شمول زیرکلاس A47D را به‌طور قابل‌توجهی تغییر می‌دهد.
ارجاعات محدودکننده در گروه‌ها: ارجاعات محدودکننده‌ای که در گروه‌های یک زیرکلاس ظاهر می‌شوند و موضوعی را به کلاس یا زیرکلاس دیگری ارجاع می‌دهند نیز دامنه شمول آن زیرکلاس را محدود می‌کنند. برای مثال، در زیرکلاس B43K (ابزارهای نوشتن یا طراحی)، نوک‌های نوشتاری برای دستگاه‌های نشان‌گر یا ثبت‌کننده، از گروه 1/00 به گروه 15/16 در زیرکلاس G01D ارجاع داده شده‌اند. این کار دامنه شمول موضوعات تحت پوشش عنوان زیرکلاس B43K را کاهش می‌دهد.
یادداشت‌ها: یادداشت‌هایی که زیر عنوان زیرکلاس، کلاس، زیربخش یا بخش آن می‌آیند. این یادداشت‌ها ممکن است اصطلاحات یا عبارات استفاده‌شده در عنوان یا جاهای دیگر را تعریف کنند، یا رابطه بین آن زیرکلاس و جایگاه‌های دیگر را روشن سازند.

مثال‌ها:

یادداشت‌های پس از عنوان زیربخش «موتورها یا پمپ‌ها» در بخش F (که کلاس‌های F01 تا F04 را در بر می‌گیرد). این یادداشت‌ها اصطلاحات یا عبارات استفاده‌شده در سراسر این زیربخش را تعریف می‌کنند.
یادداشت (۱) پس از عنوان زیرکلاس F01B، که دامنه شمول آن را در رابطه با زیرکلاس‌های F01C تا F01P تعریف می‌کند.
یادداشت پس از عنوان بخش C که گروه‌های عناصر را تعریف می‌کند.

عنوان زیرکلاس‌ها گاهی اوقات عنوان تمام گروه‌های اصلی زیرمجموعه خود را در بر نمی‌گیرد. با این حال، دامنه شمول یک زیرکلاس باید همیشه به‌گونه‌ای در نظر گرفته شود که تمام موضوعات ذکرشده در عنوان گروه‌های اصلی آن را شامل شود.

توضیح دقیق‌تر درباره دامنه شمول یک زیرکلاس، در بخش تعریف آن (در صورت وجود) ارائه می‌شود. به‌ویژه، مرزهای دقیق هر موضوعی که توسط عنوان گروه‌های اصلی به دامنه شمول زیرکلاس اضافه می‌شود، در آنجا مشخص می‌گردد.

گروه‌های اصلی

دامنه شمول یک گروه اصلی باید فقط در چارچوب دامنه شمول زیرکلاس آن تفسیر شود (همان‌طور که در بالا اشاره شد). با در نظر گرفتن این شرط، دامنه شمول یک گروه اصلی توسط عنوان آن تعیین می‌شود؛ عنوانی که ممکن است با ارجاعات یا یادداشت‌های مرتبط با آن گروه اصلی اصلاح شده باشد. برای مثال، گروهی برای «یاتاقان‌ها» در یک زیرکلاس که عنوان آن به یک دستگاه خاص محدود شده است، باید به‌گونه‌ای تفسیر شود که فقط ویژگی‌های یاتاقان‌های مخصوص همان دستگاه (مثلاً نحوه قرارگیری یاتاقان‌ها در آن دستگاه) را پوشش دهد. توضیح دقیق‌تر درباره دامنه شمول یک گروه اصلی، در بخش تعریف آن (در صورت وجود) ارائه می‌شود.

توجه به این نکته ضروری است که تیترهای راهنما (guidance headings) فقط جنبه اطلاع‌رسانی دارند. این تیترها معمولاً دامنه (scope) گروه‌های زیرمجموعه خود را تعیین یا تغییر نمی‌دهند.

زیرگروه‌ها

دامنه هر زیرگروه (subgroup) نیز باید فقط در چارچوب دامنه زیرکلاس (subclass)، گروه اصلی (main group) و هر زیرگروهی که زیر آن دندانه خورده (indented) است، تفسیر شود. با در نظر گرفتن این موضوع، دامنه یک زیرگروه بر اساس عنوان آن تعیین می‌شود؛ البته ارجاعات (references) یا یادداشت‌های (notes) مرتبط می‌توانند این دامنه را تغییر دهند.

مثال:

A63B APPARATUS FOR PHYSICAL TRAINING, GYMNASTICS, SWIMMING, CLIMBING, OR FENCING; BALL GAMES; TRAINING EQUIPMENT (apparatus for passive exercising, massage A61H)
5/00 Apparatus for jumping (mats for jumping A63B 6/00; for racing or riding sports, e.g. hurdles, A63K)
5/08 • Spring-boards (of trampoline type A63B 5/11)
5/10 • • for aquatic sports
5/11 • Trampolines

گروه اصلی 5/00 باید در چارچوب عنوان زیرکلاس خوانده شود، یعنی به عنوان «تجهیزات ژیمناستیک برای پریدن». علاوه بر این، ارجاعی که پس از عنوان زیرکلاس A63B آمده است ((apparatus for passive exercising, massage A61H)) نشان می‌دهد که تمام موضوعات مربوط به تجهیزات ورزش غیرفعال یا ماساژ باید در زیرکلاس A61H طبقه‌بندی شوند. همچنین، ارجاعات گروه اصلی 5/00 ((mats for jumping A63B 6/00; for racing or riding sports, e.g. hurdles, A63K)) نشان می‌دهد که تشک‌های پرش در گروه A63B 6/00 و تجهیزات ورزش‌های مسابقه‌ای یا سوارکاری در گروه‌های زیرکلاس A63K قرار می‌گیرند.
زیرگروه 5/08 که زیر گروه اصلی 5/00 دندانه خورده است، باید به صورت «تخته‌فنرهای پرش ژیمناستیک» خوانده شود. ارجاع پس از آن ((of trampoline type A63B 5/11)) نشان می‌دهد که تخته‌فنرهای نوع ترامپولین در زیرگروه 5/11 طبقه‌بندی می‌شوند.
زیرگروه 5/10 زیرِ زیرگروه 5/08 دندانه خورده است و باید در چارچوب دامنه آن خوانده شود، یعنی «تخته‌فنرهای ورزش‌های آبی».
به همین ترتیب، زیرگروه 5/11 که مانند زیرگروه 5/08 دارای یک نقطه دندانه زیر گروه اصلی 5/00 است، باید به صورت «ترامپولین‌های پرش ژیمناستیک» خوانده شود.

یک زیرگروه تنها بخش خاصی از موضوعات گروهِ بالاترِ خود (که زیر آن دندانه خورده است) را پوشش می‌دهد. بنابراین، یک گروه ممکن است فقط یک یا چند زیرگروه داشته باشد. هر زیرگروه طوری طراحی شده است که بخشی از موضوع را در بر بگیرد که بتواند به عنوان یک زمینه جستجوی مستقل (self-contained field of search) عمل کند. در نتیجه، از یک گروه برای طبقه‌بندی موضوعاتی استفاده می‌شود که در دامنه آن گروه قرار می‌گیرند، اما هیچ زیرگروهی آن‌ها را پوشش نمی‌دهد.

دامنه هر زیرگروه در مقایسه با گروه بالاتر از خود در سلسله‌مراتب، بر اساس وجود یک یا چند ویژگی ضروری (essential characteristics) که در عنوان زیرگروه مشخص شده‌اند، تعیین می‌شود. در اینجا دو حالت ممکن است رخ دهد:

الف) ویژگی‌های ضروری در عنوان گروه بالاتر بیان نشده‌اند.

مثال:

H01F 5/00 Coils
H01F 5/02 • wound on non-magnetic supports

ب) ویژگی‌های ضروری از قبل در عنوان گروه بالاتر بیان شده‌اند.

مثال:

A63C 5/00 Skis or snowboards
A63C 5/03 • Mono skis; Snowboards

دامنه خاص گروه‌ها

از آنجا که موضوعِ متعلق به یک زیرگروه نباید در گروه والد (parent group) آن طبقه‌بندی شود، بین دامنه کلی (overall scope) یک گروه والد (یعنی شامل زیرگروه‌هایش) و موضوعاتی که واقعاً باید در خود آن گروه قرار گیرند، تفاوت وجود دارد. به موضوعاتی که واقعاً باید در یک گروه طبقه‌بندی شوند، دامنه خاص (specific scope) می‌گویند.

برای گروهی که هیچ زیرگروهی ندارد، دامنه کلی و دامنه خاص یکسان هستند. وقتی زیرگروه‌های جدیدی به یک گروه اضافه می‌شود، دامنه کلی آن بدون تغییر می‌ماند، اما دامنه خاص آن کاهش می‌یابد.

دامنه خاص یک گروه را می‌توان به عنوان موضوعات باقی‌مانده‌ای (residual subject matter) در نظر گرفت که در خود گروه طبقه‌بندی می‌شوند، اما در زیرگروه‌های آن قرار نمی‌گیرند. در ویرایش‌های قبلی این راهنما، به جای «دامنه خاص» از اصطلاح «دامنه پرونده» (file scope) استفاده می‌شد؛ بنابراین این دو اصطلاح باید معادل یکدیگر در نظر گرفته شوند.

اصول طبقه‌بندی

این بخش به موضوعات زیر می‌پردازد: اطلاعات اختراع، اطلاعات تکمیلی، دسته‌های موضوعات، جایگاه‌های طبقه‌بندی برای موضوعات فنی اختراعات، جایگاه‌های مبتنی بر عملکرد، مبتنی بر کاربرد و جایگاه‌های باقی‌مانده، و طبقه‌بندی موضوعات فنی اختراعات.

هدف اصلی طبقه‌بندی، آسان کردن بازیابی موضوعات فنی (technical subject matter) است. بنابراین، این سیستم به‌گونه‌ای طراحی شده است و باید به‌گونه‌ای استفاده شود که یک موضوع فنی مشخص، همیشه در یک جایگاه واحد در طبقه‌بندی قرار گیرد و از همان جا نیز بازیابی شود. این جایگاه، مرتبط‌ترین مکان برای جستجوی آن موضوع است.

در اسناد ثبت اختراع (patent documents) دو نوع اطلاعات یافت می‌شود: «اطلاعات اختراع» (invention information) و «اطلاعات تکمیلی» (additional information). مفهوم این دو عبارت در ادامه توضیح داده می‌شود. قوانین انتخاب نمادهای طبقه‌بندی برای هر دو نوع اطلاعات یکسان است. اگرچه در این راهنما اغلب فقط به اختراعات یا موضوعات فنی اختراعات اشاره می‌شود، اما باید توجه داشت که نکات مطرح‌شده، به همان اندازه برای موضوعات فنیِ شامل اطلاعات تکمیلی نیز کاربرد دارند.

اطلاعات اختراع

اطلاعات اختراع، آن دسته از اطلاعات فنی در کل محتوای افشاشدهٔ سند ثبت اختراع (مانند شرح، نقشه‌ها و ادعاها) است که چیزی به دانش پیشین (state of the art) اضافه می‌کند. اطلاعات اختراع با توجه به دانش پیشین و با استفاده از راهنمایی‌های موجود در ادعاهای (claims) سند ثبت اختراع تعیین می‌شود. در این روند، باید به شرح و نقشه‌ها نیز توجه کافی داشت.

منظور از «اضافه کردن به دانش پیشین»، تمام موضوعات جدید و بدیعی (novel and unobvious) است که به‌طور خاص در سند ثبت اختراع افشا شده‌اند و بخشی از فناوری‌های پیشین (prior art) نیستند. به عبارت دیگر، تفاوت میان موضوع مطرح‌شده در سند ثبت اختراع و مجموعهٔ تمام موضوعات فنی که از قبل در دسترس عموم قرار گرفته‌اند، همان چیزی است که به دانش پیشین اضافه می‌شود.

اطلاعات تکمیلی

اطلاعات تکمیلی، اطلاعات فنی مهمی (non-trivial) است که به‌خودی‌خود چیزی به دانش پیشین اضافه نمی‌کند، اما می‌تواند برای فرد جستجوگر اطلاعات مفیدی باشد.

اطلاعات تکمیلی، اطلاعات اختراع را کامل می‌کند. برای مثال، این اطلاعات می‌تواند اجزای سازندهٔ یک ترکیب یا مخلوط، عناصر یا بخش‌های یک فرایند یا ساختار، و یا موارد استفاده و کاربردهای موضوعات فنیِ طبقه‌بندی‌شده را مشخص کند.

دسته‌های موضوعات

موضوعات فنی ممکن است شامل فرایندها (processes)، محصولات (products)، دستگاه‌ها (apparatus) یا مواد (materials) باشند (یا نحوهٔ استفاده و کاربرد آن‌ها). این اصطلاحات که معمولاً با عنوان «دسته‌های موضوعات» شناخته می‌شوند، باید در گسترده‌ترین مفهوم خود تفسیر شوند. مثال‌های زیر این گستردگی را نشان می‌دهند:

فرایندها: پلیمریزاسیون، تخمیر، جداسازی، شکل‌دهی، انتقال، عمل‌آوری منسوجات، انتقال و تبدیل انرژی، ساختمان‌سازی، تهیهٔ مواد غذایی، آزمایش کردن، روش‌های کار با ماشین‌آلات و نحوهٔ عملکرد آن‌ها، و پردازش و انتقال اطلاعات.
محصولات: ترکیبات شیمیایی، ترکیب‌ها، پارچه‌ها، و کالاهای تولیدی.
دستگاه‌ها: تأسیسات مورد استفاده در فرایندهای شیمیایی یا فیزیکی، ابزارها، وسایل، ماشین‌آلات، و تجهیزات انجام عملیات.
مواد: اجزای تشکیل‌دهندهٔ مخلوط‌ها.

باید توجه داشت که یک دستگاه را می‌توان یک محصول در نظر گرفت، زیرا از طریق یک فرایند تولید می‌شود. با این حال، اصطلاح «محصول» بیشتر برای اشاره به نتیجهٔ یک فرایند به کار می‌رود، صرف‌نظر از اینکه عملکرد بعدی آن محصول چه باشد (مانند محصول نهایی یک فرایند شیمیایی یا تولیدی). در مقابل، اصطلاح «دستگاه» با یک کاربرد یا هدف مشخص گره خورده است (مانند دستگاه تولید گاز یا دستگاه برش). مواد نیز به‌خودی‌خود می‌توانند محصول محسوب شوند.

جایگاه‌های طبقه‌بندی برای موضوعات فنی اختراعات

طبقه‌بندی به‌گونه‌ای طراحی شده است تا اطمینان حاصل شود که هر موضوع فنی که اساس یک اختراع را تشکیل می‌دهد، تا حد امکان به‌صورت یک کلِ یکپارچه طبقه‌بندی شود، نه اینکه اجزای سازندهٔ آن به‌طور جداگانه طبقه‌بندی شوند.

با این حال، اجزای سازندهٔ یک موضوع فنیِ اختراع نیز می‌توانند اطلاعات اختراع محسوب شوند، به شرطی که خودشان چیزی به دانش پیشین اضافه کنند؛ یعنی موضوعی جدید و بدیع باشند.

جایگاه‌های مبتنی بر عملکرد، مبتنی بر کاربرد و جایگاه‌های باقی‌مانده

موضوعات فنی اختراعات که در اسناد ثبت اختراع مطرح می‌شوند، یا به ماهیت ذاتی و عملکرد یک «چیز» (thing) مربوط می‌شوند، یا به نحوهٔ استفاده و کاربرد آن. در اینجا، اصطلاح «چیز» به معنای هر موضوع فنی (ملموس یا غیرملموس) است؛ مانند فرایند، محصول یا دستگاه. این مفهوم در طراحی سیستم طبقه‌بندی بازتاب یافته است. این سیستم جایگاه‌هایی را برای طبقه‌بندی موارد زیر فراهم می‌کند:

یک چیز «به‌طور کلی»؛ یعنی چیزی که با ماهیت ذاتی یا عملکردش شناخته می‌شود. این چیز یا مستقل از یک زمینهٔ کاربردی خاص است، یا اگر از توضیحات مربوط به زمینهٔ کاربرد آن چشم‌پوشی کنیم، از نظر فنی تغییری در آن ایجاد نمی‌شود (یعنی به‌طور خاص برای استفاده در آن زمینه سازگار نشده است).
مثال‌ها:
1. کد F16K برای شیرآلاتی در نظر گرفته شده است که ویژگی‌های ساختاری یا عملکردی آن‌ها، به ماهیت سیالِ عبوری از آن‌ها (مثلاً روغن) یا سیستمی که این شیرها بخشی از آن هستند، بستگی ندارد.
2. کد C07 برای ترکیبات شیمیایی آلی در نظر گرفته شده است که با ساختار شیمیایی‌شان شناخته می‌شوند، نه با کاربردشان.
3. کد B01D برای فیلترها به‌طور کلی در نظر گرفته شده است.
4. کد B24B برای فرایندهای سنگ‌زنی یا پرداخت‌کاری به‌طور کلی در نظر گرفته شده است.
یک چیز که «به‌طور خاص برای» یک کاربرد یا هدف معین سازگار شده است؛ یعنی برای آن کاربرد یا هدف مشخص، اصلاح شده یا به‌طور ویژه ساخته شده است.

اصول طبقه‌بندی

مثال‌ها:

(۱) A61F 2/24 جایگاهی برای طبقه‌بندی دریچهٔ مکانیکی است که به‌طور ویژه برای قرار دادن در قلب انسان طراحی و سازگار شده است.
(۲) B29D 21/06 جایگاهی برای عملیات پرداخت و صیقل‌کاری (polishing) است که به‌طور ویژه برای شانه‌های مو یا وسایل دندانه‌دار و شیاردار مشابه کاربرد دارد؛ وسایلی که از پلاستیک یا موادی در حالت پلاستیکی ساخته شده‌اند.

ج) استفاده یا کاربرد خاص یک موضوع اختراع.

مثال: فیلترهایی که به‌طور ویژه برای اهداف خاصی طراحی شده‌اند، یا با دستگاه‌های دیگر ترکیب شده‌اند، در جایگاه‌های کاربردمحور (application-oriented places) طبقه‌بندی می‌شوند؛ مانند A24D 3/00 و A47J 31/06.

د) ترکیب یا گنجاندن یک موضوع در یک سیستم بزرگ‌تر.

مثال: در B60G، جایگاهی برای گنجاندن فنر تخت (leaf spring) در سیستم تعلیق چرخ خودرو در نظر گرفته شده است.

جایگاه‌های مربوط به دستهٔ (الف) که پیش‌تر ذکر شد، «جایگاه‌های عملکردمحور» (function-oriented places) نامیده می‌شوند. جایگاه‌های مربوط به دسته‌های (ب) تا (د) نیز «جایگاه‌های کاربردمحور» نام می‌گیرند.

جایگاه‌ها (مثلاً زیربخش‌ها یا subclasses) در مقایسه با سایر جایگاه‌های سیستم طبقه‌بندی، همیشه به‌طور مطلق عملکردمحور یا کاربردمحور نیستند.

مثال: با اینکه F16K (شیرآلات و غیره) و F16N (روان‌کاری) هر دو زیربخش‌هایی عملکردمحور هستند، اما F16N شامل جایگاه‌هایی کاربردمحور برای برخی شیرهای خاص است که ویژهٔ سیستم‌های روان‌کاری طراحی شده‌اند (مثلاً F16N 23/00 برای کاربردهای ویژهٔ شیرهای یک‌طرفه). از سوی دیگر، F16K نیز شامل جایگاه‌هایی کاربردمحور برای ویژگی‌های روان‌کاری در شیرهای دروازه‌ای یا کشویی است (مثلاً F16K 3/36 برای ویژگی‌های مربوط به روان‌کاری).

افزون بر این، اصطلاحات «جایگاه عملکردمحور» و «جایگاه کاربردمحور» را نمی‌توان همیشه مفاهیمی مطلق دانست. بنابراین، یک جایگاه مشخص ممکن است نسبت به جایگاهی دیگر بیشتر عملکردمحور باشد، اما در مقایسه با جایگاه سوم، کمتر عملکردمحور به حساب بیاید.

مثال: کد F02F 3/00 به پیستونِ موتورهای احتراقی به‌طور کلی می‌پردازد؛ بنابراین نسبت به F02B 55/00 (که مختص پیستون‌های دوار در موتورهای احتراقی است) بیشتر عملکردمحور است. اما همین کد در مقایسه با F16J (که به پیستون‌ها در حالت کلی و بدون در نظر گرفتن نوع موتور می‌پردازد) کمتر عملکردمحور است.

در سیستم IPC جایگاه‌هایی نیز وجود دارند که فقط و فقط زمانی باید برای طبقه‌بندی انتخاب شوند که هیچ جایگاه دیگری در این سیستم، موضوع اختراع مورد نظر را پوشش ندهد. به این موارد، «جایگاه‌های پسماند» (residual places) گفته می‌شود. وجود عبارات زیر در عنوان‌ها، به‌روشنی نشان‌دهندهٔ جایگاه‌های پسماند است:

«مواردی که در جای دیگر پیش‌بینی نشده‌اند» (not otherwise provided for)
«مواردی که در ... پیش‌بینی نشده‌اند» (not provided for in)
«مواردی که تحت پوشش ... نیستند» (not covered by)

ماهیت پسماند بودنِ یک جایگاه می‌تواند نسبت به سایر زیرگروه‌ها (subgroups)، سایر گروه‌های اصلی (main groups) در همان زیربخش، زیربخش‌های دیگر، یا حتی نسبت به کل سیستم IPC سنجیده شود. گروه‌های اصلی 99/00 در سراسر سیستم IPC، جایگاه‌های پسماندِ ویژه محسوب می‌شوند.

مثال‌ها:

F21S 15/00: دستگاه‌ها یا سیستم‌های روشنایی غیرالکتریکی که از منابع نوری استفاده می‌کنند و تحت پوشش گروه‌های اصلی F21S 11/00، F21S 13/00 یا F21S 19/00 نیستند.
G06Q 99/00: موضوعاتی که در سایر گروه‌های این زیربخش پیش‌بینی نشده‌اند.
A99Z: موضوعاتی که در جای دیگری از این بخش (section) پیش‌بینی نشده‌اند.
H05B: گرمایش الکتریکی؛ منابع نور الکتریکی که در جای دیگری پیش‌بینی نشده‌اند؛ آرایش مدارها برای منابع نور الکتریکی به‌طور کلی.

طبقه‌بندی موضوعات فنی اختراعات

ملاحظات کلی

شناسایی دقیق موضوع یا موضوعات فنیِ اصلیِ هر اختراع، اهمیت بسیار زیادی دارد. بنابراین، برای تعیین جایگاه مناسب در سیستم طبقه‌بندی، باید به ماهیت موضوع اختراع (که در بخش‌های پیشین توضیح داده شد) توجه شود.

مثال: اگر در یک سند ثبت اختراع (patent document) به پیستون‌ها اشاره شده است، باید بررسی شود که آیا موضوع فنی اختراع، خودِ پیستون به‌تنهایی است یا موضوع فنیِ دیگری مطرح است؛ مثلاً ممکن است موضوع اختراع، طراحی ویژهٔ پیستون برای استفاده در یک دستگاه خاص باشد، یا نحوهٔ قرارگیری پیستون‌ها در یک سیستم بزرگ‌تر (مانند موتور درون‌سوز) مد نظر باشد.

در بسیاری از موارد، اطلاعات اختراع (invention information) تنها به یک زمینهٔ کاربردیِ خاص مربوط می‌شود؛ در این حالت، جایگاه‌های کاربردمحور به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که طبقه‌بندی این موارد را به‌طور کامل پوشش دهند. در مقابل، جایگاه‌های عملکردمحور مفهوم گسترده‌تری را در بر می‌گیرند. در این جایگاه‌ها، ویژگی‌های ساختاری یا عملکردیِ موضوع اختراع در بیش از یک زمینهٔ کاربردی قابل‌اجرا است، یا اینکه کاربرد آن در یک زمینهٔ خاص، جزو اطلاعات اصلی اختراع محسوب نمی‌شود.

مثال: گروه اصلی C09D 5/00 انواع مختلفی از ترکیبات پوششیِ کاربردمحور را در بر می‌گیرد (مثلاً C09D 5/16 مربوط به رنگ‌های ضدخزه است). اما گروه‌های C09D 101/00 تا 201/00 جنبه‌های عملکردمحورِ ترکیبات پوششی را پوشش می‌دهند؛ یعنی پلیمری که ترکیب پوششی بر پایهٔ آن ساخته شده است.

هرگاه مشخص نباشد که یک موضوع فنی باید در جایگاه عملکردمحور طبقه‌بندی شود یا در جایگاه کاربردمحور، باید قواعد زیر رعایت شوند:

اگر به کاربرد خاصی اشاره شده، اما جزئیات آن به‌طور دقیق افشا نشده یا کاملاً مشخص نشده است، طبقه‌بندی باید در جایگاه عملکردمحور (در صورت وجود) انجام شود. این حالت معمولاً زمانی رخ می‌دهد که چندین کاربرد مختلف به‌صورت کلی و بدون جزئیات بیان شده باشند.
اگر ویژگی‌های فنیِ اساسیِ موضوع اختراع، هم به ماهیت ذاتی یا عملکرد وسیله مربوط باشد و هم به کاربرد خاص، طراحی ویژه یا گنجاندن آن در یک سیستم بزرگ‌تر ارتباط داشته باشد، طبقه‌بندی باید هم در جایگاه عملکردمحور و هم در جایگاه کاربردمحور (در صورت وجود) انجام شود.
اگر نتوان از راهنمایی‌های ارائه‌شده در بندهای (الف) و (ب) استفاده کرد، طبقه‌بندی باید هم در جایگاه عملکردمحور و هم در جایگاه‌های کاربردمحورِ مرتبط انجام شود.

هنگام طبقه‌بندی یک سیستم بزرگ‌تر (یک سیستم ترکیبی) به‌صورت یکپارچه، باید به قطعات یا جزئیات آن سیستم نیز توجه شود، مشروط بر اینکه این قطعات جدید و غیربدیهی (novel and unobvious) باشند. در این حالت، طبقه‌بندیِ سیستمِ کلی و همچنین طبقه‌بندیِ این قطعات و جزئیات ضروری است.

مثال: اگر یک سند دربارهٔ قرار دادن یک قطعهٔ خاص (مثلاً یک فنر تخت) در یک سیستم بزرگ‌تر (مثلاً سیستم تعلیق چرخ خودرو) باشد، در واقع به آن سیستم بزرگ‌تر مربوط می‌شود. بنابراین، این سند باید در جایگاه مربوط به همان سیستم بزرگ‌تر (B60G) طبقه‌بندی شود. اما اگر این سند به خود آن قطعه (یعنی خود فنر تخت) نیز بپردازد و این قطعه جدید و غیربدیهی (unobvious) باشد، حتماً باید سند را در جایگاه مربوط به خود آن قطعه (F16F) نیز طبقه‌بندی کرد.

دسته‌های موضوعی که در عناوین طبقه‌بندی به‌صراحت ذکر نشده‌اند

همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، موضوع فنی یک اختراع ممکن است در قالب دسته‌های موضوعی (categories of subject matter) مختلفی بیان شود. اگر برای یک موضوع فنی خاص، جایگاه مستقلی برای یکی از این دسته‌ها در عناوین طبقه‌بندی تعیین نشده باشد، از مناسب‌ترین جایگاهِ موجود برای سایر دسته‌ها استفاده می‌شود (در ادامه، موقعیت‌های خاص توضیح داده می‌شوند). در این شرایط، حتی اگر عناوین آن جایگاه‌ها مستقیماً نشان ندهند که این دستهٔ موضوعی برای آنجا مناسب است، این تناسب ممکن است از راه‌های دیگری مشخص شود. این راه‌ها شامل ارجاعات، یادداشت‌ها، تعاریف، یا در نظر گرفتن موضوعات مشابه در سایر گروه‌های آن طرح است. تعاریف (در صورت وجود) باید اطلاعات دقیقی دربارهٔ جایگاه‌های طبقه‌بندیِ مناسب برای دسته‌های موضوعیِ مرتبط که در عناوین طبقه‌بندی نیامده‌اند، ارائه دهند.

جدول تناوبی عناصر شیمیایی

در تمام بخش‌های طبقه‌بندی بین‌المللی اختراعات (IPC)، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد، منظور از جدول تناوبی عناصر شیمیایی، جدولی با هجده گروه است. این گروه‌ها با اعداد عربی (اعداد رایج) نشان داده می‌شوند؛ مانند گروه D06M 11/13. اما هر جا که خلاف این موضوع قید شده باشد، از سیستم هشت‌گروهی استفاده می‌شود که با اعداد رومی (Roman numerals) نشان داده می‌شود؛ مانند گروه H01F 1/00.

ترکیبات شیمیایی

اگر موضوع اختراع دربارهٔ خودِ یک ترکیب شیمیایی (chemical compound) باشد (اعم از آلی، معدنی یا درشت‌مولکول)، بر اساس ساختار شیمیایی‌اش در بخش C طبقه‌بندی می‌شود. اگر این اختراع به یک زمینهٔ کاربردی خاص نیز مربوط باشد و این کاربرد، یک ویژگی فنی ضروری برای آن محسوب شود، باید در جایگاه مربوط به آن زمینهٔ کاربردی هم طبقه‌بندی شود.

با این حال، اگر ترکیب شیمیایی از قبل شناخته‌شده باشد و موضوع اختراع فقط دربارهٔ کاربرد آن ترکیب باشد، این اختراع در جایگاه مربوط به زمینهٔ کاربردی (به‌عنوان اطلاعات اختراع) طبقه‌بندی می‌شود. در این حالت، ساختار شیمیایی نیز می‌تواند در جایگاه مربوط به خودِ ترکیب شیمیایی (به‌عنوان اطلاعات تکمیلی) طبقه‌بندی گردد.

مخلوط‌ها یا ترکیب‌های شیمیایی

اگر موضوع اختراع دربارهٔ خودِ یک مخلوط یا ترکیب شیمیایی (chemical mixture or composition) باشد، در صورت وجود جایگاه اختصاصی، بر اساس ترکیب شیمیایی‌اش طبقه‌بندی می‌شود. برای مثال:

C03C (شیشه)
C04B (سیمان، سرامیک)
C08L (ترکیب‌های درشت‌مولکول‌های آلی)
C22C (آلیاژها)

اگر چنین جایگاهی وجود نداشته باشد، اختراع بر اساس مورد استفاده یا کاربردش طبقه‌بندی می‌شود. چنانچه این کاربرد، یک ویژگی فنی ضروری برای موضوع اختراع باشد، مخلوط یا ترکیب شیمیایی باید هم بر اساس ترکیب شیمیایی و هم بر اساس کاربردش طبقه‌بندی شود.

با این حال، اگر مخلوط یا ترکیب شیمیایی از قبل شناخته‌شده باشد و موضوع اختراع فقط دربارهٔ کاربرد آن باشد، این اختراع در جایگاه مربوط به زمینهٔ کاربردی (به‌عنوان اطلاعات اختراع) طبقه‌بندی می‌شود. در این حالت، خودِ مخلوط یا ترکیب نیز می‌تواند در جایگاه مربوط به مخلوط‌ها یا ترکیب‌های شیمیایی (به‌عنوان اطلاعات تکمیلی) طبقه‌بندی گردد.

آماده‌سازی یا فرآوری ترکیبات

اگر موضوع اختراع دربارهٔ فرآیند آماده‌سازی یا فرآوری (preparation or treatment) یک ترکیب شیمیایی باشد، باید در جایگاه مربوط به فرآیند آماده‌سازی یا فرآوری همان ترکیب طبقه‌بندی شود. اگر چنین جایگاهی وجود نداشته باشد، اختراع در جایگاه مربوط به خودِ آن ترکیب طبقه‌بندی می‌شود.

اگر ترکیب شیمیاییِ به‌دست‌آمده از این فرآیند نیز جدید باشد، خودِ ترکیب هم باید بر اساس ساختار شیمیایی‌اش طبقه‌بندی شود. همچنین، اختراعاتی که به فرآیندهای عمومی برای آماده‌سازی یا فرآوری دسته‌های مختلفی از ترکیبات می‌پردازند، در صورت وجود جایگاه اختصاصی، در گروه‌های مربوط به فرآیندهای به‌کاررفته طبقه‌بندی می‌شوند.

دستگاه‌ها یا فرآیندها

اگر موضوع اختراع دربارهٔ یک دستگاه (apparatus) باشد، در صورت وجود جایگاه اختصاصی، در جایگاه مربوط به همان دستگاه طبقه‌بندی می‌شود. اگر چنین جایگاهی وجود نداشته باشد، دستگاه در جایگاه مربوط به فرآیندی که انجام می‌دهد، طبقه‌بندی می‌گردد.

اگر موضوع اختراع دربارهٔ فرآیند ساخت یا فرآوری محصولات باشد، در جایگاه مربوط به فرآیندِ انجام‌شده طبقه‌بندی می‌شود. اگر چنین جایگاهی وجود نداشته باشد، فرآیند ساخت یا فرآوری در جایگاه مربوط به دستگاهِ انجام‌دهندهٔ آن فرآیند طبقه‌بندی می‌شود.

در نهایت، اگر هیچ جایگاهی برای تولید یک محصول وجود نداشته باشد، دستگاه یا فرآیند تولیدی در جایگاه مربوط به خودِ محصول طبقه‌بندی می‌شود.

کالاهای تولیدی

اگر موضوع اختراع دربارهٔ یک کالا یا قطعهٔ ساخته‌شده (article) باشد، در جایگاه مربوط به همان کالا طبقه‌بندی می‌شود. اگر جایگاه اختصاصی برای خودِ آن کالا وجود نداشته باشد، در یک جایگاه مناسبِ مبتنی بر عملکرد (یعنی بر اساس کاری که آن کالا انجام می‌دهد) طبقه‌بندی می‌گردد. اگر این کار نیز امکان‌پذیر نباشد، طبقه‌بندی بر اساس زمینهٔ کاربردِ کالا انجام می‌شود.

مثال: وقتی کالایی که باید طبقه‌بندی شود یک دستگاه چسب‌زن است که مخصوص صحافی کتاب طراحی شده، در گروه B42C 9/00 قرار می‌گیرد. این گروه شامل «استفاده از چسب یا ماده چسبنده مخصوص صحافی» است. از آنجا که جایگاه خاصی برای دستگاه‌های چسب‌زنِ صحافی وجود ندارد، آن‌ها بر اساس عملکردشان، یعنی «استفاده از چسب»، طبقه‌بندی می‌شوند.

فرایندهای چندمرحله‌ای و تأسیسات صنعتی

وقتی موضوع اختراع یک فرایند چندمرحله‌ای (Multistep process) یا یک تأسیسات صنعتی (Industrial plant) است که از ترکیب چند مرحله یا دستگاه تشکیل شده، باید به‌صورت یکپارچه طبقه‌بندی شود. یعنی در جایگاهی که برای این ترکیب در نظر گرفته شده است (مثلاً زیرکلاس B09B). اگر چنین جایگاهی وجود نداشته باشد، اختراع در جایگاهِ محصولِ به‌دست‌آمده از آن فرایند یا تأسیسات قرار می‌گیرد. اگر موضوع اختراع شامل یکی از اجزای این ترکیب هم باشد (مثلاً یک مرحلهٔ خاص از فرایند یا یک ماشین از تأسیسات)، آن جزء نیز باید به‌طور جداگانه طبقه‌بندی شود.

جزئیات و قطعات سازه‌ای

وقتی موضوع اختراع به جزئیات یا قطعات سازه‌ای و عملکردیِ یک موضوع (مثلاً یک دستگاه) مربوط می‌شود، قوانین زیر باید رعایت شوند:

الف) جزئیات یا قطعاتی که فقط برای یک نوع موضوع کاربرد دارند یا مخصوص آن طراحی شده‌اند، در صورت وجود جایگاهِ مخصوصِ جزئیات برای آن موضوع، در همان‌جا طبقه‌بندی می‌شوند.
ب) اگر چنین جایگاهی وجود نداشته باشد، این جزئیات یا قطعات در جایگاهِ خودِ آن موضوع طبقه‌بندی می‌شوند.
پ) جزئیات یا قطعاتی که برای بیش از یک نوع موضوع کاربرد دارند، در صورت وجود جایگاه، در جایگاه‌های عمومی‌ترِ مربوط به جزئیات طبقه‌بندی می‌شوند.
ت) اگر چنین جایگاه‌های عمومی‌تری وجود نداشته باشد، این جزئیات یا قطعات بر اساس تمام موضوعاتی که به‌طور مشخص در آن‌ها کاربرد دارند، طبقه‌بندی می‌شوند.

مثال: در زیرکلاس A45B، گروه‌های 11/00 تا 23/00 انواع مختلف چترها را در بر می‌گیرند، درحالی‌که گروه 25/00 شامل جزئیاتی از چترهاست که برای بیش از یک نوع چتر کاربرد دارند.

فرمول‌های شیمیایی عمومی

مجموعه‌های بزرگ از ترکیبات شیمیاییِ مرتبط، اغلب با استفاده از فرمول‌های عمومی بیان یا ادعا می‌شوند. این فرمول‌های عمومی به‌شکل یک دسته از ترکیبات شیمیایی (Chemical compound genus) ارائه می‌شوند که حداقل یکی از اجزای فرمول، متغیری است که از بین مجموعه‌ای از گزینه‌ها انتخاب می‌شود (مانند ادعاهای ترکیبات نوع «مارکوش» (Markush)). استفاده از فرمول‌های عمومی زمانی در طبقه‌بندی مشکل ایجاد می‌کند که تعداد بسیار زیادی از ترکیبات را در بر بگیرد و هرکدام از آن‌ها در جایگاه‌های متفاوتی قابل طبقه‌بندی باشند. در چنین شرایطی، فقط آن دسته از ترکیبات شیمیاییِ منفرد که برای جستجو مفیدتر هستند، طبقه‌بندی می‌شوند. اگر ترکیبات شیمیایی با استفاده از یک فرمول شیمیایی عمومی مشخص شده باشند، باید مراحل زیر برای طبقه‌بندی آن‌ها طی شود:

مرحله ۱: تمام ترکیباتی که «به‌طور کامل شناسایی شده‌اند» (Fully identified)، جدید هستند و بدیهی نیستند، باید در موارد زیر طبقه‌بندی شوند:

۱. به‌طور خاص، به‌تنهایی یا در یک ترکیب (Composition) ادعا شده باشند.
۲. محصولِ یک فرایندِ ادعاشده باشند.
۳. مشتقاتی از موارد بالا باشند.

یک ترکیب زمانی «به‌طور کامل شناسایی‌شده» در نظر گرفته می‌شود که:

الف) ساختار آن با نام یا فرمول دقیق شیمیایی ارائه شده باشد، یا بتوان آن را از طریق نحوهٔ آماده‌سازی‌اش با واکنش‌گرهای (Reactants) مشخص استنتاج کرد (به‌شرطی که بیش از یکی از واکنش‌گرها از فهرست گزینه‌های جایگزین انتخاب نشده باشد)؛ و
ب) ترکیب با یک ویژگی فیزیکی (مثلاً نقطه ذوب) مشخص شده باشد، یا نحوهٔ آماده‌سازی آن در یک مثال عملی با ذکر جزئیات کاربردی توضیح داده شده باشد.

ترکیبات شیمیایی که فقط با یک فرمول تجربی (Empirical formula) مشخص شده‌اند، «به‌طور کامل شناسایی‌شده» محسوب نمی‌شوند.

مرحله ۲: اگر هیچ ترکیبِ «به‌طور کامل شناسایی‌شده‌ای» افشا نشده باشد (مثلاً در مورد ترکیباتی که از مدل‌های کامپیوتری به دست آمده‌اند و آزمایش‌های واقعی روی آن‌ها انجام نشده است)، طبقه‌بندی باید فقط برای ترکیباتی انجام شود که نام دقیق شیمیایی یا فرمول شیمیاییِ بسط‌یافته (Developed chemical formula) دارند. این طبقه‌بندی باید به یک گروه یا تعداد بسیار کمی از گروه‌ها محدود شود.

مرحله ۳: وقتی فقط فرمول عمومی مارکوش افشا شده است، طبقه‌بندی باید در خاص‌ترین گروه (یا گروه‌هایی) انجام شود که تمام یا بیشترِ حالت‌های اجراییِ احتمالی (Embodiments) را پوشش می‌دهد. این طبقه‌بندی باید به یک گروه یا تعداد بسیار کمی از گروه‌ها محدود شود.

مرحله ۴: علاوه بر طبقه‌بندیِ الزامیِ بالا، اگر سایر ترکیباتِ موجود در دامنهٔ فرمول عمومی، یا ترکیباتی که مستقیماً از مدل‌های کامپیوتری به دست آمده‌اند مورد توجه باشند، می‌توان یک طبقه‌بندی غیرالزامی (Non-obligatory classification) نیز انجام داد.

اگر طبقه‌بندی تمام ترکیب‌های «کاملاً شناسایی‌شده» در خاص‌ترین جایگاه‌های طبقه‌بندی باعث شود تعداد نمادهای طبقه‌بندی بسیار زیاد شود (مثلاً بیش از بیست نماد)، طبقه‌بند (classifier) می‌تواند تعداد نمادها را کاهش دهد. این کار تنها زمانی مجاز است که طبقه‌بندی ترکیب‌های «کاملاً شناسایی‌شده» منجر به اختصاص تعداد زیادی زیرگروه در زیر یک گروه واحد در سطح بالاترِ سلسله‌مراتب شود. در این حالت، طبقه‌بندی این ترکیب‌ها ممکن است فقط در گروه بالاتر انجام شود. در غیر این صورت، طبقه‌بندی ترکیب‌ها باید در تمام زیرگروه‌های خاص‌تر انجام شود.

کتابخانه‌های ترکیبی (Combinatorial Libraries)

مجموعه‌هایی که از تعداد زیادی ترکیب شیمیایی، موجودیت بیولوژیکی یا مواد دیگر تشکیل شده‌اند، ممکن است به شکل «کتابخانه» (library) ارائه شوند. یک کتابخانه معمولاً شامل تعداد بسیار زیادی عضو است. اگر بخواهیم هر عضو را جداگانه در جایگاه‌های مختلف طبقه‌بندی کنیم، بار اضافی و غیرضروری بر سیستم جستجو وارد می‌شود.

بنابراین، فقط اعضای منفردی که «کاملاً شناسایی‌شده» محسوب می‌شوند (مانند ترکیب‌های دارای فرمول عمومی)، باید الزاماً در گروه‌هایی طبقه‌بندی شوند که به‌طور خاص به آن‌ها اختصاص دارد؛ مثلاً ترکیب‌های موجود در بخش C. کل کتابخانه به‌صورت یکجا در یک گروه مناسب در زیرکلاس C40B طبقه‌بندی می‌شود. علاوه بر این طبقه‌بندی‌های الزامی، اگر سایر اعضای کتابخانه نیز مورد توجه باشند، طبقه‌بندی‌های غیرالزامی نیز برای آن‌ها انجام می‌شود.

طبقه‌بندی چندگانه؛ طرح‌های طبقه‌بندی ثانویه؛ سیستم‌های ترکیبی

طبقه‌بندی چندگانه؛ طرح‌های طبقه‌بندی ثانویه؛ سیستم‌های ترکیبی (Hybrid systems)؛ طرح‌های نمایه‌سازی (Indexing schemes)؛ کاربرد کدهای نمایه‌سازی

طبقه‌بندی چندگانه (Multiple Classification)

هدف اصلی طبقه‌بندی، آسان کردن جستجو است. بسته به محتوای یک سند ثبت اختراع (patent document)، اطلاعات فاش‌شده در آن ممکن است به بیش از یک نماد طبقه‌بندی نیاز داشته باشد.

طبقه‌بندی چندگانهٔ اسناد زمانی ضروری است که اطلاعات اختراع به دو یا چند موضوع اختراعی (inventive thing) مربوط باشد که هرکدام می‌توانند در گروه‌های متفاوتی طبقه‌بندی شوند. برای مثال، یک سند ممکن است شامل شکل‌های اجرایی جایگزین (alternative embodiments) باشد که در گروه‌های مختلفی قرار می‌گیرند. مثال دیگر زمانی است که یک سند هم به یک محصول و هم به فرآیند تولید آن مربوط می‌شود و برای هر دو مورد گروه‌هایی وجود دارد.

همچنین، زمانی که یک موضوع اختراعیِ واحد دارای جنبه‌های مختلفی است که در گروه‌های متفاوتی پوشش داده می‌شوند، باید طبقه‌بندی چندگانه انجام شود. برای مثال، یک دستگاه مکانیکی می‌تواند بر اساس ساختار، مواد سازنده و ابزار کنترلش مشخص شود و ممکن است برای طبقه‌بندی هر یک از این جنبه‌ها گروه‌های جداگانه‌ای وجود داشته باشد. مثال دیگر زمانی است که یک موضوع اختراعی هم در یک جایگاهِ مبتنی بر عملکرد (function-oriented) و هم در یک جایگاهِ مبتنی بر کاربرد (application-oriented) مورد توجه قرار می‌گیرد.

طبقه‌بندی چندگانه، یا طبقه‌بندی همراه با نمایه‌سازی (که در بخش سیستم‌های ترکیبی و طرح‌های نمایه‌سازی توضیح داده می‌شود)، برای نشان دادن اطلاعات اضافی که برای جستجو مفید هستند نیز مطلوب است.

در برخی از بخش‌های IPC، یادداشت‌هایی وجود دارد که به‌طور دقیق‌تر توضیح می‌دهند طبقه‌بندی چندگانه در آن بخش‌ها چگونه باید انجام شود؛ مانند یادداشت (3) در زیرکلاس B60W.

طرح‌های طبقه‌بندی ثانویه (Schemes for Secondary Classification)

در بخش‌های خاصی از طبقه‌بندی، طرح‌هایی برای طبقه‌بندی ثانویه ارائه شده است تا کارایی طبقه‌بندی بهبود یابد. طبقه‌بندی ثانویه به طرح‌هایی مربوط می‌شود که معمولاً جنبه‌هایی را پوشش می‌دهند که به‌طور جزئی یا کامل در جای دیگری از IPC نیز وجود دارند. در این طرح‌ها، نمادها همیشه در ترکیب با نمادهای طبقه‌بندیِ سایر زیرکلاس‌ها اختصاص می‌یابند تا امکان جستجوی تکمیلیِ موضوع از طریق ترکیب متقاطع نمادها فراهم شود.

هنگام اختصاص نمادهای طرح‌های طبقه‌بندی ثانویه به اسناد ثبت اختراع، این نمادها در ردیف اول نوشته نمی‌شوند. نمادهای طبقه‌بندی ثانویه می‌توانند بر حسب نیاز، برای «اطلاعات اختراع» یا «اطلاعات اضافی» اختصاص یابند. نمونه‌هایی از طرح‌های طبقه‌بندی ثانویه در جدول زیر آورده شده است. کاربران باید توجه داشته باشند که یادداشت‌های موجود در این طرح‌ها معتبر و لازم‌الاجرا (authoritative) هستند.

جایگاه‌های IPC که به طبقه‌بندی ثانویه نیاز دارند	دستورالعمل‌های استفاده در طرح	طبقه‌بندی ثانویهٔ استفاده‌شده در ترکیب
`A01N`, `C12N`, `C01`, `C07`, `C08`	فعالیت زیست‌کش (Biocidal)، دافع آفات، جاذب آفات یا تنظیم‌کنندهٔ رشد گیاه در ترکیب‌ها یا فرآورده‌ها	`A01P`
`A61K`	فعالیت درمانیِ فرآورده‌های دارویی	`A61P`
`C01`, `C07`, `C08`	فعالیت درمانیِ ترکیب‌ها
`C12N`	فعالیت درمانیِ پروتئین‌های تک‌یاخته‌ای یا آنزیم‌ها
`A61K 8/00`, `C11D`, `C12N`, `C01`, `C07`, `C08`	استفاده از لوازم آرایشی یا فرآورده‌های بهداشتی مشابه	`A61Q`
`C12N`	استفاده از لوازم آرایشی یا فرآورده‌های مشابهِ حاوی میکروارگانیسم‌ها یا آنزیم‌ها	`A61Q`
در صورت لزوم در کل IPC	جنبه‌های ساخت افزایشی (Additive manufacturing) (مانند چاپ سه‌بعدی [3D])، صرف‌نظر از فرآیند یا مواد استفاده‌شده	`B33Y`
در صورت لزوم در کل IPC	کاربردها و جنبه‌های نانوساختارها که با هر روشی تولید می‌شوند و محدود به مواردی نیستند که با دستکاری اتم‌ها یا مولکول‌های منفرد تشکیل می‌شوند	`B82Y`
در صورت لزوم در کل IPC	جنبه‌های مربوط به اینترنت اشیا (IoT)، همان‌طور که در یادداشت‌های زیرکلاس `G16Y` مشخص شده است	`G16Y`

سیستم‌های ترکیبی؛ طرح‌های نمایه‌سازی

در بخش‌های خاصی از طبقه‌بندی، سیستم‌های ترکیبی معرفی شده‌اند تا کارایی طبقه‌بندی بهبود یابد.

هر سیستم ترکیبی (hybrid system) از یک طرح طبقه‌بندی (classification scheme) و یک طرح نمایه‌سازی (indexing scheme) مکمل و مرتبط با آن تشکیل شده است. طرح نمایه‌سازی به جنبه‌هایی می‌پردازد که در جایگاه‌های طبقه‌بندی پوشش داده نشده‌اند. هنگام طبقه‌بندی در یک سیستم ترکیبی، ابتدا تمام نمادهای طبقه‌بندیِ مناسب برای موضوعات فنی اختصاص داده می‌شوند. سپس، اگر کدهای نمایه‌سازیِ مرتبط با یک یا چند مورد از این نمادها، حاوی اطلاعات مفیدی برای جستجو باشند، می‌توان آن کدهای نمایه‌سازی را نیز اضافه کرد.

فرمت کدهای نمایه‌سازی شبیه به نمادهای طبقه‌بندی است. در زیرکلاس‌هایی (subclasses) که دارای طرح طبقه‌بندی هستند، طرح‌های نمایه‌سازی پس از طرح طبقه‌بندی قرار می‌گیرند و شماره‌گذاری آن‌ها معمولاً با شماره 101/00 آغاز می‌شود. برخی از زیرکلاس‌ها فقط برای اهداف نمایه‌سازی استفاده می‌شوند و همراه با نمادهای طبقه‌بندیِ یک یا چند زیرکلاسِ طبقه‌بندی به کار می‌روند؛ این موضوع در عنوان آن‌ها ذکر می‌شود. زیرکلاس‌های نمایه‌سازی معمولاً از همان سیستم شماره‌گذاریِ طرح‌های نمایه‌سازی در زیرکلاس‌های طبقه‌بندی استفاده می‌کنند (مانند زیرکلاس‌های F21W و F21Y). با این حال، گاهی اوقات سیستم شماره‌گذاری آن‌ها ممکن است شامل شماره‌هایی (مثلاً 1/00) باشد که شبیه به شماره‌های نمادهای طبقه‌بندی استاندارد است (مانند زیرکلاس‌های C10N، C12R، B29K و B29L).

کدهای نمایه‌سازی را فقط می‌توان همراه با نمادهای طبقه‌بندی استفاده کرد. هر جایگاهی در طبقه‌بندی که استفاده از کدهای نمایه‌سازی در آن مجاز باشد، با یک یادداشت مشخص می‌شود. به همین ترتیب، پیش از هر طرح نمایه‌سازی، یک یادداشت، عنوان یا تیتر راهنما وجود دارد که نشان می‌دهد آن کدهای نمایه‌سازی با کدام نمادهای طبقه‌بندی مرتبط هستند.

فهرستی از حوزه‌هایی که طرح‌های نمایه‌سازی در آن‌ها استفاده می‌شوند، در قالب یک سند مجزا از طریق بخش انتشارات IPC در وب‌سایت وایپو با عنوان Indexing Schemes in the IPC [PDF] در دسترس است.

چیدمان طرح‌های نمایه‌سازی تا حد امکان به‌صورت سلسله‌مراتبی (hierarchical) است تا ارائهٔ آن‌ها آسان‌تر شود. شماره‌گذاری برخی از این طرح‌ها به‌گونه‌ای است که هنگام جستجو در پایگاه‌های داده، امکان کوتاه‌سازی (truncation) کدهای نمایه‌سازی وجود داشته باشد.

مثال (بخشی از طرح نمایه‌سازی در زیرکلاس C04B):

`103/00`	عملکرد یا خاصیت مواد مؤثره
`103/10`	• شتاب‌دهنده‌ها
`103/12`	• • شتاب‌دهنده‌های گیرش
`103/14`	• • شتاب‌دهنده‌های سخت‌شدن
`103/20`	• کندکننده‌ها
`103/22`	• • کندکننده‌های گیرش
`103/24`	• • کندکننده‌های سخت‌شدن
`103/30`	• کاهنده‌های آب، روان‌کننده‌ها، حباب‌سازها

کاربرد کدهای نمایه‌سازی

زمانی که برای اهداف جستجو نیاز باشد عناصر اطلاعاتیِ مربوط به یک موضوع فنیِ اختراع (که پیش‌تر طبقه‌بندی شده است) مشخص شوند، می‌توان از کدهای نمایه‌سازی استفاده کرد.

در یک طرح نمایه‌سازی، گروهی که در سلسله‌مراتب بالاتر قرار دارد باید فقط به‌صورت پس‌ماند (residual) استفاده شود؛ یعنی تنها برای ثبت ویژگی خاصی که در هیچ‌یک از زیرمجموعه‌های آن پیش‌بینی نشده است. هنگام نمایه‌سازیِ دو یا چند عنصر اطلاعاتی دربارهٔ یک موضوع فنی که برای جستجو مفید هستند، باید برای هر عنصر، پایین‌ترین گروه نمایه‌سازی در سلسله‌مراتب که آن عنصر را پوشش می‌دهد، اعمال شود. نمایه‌سازیِ موضوعات پس‌ماند در گروه‌های اصلیِ طرح‌های نمایه‌سازی، باید فقط به مواردی محدود شود که برای جستجو مفید هستند. نمایه‌سازی نباید در گروه‌های اصلی با دامنهٔ بسیار وسیع یا عمومی انجام شود، زیرا این گروه‌ها بیشتر به‌عنوان تیترهای اطلاع‌رسانی کاربرد دارند.

مثال: یک فرایند جوشکاری برای اتصال فلنج‌ها توصیف شده است که در ساخت ریل‌های راه‌آهن، تیرهای ساختمانی و چرخ‌های وسایل نقلیهٔ ریلی کاربرد دارد. در این حالت، باید کدهای B23K 101/26 و 101/28 را به‌ترتیب برای ریل‌ها و تیرها اعمال کرد. اگرچه چرخ‌های وسایل نقلیهٔ ریلی به‌طور کلی تحت پوشش کد B23K 101/00 قرار می‌گیرند، اما این کد نباید اعمال شود؛ زیرا بیش از حد عمومی است و اطلاعات مفیدی برای جستجو ارائه نمی‌دهد. به بخش زیر از طرح نمایه‌سازیِ اشاره‌شده توجه کنید:

`101/00`	اقلام ساخته‌شده با لحیم‌کاری، جوشکاری یا برشکاری
`101/02`	• ساختارهای لانه‌زنبوری
`101/04`	• اقلام لوله‌ای یا توخالی
`101/06`	• • لوله‌ها
`101/08`	• • • پره‌دار یا شیاردار
`101/10`	• • خطوط لوله
`101/12`	• • مخازن
`101/14`	• • مبدل‌های حرارتی
`101/16`	• نوارها یا ورق‌های با طول نامحدود
`101/18`	• پنل‌های ورقه‌ای
`101/20`	• ابزارها
`101/22`	• تورها، شبکه‌های سیمی یا موارد مشابه
`101/24`	• چارچوب‌ها
`101/26`	• ریل‌های راه‌آهن یا موارد مشابه
`101/28`	• تیرها

طبقه‌بندی الزامی؛ طبقه‌بندی غیرالزامی و نمایه‌سازی

رویکرد کلی: طبقه‌بندی الزامی، طبقه‌بندی غیرالزامی، نمایه‌سازی؛ روند طبقه‌بندی اسناد ثبت اختراع در سطوح مختلف انتشار

رویکرد کلی

همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، اسناد ثبت اختراع (patent documents) ممکن است علاوه بر اطلاعات اختراع، حاوی اطلاعات اضافی نیز باشند.

اطلاعات اختراع (invention information) با نمادهای طبقه‌بندی و در صورت تمایل، همراه با کدهای نمایه‌سازیِ مرتبط با آن‌ها نشان داده می‌شود.

اطلاعات اضافی (additional information) با نمادهای طبقه‌بندی، یا با کدهای نمایه‌سازیِ مرتبط با نمادهای طبقه‌بندی نشان داده می‌شود.

طبقه‌بندی الزامی

بر اساس ماده ۴(۳) توافق‌نامه استراسبورگ (Strasbourg Agreement)، هنگام طبقه‌بندی یک سند ثبت اختراع (Patent Document)، مراجع ذی‌صلاح در کشورهای عضو باید «نمادهای کامل طبقه‌بندی مربوط به اختراعِ مندرج در سند» را درج کنند. تفسیر این قانون آن است که اختصاص دادن نمادهای طبقه‌بندی که نشان‌دهنده اطلاعات اختراع (Invention Information) هستند، الزامی است.

طبقه‌بندی غیرالزامی؛ نمایه‌سازی

مطلوب است که اطلاعات تکمیلی (Additional Information) در صورتی که برای اهداف جستجو مفید باشد، طبقه‌بندی یا نمایه‌سازی (Indexed) شود.

روند طبقه‌بندی برای اسناد ثبت اختراع در سطوح مختلف انتشار

تمام اطلاعات اختراع در یک سند ثبت اختراع (همان‌طور که پیش‌تر توضیح داده شد) باید طبقه‌بندی شود. بسته به اینکه سند در کدام مرحله از روند بررسی (Examination Procedure) طبقه‌بندی می‌شود، ممکن است اطلاعات دقیق اختراع هنوز به‌طور کامل مشخص نشده باشد. در ادامه، روندهایی برای تعیین بهترین تقریب از این اطلاعات اختراع بیان می‌شود. هدف از این کار، طبقه‌بندی انواع اصلی اسناد ثبت اختراع است؛ از جمله: اختراعات ثبت‌شده (Granted Patents)، اظهارنامه‌های منتشرشده و جستجوشده (Searched Published Applications)، و اظهارنامه‌های منتشرشده و جستجونشده (Unsearched Published Applications).

طبقه‌بندی اختراعات ثبت‌شده پس از جستجو و بررسی

تمام موضوعاتی که در ادعاهای (Claims) یک سند ثبت اختراع مطرح شده‌اند، باید به‌عنوان اطلاعات اختراع طبقه‌بندی شوند. همچنین، هرگونه اجزا یا قطعات جدید و بدیع (Subcombinations) مربوط به موضوع ادعاشده نیز باید طبقه‌بندی شوند. طبقه‌بندی باید بر اساس کلیت موضوع هر ادعا و همچنین بر اساس هر نمونهٔ اجراییِ مبتکرانه (Inventive Embodiment) در داخل آن ادعا انجام شود.

هر موضوع ادعانیامده‌ای (Unclaimed Subject Matter) در متن افشای اختراع (Disclosure) که جدید و بدیع (Novel and Unobvious) باشد نیز باید به‌عنوان اطلاعات اختراع طبقه‌بندی شود.

مطلوب است هرگونه اطلاعات تکمیلی که کامل‌کننده اطلاعات اختراع است (چه در ادعاها آمده باشد و چه در بخش افشای ادعانیامده)، در صورتی که برای جستجو مفید باشد، طبقه‌بندی یا نمایه‌سازی شود.

طبقه‌بندی اسناد جستجوشده اما بررسی‌نشده (مانند اظهارنامه‌های ثبت اختراع)

تمام موضوعات ادعاشده‌ای که با توجه به نتایج جستجو، جدید و بدیع به نظر می‌رسند، باید همراه با اجزا یا قطعات جدید و بدیعِ آن‌ها، به‌عنوان اطلاعات اختراع طبقه‌بندی شوند.

هر موضوع ادعانیامده‌ای در متن افشای اختراع که با توجه به نتایج جستجو، جدید و بدیع به نظر می‌رسد، باید به‌عنوان اطلاعات اختراع طبقه‌بندی شود.

طبقه‌بندی اسناد جستجونشده

تمام موضوعات ادعاشده‌ای که به تشخیص طبقه‌بندِ متخصص در آن حوزه (Classifier who is an expert in the art)، پتانسیل جدید و بدیع بودن را دارند، باید همراه با اجزا یا قطعاتِ احتمالاً جدید و بدیعِ آن‌ها، به‌عنوان اطلاعات اختراع طبقه‌بندی شوند.

هر موضوع ادعانیامده‌ای در متن افشای اختراع که به تشخیص طبقه‌بندِ متخصص، پتانسیل جدید و بدیع بودن را دارد، باید به‌عنوان اطلاعات اختراع طبقه‌بندی شود.

اگر طبقه‌بند در آن زمینه فنیِ خاص تخصص ندارد، باید از تمام ادعاها برای تعیین موضوعِ نیازمندِ طبقه‌بندی استفاده کند.

ملاحظات کلی

اسناد ثبت اختراع نباید به‌عنوان یک موجودیتِ واحد طبقه‌بندی شوند. بلکه تمام موارد مبتکرانهٔ مختلفی که در سند ادعا یا افشا شده‌اند، باید شناسایی و به‌صورت جداگانه طبقه‌بندی شوند. این موارد مبتکرانهٔ متفاوت می‌توانند در قالب ادعاهای مختلف، انواع جایگزین (Alternative Variants) یا دسته‌های مختلفی از موضوعات (مثلاً یک محصول و روش تولید آن) ارائه شوند.

اگر دو یا چند مورد مبتکرانه در یک سند، به‌طور جداگانه در یک گروهِ یکسان قرار بگیرند، نماد طبقه‌بندیِ آن گروه فقط یک بار اختصاص داده می‌شود. اگر یک مورد مبتکرانه برای طبقه‌بندی به‌عنوان «اطلاعات اختراع» در یک گروهِ خاص مناسب باشد و مورد دیگری در همان سند برای طبقه‌بندی به‌عنوان «اطلاعات تکمیلی» در همان گروه مناسب باشد، فقط طبقه‌بندیِ «اطلاعات اختراع» اختصاص داده می‌شود.

موضوعات ادعانیامده‌ای که نشان‌دهنده اطلاعات اختراع هستند، نیازی به طبقه‌بندی ندارند، به شرطی که پیش‌تر در طبقه‌بندیِ یک اظهارنامهٔ مرتبط و منتشرشده از همان ادارهٔ ثبت اختراع (مثلاً در اظهارنامهٔ اصلیِ یک اظهارنامهٔ تقسیمیِ منتشرشده) به‌طور کامل شناسایی شده باشند.

اگر طبقه‌بند تشخیص دهد که هیچ اطلاعات اختراعی در سند وجود ندارد، باز هم باید حداقل یک نماد طبقه‌بندی به‌عنوان نماد اطلاعات اختراع به آن سند اختصاص یابد. در این شرایط، طبقه‌بندی باید بر اساس آن بخشی از کلِ متن افشا انجام شود که طبقه‌بند تشخیص می‌دهد برای اهداف جستجو بیشترین فایده را دارد.

برای به حداقل رساندن نمادهای طبقه‌بندیِ غیرضروری، ممکن است طبقه‌بندیِ یک اظهارنامهٔ پیش‌تر منتشرشده، در زمان ثبت نهایی، جستجو، ارزیابی یا رد شدنِ آن بازبینی شود تا طبقه‌بندیِ آن تأیید یا اصلاح گردد. با این حال، باید توجه داشت که برخی از اداره‌های مالکیت فکری (Intellectual Property Offices) یک اظهارنامه را فقط یک بار طبقه‌بندی می‌کنند و هنگام ثبت نهاییِ اختراع، طبقه‌بندی را دوباره بررسی نمی‌کنند.

قوانین انتخاب جایگاه‌های طبقه‌بندی

قاعدهٔ عمومی؛ قواعد اولویت؛ قواعد خاص

پیش از تصمیم‌گیری دربارهٔ محل طبقه‌بندی یک سند ثبت اختراع (patent document)، باید اختراع و اطلاعات تکمیلیِ موجود در سند به‌درستی تعیین شود (همان‌طور که در بخش‌های پیشین توضیح داده شد). پس از تعیین این موارد، اطلاعات باید تا حد امکان به‌طور کامل طبقه‌بندی شوند. روش تعیین اطلاعاتِ قابل‌طبقه‌بندی در تمام قواعد عمومی طبقه‌بندی یکسان است. وجود یا نبود جایگاه‌های طبقه‌بندی (classification places) برای برخی ویژگی‌های خاص، نباید باعث تغییر در مفهوم اطلاعاتی شود که قرار است طبقه‌بندی شوند.

انتخاب زیرکلاس

از آنجا که طبقه‌بندی بین‌المللی اختراعات (IPC) یک سیستم طبقه‌بندی سلسله‌مراتبی (hierarchical classification system) است، می‌توان از یک روش نظام‌مند بر اساس این ساختار استفاده کرد. این روش را می‌توان گام‌به‌گام پیش برد تا زیرکلاس (subclass) مناسب برای موضوع اختراع مشخص شود. ابتدا بخش (section) مربوطه، سپس زیربخش (subsection) و کلاس (class) مناسب تعیین می‌شود. در نهایت، در زیرِ کلاسِ انتخاب‌شده، زیرکلاسی که به بهترین شکل موضوع مورد نظر را پوشش می‌دهد، مشخص می‌گردد. در این روش باید به یاد داشت که عنوان بخش‌ها، زیربخش‌ها و کلاس‌ها تنها اشاره‌ای کلی به دامنهٔ شمول آن‌ها دارند.

اغلب، روش‌های جایگزین برای تعیین زیرکلاسِ مرتبط می‌توانند کارآمدتر باشند. این روش‌ها عبارت‌اند از:

الف) استفاده از فهرست الفبایی واژگان کلیدی (Catchword Index) در IPC؛
ب) جستجوی متنی در خود IPC یا در فهرست واژگان کلیدی؛
ج) بررسی نمادهای طبقه‌بندی در اسناد ثبت اختراعی که بیشترین ارتباط را با موضوع دارند؛ مثلاً از طریق تحلیل آماری اسنادی که در جستجوی متنیِ اصطلاحات فنی مرتبط یافت شده‌اند. با این حال، هنگام استفاده از طبقه‌بندیِ سایر اسناد برای یافتن زیرکلاس مناسب، باید احتیاط کرد؛ زیرا طبقه‌بندی آن اسناد ممکن است بر اساس بخش‌های متفاوتی از افشای اختراع (disclosure) آن‌ها انجام شده باشد.

اگرچه این روش‌های جایگزین ممکن است ما را به جایگاهی دقیق‌تر از یک زیرکلاس برسانند، اما همیشه باید مرتبط بودن آن جایگاه را تأیید کرد. این کار با بررسی دامنهٔ شمول آن جایگاه، با توجه به جایگاه‌های بالاتر در سلسله‌مراتب و قواعد طبقه‌بندی در آن بخش خاص از IPC انجام می‌شود.

پس از یافتن زیرکلاس با روش‌های بالا، باید بررسی شود که آیا دامنهٔ شمول آن (که در بخش «دامنهٔ جایگاه‌ها» توضیح داده شد) به‌اندازهٔ کافی گسترده هست که موضوع فنی مورد نظر را پوشش دهد یا خیر. برای این منظور، باید به ارجاعات و یادداشت‌هایی که پس از عنوان زیرکلاس و تعریف آن (در صورت وجود) آمده‌اند، مراجعه کرد.

انتخاب گروه

پس از انتخاب زیرکلاس مناسب، باید همان روند استفاده از ساختار سلسله‌مراتبی IPC را برای تعیین گروه اصلی (main group) و زیرگروه (subgroup) مرتبط در آن زیرکلاس ادامه داد. پیش از انجام این کار، باید بررسی کرد که کدام‌یک از سه قاعدهٔ عمومی طبقه‌بندی (قاعدهٔ عمومی، قاعدهٔ اولویت جایگاه نخست، و قاعدهٔ اولویت جایگاه آخر) در زیرکلاسِ انتخاب‌شده به کار می‌رود و آیا قواعد خاصی نیز اعمال می‌شود یا خیر. در برخی زیرکلاس‌ها، قواعد عمومی متفاوتی در بخش‌های مختلف استفاده می‌شود. برای مثال، اگر در یک طرح (scheme)، تنها یک گروه اصلی از قاعدهٔ اولویت جایگاه آخر استفاده کند و سایر گروه‌های اصلی تابع قاعدهٔ عمومی باشند، گروه اصلی بر اساس قاعدهٔ عمومی انتخاب می‌شود و انتخاب زیرگروه بر اساس قاعده‌ای خواهد بود که در همان گروه اصلیِ مربوطه اعمال می‌گردد.

با وجود تفاوت‌هایی که میان قواعد عمومی طبقه‌بندی وجود دارد (که در ادامه توضیح داده می‌شوند)، مهم است به یاد داشته باشیم که این قواعد در ویژگی‌های اساسی زیر مشترک‌اند:

الف) بسیاری از موضوعات فنی در طرحِ یک زیرکلاس، تنها توسط یک گروه به‌طور کامل پوشش داده می‌شوند؛ در این حالت، فارغ از اینکه چه قاعدهٔ عمومی‌ای در آن زیرکلاس استفاده می‌شود، موضوع در همان گروه طبقه‌بندی می‌گردد.
ب) اگر دو یا چند موضوع اختراع در سند افشا شده باشد، قاعدهٔ عمومیِ مورد استفاده در زیرکلاس، برای طبقه‌بندی هر موضوع به‌طور جداگانه اعمال می‌شود.
ج) اگر یک ترکیب فرعی (subcombination) از موضوع اختراع به‌خودی‌خود جدید و غیربدیهی باشد، طبق قاعدهٔ عمومیِ زیرکلاس به‌طور جداگانه طبقه‌بندی می‌شود.

قاعدهٔ عمومیِ زیرکلاس تنها زمانی برای تعیین گروه یا گروه‌های مرتبط اهمیت پیدا می‌کند که موضوع فنی توسط دو یا چند گروه از آن زیرکلاس پوشش داده شود (یعنی دامنهٔ شمول برخی گروه‌ها هم‌پوشانی داشته باشد، یا گروه‌ها فقط برای ترکیب‌های فرعیِ موضوع در دسترس باشند نه برای خود موضوع).

قاعدهٔ عمومی

قاعدهٔ عمومی (common rule)، قاعدهٔ «پیش‌فرض» طبقه‌بندی در IPC است. این قاعده در تمام بخش‌هایی از IPC که قواعد اولویت یا قواعد خاص برای آن‌ها تعیین نشده است، اعمال می‌شود.

برخلاف قواعد اولویت جایگاه نخست و آخر، هیچ قاعدهٔ اولویت عمومی‌ای در بخش‌های مشمول قاعدهٔ عمومی در IPC اعمال نمی‌شود. طبقه‌بندی باید در تمام جایگاه‌های مناسب انجام گیرد.

هنگام طبقه‌بندی موضوعی که دارای جنبه‌های گوناگون است، یا هنگام تخصیص نمادهای طبقه‌بندیِ تکمیلی که نشان‌دهندهٔ اطلاعات مفید برای جستجو هستند، اصول طبقه‌بندی چندگانه (multiple classification) اعمال می‌شود.

پس از انتخاب یک زیرکلاس مناسب، باید تمام گروه‌های اصلیِ آن بررسی شوند تا مشخص گردد کدام‌یک از آن‌ها (یک یا چند گروه) موضوع فنیِ مورد نظر را پوشش می‌دهد. در هر گروه اصلیِ مناسب، این روند باید در هر سطحِ بعدی از سلسله‌مراتب تکرار شود؛ تا جایی که دیگر هیچ زیرگروهی وجود نداشته باشد، یا هیچ‌یک از زیرگروه‌ها در سطح بعدیِ سلسله‌مراتب، موضوع فنی را پوشش ندهند.

قوانین انتخاب جایگاه‌های طبقه‌بندی

موضوعاتی که به ترکیب دو یا چند جزء سازنده مربوط می‌شوند (مثلاً یک فرآیند چندمرحله‌ای یا سیستمی با چند زیرسیستم)، در درجهٔ اول در گروهی طبقه‌بندی می‌شوند که کل آن ترکیب را پوشش می‌دهد. اگر طبقه‌بندی در این گروه، ترکیب‌های فرعی (subcombinations) را مشخص نکند، باید آن‌ها را با طبقه‌بندی جداگانه مشخص کرد. این کار یا به‌عنوان اطلاعات اضافی (additional information) انجام می‌شود، یا اگر خود ترکیب فرعی جدید و مبتکرانه باشد، به‌عنوان اطلاعات اختراع (invention information) ثبت می‌گردد. اگر جایگاه خاصی برای یک ترکیب در نظر گرفته نشده باشد، آن موضوع بر اساس هر یک از ترکیب‌های فرعی‌اش طبقه‌بندی می‌شود.

قوانین اولویت

در بخش‌های خاصی از طبقه‌بندی، قوانین اولویت (priority rules) اعمال می‌شوند. هدف از این قوانین، بهبود یکپارچگی در طبقه‌بندی است. برخلاف قانون رایج، قوانین اولویت، اولویت‌های کلی را بین تمام گروه‌های یک حوزهٔ مشخص تعیین می‌کنند. برای امکان‌پذیر شدن این کار، طرح‌های طبقه‌بندی به‌طور ویژه برای این قوانین سازگار شده‌اند. با وجود اعمال قوانین اولویت کلی، طبقه‌بندی چندگانه (multiple classification) در این حوزه‌ها امکان‌پذیر است. برای مثال، زمانی که لازم است جنبه‌های مختلف یک موضوع طبقه‌بندی شود، یا وقتی موضوع شامل اطلاعات اضافی است که طبقه‌بندی آن‌ها مطلوب است. حوزه‌هایی که قوانین اولویت در آن‌ها اعمال می‌شود، با یک یادداشت به‌روشنی مشخص شده‌اند. این یادداشت پیش از اولین جایگاهِ تحت پوششِ آن قوانین، یا در جایگاهی با سطح سلسله‌مراتبی بالاتر قرار می‌گیرد.

قانون اولویت جایگاه نخست

در برخی از بخش‌های طبقه‌بندی، از قانون اولویت جایگاه نخست (first place priority rule) استفاده می‌شود. در مواردی که این قانون اعمال می‌شود، یادداشتی با این مضمون وجود دارد: «در این زیرکلاس / گروه(های) اصلی / گروه(ها)، قانون اولویت جایگاه نخست اعمال می‌شود؛ یعنی در هر سطح سلسله‌مراتبی، در صورت نبود دستورالعملی مغایر با این موضوع، طبقه‌بندی در اولین جایگاه مناسب انجام می‌شود.» برای نمونه، به یادداشت‌های مربوطه در گروه‌های B62M 6/00 یا G03F 1/00 توجه کنید. بر اساس این قانون، موضوع فنی اختراع با بررسی پیاپی در هر سطح از تورفتگی (indentation level) طبقه‌بندی می‌شود. به این صورت که اولین گروهی که هر بخشی از موضوع فنی را پوشش می‌دهد پیدا می‌شود، تا زمانی که یک زیرگروه در عمیق‌ترین سطح تورفتگیِ مناسب برای طبقه‌بندی انتخاب شود. وقتی چند موضوع فنی خاص در یک سند ثبت اختراع (patent) فاش می‌شود، قانون اولویت جایگاه نخست برای هر یک از آن‌ها به‌طور جداگانه اعمال می‌گردد.

طرح‌های طبقه‌بندی که قانون اولویت جایگاه نخست در آن‌ها معرفی شده است، دارای یک توالی استاندارد از گروه‌ها هستند. این توالی استاندارد از یک اصل پیروی می‌کند: حرکت از موضوعات پیچیده‌تر یا تخصصی‌تر در بالای طرح، به سمت موضوعات با پیچیدگی یا تخصص کمتر در پایین طرح.

پس از انتخاب زیرکلاس مناسب برای موضوع اختراع، مراحل زیر برای یافتن جایگاه دقیق طبقه‌بندی اجرا می‌شود:

الف) تعیین اولین گروه اصلی در زیرکلاس که حداقل تا حدودی موضوع اختراع را پوشش می‌دهد؛
ب) تعیین اولین زیرگروه یک‌نقطه‌ای در زیرمجموعهٔ این گروه اصلی، که حداقل تا حدودی موضوع اختراع را پوشش می‌دهد؛
ج) تکرار مرحلهٔ قبل در سطوح تورفتگیِ بعدیِ زیرگروه‌ها، تا زمانی که اولین زیرگروه در عمیق‌ترین سطح (یعنی با بیشترین تعداد نقطه) که موضوع اختراع را پوشش می‌دهد، مشخص شود.

اگر موضوعی که باید طبقه‌بندی شود مربوط به ترکیبی از مواردی باشد که در حوزهٔ مشمول قانون اولویت جایگاه نخست قرار دارند، و هیچ جایگاه خاصی برای آن ترکیب در نظر گرفته نشده باشد، آن ترکیب در اولین گروهی که حداقل یکی از ترکیب‌های فرعی آن را پوشش می‌دهد، طبقه‌بندی می‌شود. هر ترکیب فرعی دیگری که جدید و غیربدیهی (non-obvious) تشخیص داده شود، باید با پیروی از رویهٔ قانون اولویت جایگاه نخست، به‌طور جداگانه طبقه‌بندی شود. ترکیب‌های فرعی که اطلاعات مفیدی برای جستجو محسوب می‌شوند، ممکن است به‌عنوان اطلاعات اضافی طبقه‌بندی شوند.

قانون اولویت جایگاه آخر

در برخی از بخش‌های طبقه‌بندی، از قانون اولویت جایگاه آخر (last place priority rule) استفاده می‌شود. در مواردی که این قانون اعمال می‌شود، یادداشتی با این مضمون وجود دارد: «در این زیرکلاس / گروه(های) اصلی / گروه(ها)، قانون اولویت جایگاه آخر اعمال می‌شود؛ یعنی در هر سطح سلسله‌مراتبی، در صورت نبود دستورالعملی مغایر با این موضوع، طبقه‌بندی در آخرین جایگاه مناسب انجام می‌شود.» برای نمونه، به یادداشت‌های مربوطه در A61K، C08G و C10M توجه کنید. بر اساس این قانون، موضوع فنی اختراع با یافتن پیاپی آخرین گروهی که هر بخشی از موضوع فنی را در هر سطح از تورفتگی پوشش می‌دهد، طبقه‌بندی می‌شود. این کار تا زمانی ادامه می‌یابد که یک زیرگروه در عمیق‌ترین سطح تورفتگیِ مناسب برای طبقه‌بندی انتخاب شود. وقتی چند موضوع فنی خاص در یک سند ثبت اختراع فاش می‌شود، قانون اولویت جایگاه آخر برای هر یک از آن‌ها به‌طور جداگانه اعمال می‌گردد.

در طرح‌های طبقه‌بندی که قانون اولویت جایگاه آخر در آن‌ها معرفی شده است، توالی گروه‌ها به‌طور رسمی استاندارد نشده است. با این حال، توالی گروه‌ها غالباً از این اصل پیروی می‌کند: حرکت از موضوعات با پیچیدگی کمتر یا عمومی‌تر در بالای طرح، به سمت موضوعاتی که به‌تدریج پیچیده‌تر یا تخصصی‌تر می‌شوند در پایین طرح.

پس از انتخاب زیرکلاس مناسب، مراحل زیر برای یافتن جایگاه دقیق طبقه‌بندی اجرا می‌شود:

الف) تعیین آخرین گروه اصلی در زیرکلاس که حداقل تا حدودی موضوع اختراع را پوشش می‌دهد؛
ب) تعیین آخرین زیرگروه یک‌نقطه‌ای در زیرمجموعهٔ این گروه اصلی، که حداقل تا حدودی موضوع اختراع را پوشش می‌دهد؛
ج) تکرار مرحلهٔ قبل در سطوح تورفتگیِ بعدیِ زیرگروه‌ها، تا زمانی که آخرین زیرگروه در عمیق‌ترین سطح (یعنی با بیشترین تعداد نقطه) که موضوع اختراع را پوشش می‌دهد، مشخص شود.

قواعد انتخاب جایگاه‌های طبقه‌بندی

اگر موضوعی که باید طبقه‌بندی شود، شامل ترکیبی (combination) از مواردی باشد که مشمول «قاعدهٔ اولویت جایگاه آخر» (last place priority rule) هستند، اما هیچ جایگاه خاصی برای کل آن ترکیب در نظر گرفته نشده باشد، این ترکیب در آخرین گروهی طبقه‌بندی می‌شود که حداقل یکی از زیرترکیب‌های (subcombinations) آن را پوشش دهد.

هر زیرترکیب دیگری که جدید (novel) و غیربدیهی (non-obvious) تشخیص داده شود، باید با رعایت رویهٔ قاعدهٔ اولویت جایگاه آخر طبقه‌بندی شود. همچنین، زیرترکیب‌هایی که دارای اطلاعات مفیدی برای جستجو هستند، می‌توانند به‌عنوان اطلاعات اضافی (additional information) طبقه‌بندی شوند.

قواعد ویژه

در تعداد محدودی از جایگاه‌های طبقه‌بندی، قواعد ویژه‌ای به کار می‌رود. در این جایگاه‌ها، قواعد ویژه بر قواعد عمومی طبقه‌بندی ارجحیت دارند و جایگزین آن‌ها می‌شوند (override).

هرجا که از قواعد ویژه استفاده شود، این قواعد به‌روشنی در یادداشت‌های مربوط به همان جایگاه‌ها ذکر شده‌اند. برای نمونه می‌توان به کدهای C04B 38/00، C08L و G05D اشاره کرد.

به‌عنوان مثال، یادداشت 2(b) که پس از عنوان زیرکلاس C08L (با عنوان «ترکیباتِ مواد ماکرومولکولی») آمده است، یک قاعدهٔ ویژه را بیان می‌کند. این یادداشت مشخص می‌کند که در این زیرکلاس، ترکیبات بر اساس جزء یا اجزای ماکرومولکولی که بیشترین نسبت را در ترکیب دارند، طبقه‌بندی می‌شوند. اگر تمام این اجزا به نسبت کاملاً مساوی در ترکیب حضور داشته باشند، آن ترکیب باید بر اساس تک‌تک این اجزا طبقه‌بندی شود.

نحوه نمایش نمادهای طبقه‌بندی و کدهای نمایه‌سازی در اسناد ثبت اختراع

ترتیب قرارگیری نمادهای طبقه‌بندی (Classification symbols) و کدهای نمایه‌سازی (Indexing codes) به شرح زیر است:

نمادهای طبقه‌بندی که نشان‌دهنده اطلاعات اختراع (Invention information) هستند. نمادی که به بهترین شکل اختراع را توصیف می‌کند، باید در ابتدا نوشته شود.
نمادهای طبقه‌بندی که نشان‌دهنده طبقه‌بندی ثانویه (Secondary classification) هستند.
نمادهای طبقه‌بندی که نشان‌دهنده اطلاعات تکمیلی (Additional information) هستند.
کدهای نمایه‌سازی.

نمادهای طبقه‌بندی و کدهای نمایه‌سازی باید به‌صورت جدولی در یک یا چند ستون نمایش داده شوند. در هر سطر از یک ستون، فقط باید یک نماد یا کد قرار گیرد. ترتیبی که پیش‌تر گفته شد، باید ابتدا در ستون اول از بالا به پایین، سپس در ستون دوم از بالا به پایین و به همین شکل رعایت شود.

اگر سند حداقل تا حدی فقط در گروه‌های اصلی (Main groups) طبقه‌بندی شده باشد، نشانگر نسخه (Version indicator) مربوط به IPC باید داخل پرانتز و پس از مخفف Int.Cl. قرار گیرد. بیشتر اداره‌های ثبت اختراع، یک سند را یا در نسخه کامل IPC (Full IPC) و یا فقط در گروه‌های اصلی طبقه‌بندی می‌کنند (همان‌طور که در مثال‌های ادامه متن خواهید دید). هنگام طبقه‌بندی در نسخه کامل IPC، نشانگر نسخه مربوط به هر نماد IPC باید داخل پرانتز و پس از همان نماد نوشته شود. با این حال، باید توجه داشت که تمامی نشانگرهای نسخه مربوط به پیش از (2006.01) باید با (2006.01) جایگزین شوند.

در ویرایش‌های پیشین (تا ویرایش هفتم IPC)، نسخه طبقه‌بندی معمولاً با یک عدد به‌صورت بالانویس نشان داده می‌شد که بلافاصله پس از مخفف چاپ می‌شد. بنابراین، برای سندی که بر اساس ویرایش پنجم طبقه‌بندی شده بود، این مخفف به‌صورت Int.Cl.5 و موارد مشابه نوشته می‌شد. اما اگر سند بر اساس ویرایش اول طبقه‌بندی شده بود، هیچ عدد بالانویسی درج نمی‌شد و تنها عبارت Int.Cl. به کار می‌رفت.

هنگام طبقه‌بندی فقط در گروه‌های اصلی، نمادهای IPC با قلم (فونت) معمولی (یعنی غیرایتالیک) چاپ یا نمایش داده می‌شوند. اما هنگام طبقه‌بندی در نسخه کامل IPC، نمادهای IPC به‌صورت ایتالیک (کج) چاپ یا نمایش داده می‌شوند.

نمادهای مربوط به اطلاعات اختراع با قلم ضخیم (Bold) و نمادهای مربوط به اطلاعات تکمیلی با قلم معمولی (یعنی غیرضخیم) چاپ یا نمایش داده می‌شوند.

در ادامه، نمونه‌هایی از نحوه نمایش نمادها و نشانگرهای طبقه‌بندی IPC برای یک سند واحد آورده شده است. این نمونه‌ها حالت‌های طبقه‌بندی در نسخه کامل IPC، فقط در گروه‌های اصلی، و یا ترکیبی از هر دو را نشان می‌دهند.

الف) هنگام طبقه‌بندی در نسخه کامل IPC:

Int.Cl.

B28B 5/00 (2006.01)

H04H 20/12 (2008.01)

H01H 33/65 (2009.01)

توضیحات:

نماد B28B 5/00 نشان‌دهنده اطلاعات اختراع (قلم ضخیم) است که در نسخه کامل IPC (قلم ایتالیک) طبقه‌بندی شده است.
نماد H04H 20/12 نشان‌دهنده اطلاعات اختراع (قلم ضخیم) است که در نسخه کامل IPC (قلم ایتالیک) طبقه‌بندی شده است.
نماد H01H 33/65 نشان‌دهنده اطلاعات تکمیلی (قلم معمولی، یعنی غیرضخیم) است که در نسخه کامل IPC (قلم ایتالیک) طبقه‌بندی شده است.

ب) هنگام طبقه‌بندی فقط در گروه‌های اصلی:

Int. Cl. (2011.01)

B28B 5/00

H04H 20/00

H01H 33/00

توضیحات:

نماد B28B 5/00 نشان‌دهنده اطلاعات اختراع (قلم ضخیم) است که فقط در گروه‌های اصلی (قلم معمولی، یعنی غیرایتالیک) طبقه‌بندی شده است.
نماد H04H 20/00 نشان‌دهنده اطلاعات اختراع (قلم ضخیم) است که فقط در گروه‌های اصلی (قلم معمولی، یعنی غیرایتالیک) طبقه‌بندی شده است.
نماد H01H 33/00 نشان‌دهنده اطلاعات تکمیلی (قلم معمولی، یعنی غیرضخیم) است که فقط در گروه‌های اصلی (قلم معمولی، یعنی غیرایتالیک) طبقه‌بندی شده است.

پ) هنگام طبقه‌بندی اطلاعات اختراع در نسخه کامل IPC و اطلاعات تکمیلی فقط در گروه‌های اصلی:

Int. Cl. (2011.01)

B28B 5/00 (2006.01)

H04H 20/12 (2008.01)

H01H 33/00

توضیحات:

نماد B28B 5/00 نشان‌دهنده اطلاعات اختراع (قلم ضخیم) است که در نسخه کامل IPC (قلم ایتالیک) طبقه‌بندی شده است.
نماد H04H 20/12 نشان‌دهنده اطلاعات اختراع (قلم ضخیم) است که در نسخه کامل IPC (قلم ایتالیک) طبقه‌بندی شده است.
نماد H01H 33/00 نشان‌دهنده اطلاعات تکمیلی (قلم معمولی، یعنی غیرضخیم) است که فقط در گروه‌های اصلی (قلم معمولی، یعنی غیرایتالیک) طبقه‌بندی شده است.

جایگاه‌های طبقه‌بندی ویژه برای موضوعاتی که به‌طور مناسب در IPC پوشش داده نشده‌اند

معمولاً اطلاعات اختراع (invention information) که در اسناد ثبت اختراع (patent documents) افشا می‌شود، به‌طور مناسب در یک یا چند جایگاه طبقه‌بندی (classification places) قرار می‌گیرد. با این حال، با پیشرفت فناوری، اجتناب‌ناپذیر است که جایگاه‌های فعلی نتوانند تمام موضوعات (subject matter) جدید را به‌خوبی پوشش دهند. از آنجا که این موضوعات باید طبقه‌بندی شوند، جایگاه‌های ویژه‌ای ایجاد شده است که عنوان آن‌ها هیچ محدودیت فنی (technical limitations) ندارد. این جایگاه‌ها موضوعات جدید را در خود جمع می‌کنند تا زمانی که جایگاه‌های مشخص و تعریف‌شده از نظر فنی برای آن‌ها ایجاد شود.

وقتی اطلاعات اختراع در یک سند ثبت اختراع به‌طور مناسب در هیچ‌یک از زیرکلاس‌های (subclasses) مناسب‌ترین بخش (section) قرار نگیرد، این اطلاعات در گروه اصلی باقیمانده ویژه (special residual main group) همان بخش طبقه‌بندی می‌شود. هر گروه اصلی باقیمانده ویژه با نماد 99Z 99/00 مشخص می‌شود که قبل از آن نماد بخش مربوطه می‌آید. تمام کلاس‌های باقیمانده ویژه (special residual classes)، زیرکلاس‌ها و گروه‌های اصلی عنوان یکسانی دارند.

برای مثال (بخش A):

A99Z 99/00 موضوعاتی که در جاهای دیگرِ این بخش پیش‌بینی نشده‌اند.

هر یک از زیرکلاس‌های باقیمانده ویژه دارای یادداشت استاندارد زیر است:

«این زیرکلاس موضوعاتی را پوشش می‌دهد که (الف) برای آن‌ها جایگاهی پیش‌بینی نشده است، اما بیشترین ارتباط را با موضوعاتِ زیرکلاس‌های همین بخش دارند، و (ب) به‌طور صریح در هیچ زیرکلاسِ بخش دیگری پوشش داده نشده‌اند.»

هرگاه اطلاعات اختراع در یک زیرکلاس قرار گیرد اما هیچ‌یک از گروه‌های دارای عنوانِ مشخص آن را پوشش ندهند، این اطلاعات در یک گروه اصلی باقیمانده (residual main group) از همان زیرکلاس طبقه‌بندی می‌شود. برای یافتن راحت‌ترِ این گروه‌های اصلی، گروه‌های اصلی باقیمانده (در صورت نیاز) در انتهای طرحِ زیرکلاس (subclass scheme) قرار می‌گیرند و تا حد امکان با نماد گروه استاندارد 99/00 مشخص می‌شوند. پیش از طبقه‌بندی در یک گروه اصلی باقیمانده، باید طبقه‌بندی در یک زیرکلاس دیگر یا در سایر گروه‌های اصلی از همان زیرکلاس به‌دقت بررسی شود. باید به دامنهٔ این جایگاه‌ها توجه کافی شود؛ زیرا همان‌طور که پیش‌تر توضیح داده شد، در برخی شرایط موضوع در جایگاه‌هایی طبقه‌بندی می‌شود که عنوان آن‌ها به‌طور صریح آن را پیش‌بینی نکرده است. ترکیباتی از موضوعات که در دو یا چند گروه اصلیِ متفاوت پوشش داده می‌شوند، نباید در یک گروه اصلی باقیمانده طبقه‌بندی شوند، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد. رویه‌های معمول برای طبقه‌بندی موضوعات از نوع ترکیبی (combination-type subject matter)، پیش‌تر توضیح داده شده است.

اگر برای اطلاعات یک اختراعِ خاص، هیچ گروه اصلی باقیمانده‌ای در زیرکلاسِ مناسب وجود نداشته باشد، طبقه‌بندی در گروه اصلی باقیمانده ویژه از بخشِ مناسب انجام می‌شود (همان‌طور که پیش‌تر برای این گروه‌ها توضیح داده شد).

استفاده از طبقه‌بندی بین‌المللی اختراع برای اهداف جست‌وجو

انواع مختلف جست‌وجو

تقریباً تمام اسناد منتشرشدهٔ ثبت اختراع (patent documents) دارای نمادهای طبقه‌بندی بین‌المللی اختراع (IPC) هستند. از این طبقه‌بندی می‌توان برای انواع مختلف جست‌وجو در اسناد کاغذی یا پایگاه‌های دادهٔ الکترونیکی استفاده کرد. این جست‌وجوها عبارت‌اند از:

جست‌وجوی تازگی (Novelty Search): هدف از این جست‌وجو، تعیین تازگی یا عدم تازگی اختراعِ ادعاشده در یک اظهارنامهٔ ثبت اختراع (patent application) است. این جست‌وجو انجام می‌شود تا پیشینهٔ فنی (prior art) مرتبط کشف شود. به این ترتیب مشخص می‌شود که آیا این اختراع پیش از تاریخ مبنای جست‌وجو، افشا شده است یا خیر.
جست‌وجوی قابلیت ثبت یا اعتبار (Patentability or Validity Search): این جست‌وجو برای یافتن اسنادی انجام می‌شود که نه تنها برای تعیین تازگی، بلکه برای بررسی سایر معیارهای قابلیت ثبت اختراع مهم هستند. برای مثال، بررسی وجود یا عدم وجود گام ابتکاری (inventive step) (یعنی اینکه آیا اختراع ادعاشده بدیهی است یا خیر) یا بررسی دستیابی به نتایج مفید و پیشرفت فنی. این نوع جست‌وجو باید تمام حوزه‌های فنی را که ممکن است حاوی مطالب مرتبط با اختراع باشند، پوشش دهد. جست‌وجوهای تازگی و قابلیت ثبت اختراع، بیشتر توسط اداره‌های مالکیت صنعتی و در جریان رویه‌های بررسی ثبت اختراع انجام می‌شوند.
جست‌وجوی نقض حق (Infringement Search): هدف از این جست‌وجو، یافتن اختراعات ثبت‌شده و اظهارنامه‌های منتشرشده‌ای است که ممکن است توسط یک فعالیت صنعتی خاص نقض شوند. در این نوع جست‌وجو، هدف این است که مشخص شود آیا یک اختراعِ ثبت‌شدهٔ موجود، حقوق انحصاریِ دربرگیرندهٔ آن فعالیت صنعتی (یا بخشی از آن) را ایجاد می‌کند یا خیر.
جست‌وجوی اطلاعاتی (Informative Search): این جست‌وجو برای آشنایی پرسشگر با وضعیت دانش فنی (state of the art) در یک حوزهٔ فناوری خاص انجام می‌شود. به همین دلیل، اغلب به آن «جست‌وجوی وضعیت دانش فنی» نیز می‌گویند. این نوع جست‌وجو، اطلاعات زمینه‌ای را برای فعالیت‌های تحقیق و توسعه فراهم می‌کند و نشان می‌دهد که چه اسناد ثبت اختراعی از قبل در آن حوزه وجود دارد. از دیگر دلایل انجام این جست‌وجو می‌توان به یافتن فناوری‌های جایگزین، یا ارزیابی یک فناوری خاص برای دریافت مجوز (licence) یا خریداری آن اشاره کرد.

آماده‌سازی برای جست‌وجو

پیش از انجام جست‌وجو، ضروری است که موضوع فنیِ جست‌وجو به‌روشنی مشخص شود. در برخی از انواع جست‌وجو، مانند «جست‌وجوی قابلیت ثبت»، ممکن است نیاز باشد بیش از یک موضوع فنی جست‌وجو شود. پس از تنظیم یک بیان واضح از موضوع فنی، جست‌وجوگر باید جایگاه مناسب آن موضوع را در IPC پیدا کند. بررسی دقیق موضوع فنی کمک می‌کند تا کلمه یا کلماتی (اصطلاحات فنی) شناسایی شوند که حوزهٔ فناوریِ مرتبط با آن موضوع را به‌طور کلی یا خاص پوشش می‌دهند.

تعیین حوزهٔ جست‌وجو

پس از شناسایی اصطلاحات فنیِ مرتبط با موضوع، توصیه می‌شود از طریق «فهرست واژگان کلیدی» (Catchword Index) یا امکان جست‌وجوی واژه‌ای در نسخهٔ الکترونیکی، وارد سیستم شوید. این کار به شما امکان می‌دهد اصطلاحات فنی را در خود متن IPC یا در فهرست واژگان کلیدی جست‌وجو کنید. فهرست واژگان کلیدی ممکن است جست‌وجوگر را به یک گروه (group) دقیق در IPC راهنمایی کند، اما اغلب فقط به گروه اصلی (main group) یا احتمالاً زیرکلاس (subclass) اشاره می‌کند. در مقدمهٔ فهرست واژگان کلیدی، روش پیشنهادی برای استفاده از آن توضیح داده شده است. باید توجه داشت که فهرست واژگان کلیدی به‌هیچ‌وجه جایگزین هیچ‌یک از بخش‌های IPC نمی‌شود و نباید آن را تغییردهندهٔ قوانین و مفاهیم IPC دانست.

اگر استفاده از فهرست واژگان کلیدی یا جست‌وجوی واژه‌ای در نسخهٔ الکترونیکی، شما را به حوزهٔ جست‌وجوی مناسب نرساند، جست‌وجوگر باید هشت بخش (section) موجود در IPC را مرور کند و زیربخش‌ها (subsections) و کلاس‌های (classes) احتمالی را از روی عنوان آن‌ها انتخاب نماید. سپس باید به سراغ عناوین کلاس‌ها و زیرکلاس‌های انتخاب‌شده رفت و زیرکلاس‌هایی را که به نظر می‌رسد شامل موضوع مورد نظر هستند، یادداشت کرد. در نهایت، باید زیرکلاسی که به بهترین شکل موضوع را پوشش می‌دهد، انتخاب شود.

یک روش جایگزین برای تعیین زیرکلاس مناسب، جست‌وجوی متنیِ اصطلاحات فنیِ شناسایی‌شده در پایگاه‌های داده است. این پایگاه‌ها حاوی متن کامل یا چکیدهٔ اسناد ثبت اختراع هستند. پس از جست‌وجو، می‌توان نمادهای طبقه‌بندیِ اختصاص‌یافته به اسنادِ یافت‌شده را از نظر آماری تحلیل کرد. زیرکلاس‌هایی که بیشترین تکرار را در نمادهای طبقه‌بندیِ این اسناد دارند، باید برای گنجاندن در حوزهٔ جست‌وجو در نظر گرفته شوند.

پس از انتخاب زیرکلاس مناسب، باید ارجاعات (references) و یادداشت‌های (notes) موجود در عنوان آن زیرکلاس بررسی شوند. این کار برای درک دقیق‌ترِ محتوای زیرکلاس و شناسایی مرزهای میان زیرکلاس‌های مرتبط ضروری است؛ زیرا ممکن است نشان دهد که جایگاه موضوع مورد نظر در بخش دیگری است. اگر تعریفی (definition) برای زیرکلاسِ انتخاب‌شده وجود دارد، باید به‌دقت مطالعه شود، زیرا تعاریف دقیق‌ترین نشانه برای تعیین دامنهٔ شمول زیرکلاس‌ها هستند.

در گام بعدی، باید تمام گروه‌های اصلی در آن زیرکلاس مرور شوند تا با توجه به عنوان گروه و هرگونه یادداشت و ارجاع موجود، مناسب‌ترین گروه اصلی پیدا شود. برای پیمایش سریع در زیرکلاس، می‌توان از فهرست زیرکلاس (subclass index) که در ابتدای آن آمده است، استفاده کرد.

پس از تعیین گروه اصلیِ مناسب، جست‌وجوگر باید زیرگروه‌های یک‌نقطه‌ای (one-dot subgroups) آن را مرور کرده و گروهی را که برای موضوع مورد نظر مناسب‌تر به نظر می‌رسد، شناسایی کند. اگر این گروهِ یک‌نقطه‌ای دارای گروه‌های زیرمجموعه با دو یا چند نقطه باشد، گروهی که باید برای جست‌وجو انتخاب شود، مناسب‌ترین گروهی است که بیشترین تورفتگی (یعنی بیشترین تعداد نقطه) را دارد.

استفاده از طبقه‌بندی بین‌المللی اختراع (IPC) برای اهداف جست‌وجو

اگر گروهی که برای جست‌وجو انتخاب کرده‌اید دارای «ارجاع تقدم» (precedence reference) به گروه دیگری باشد، شاید لازم باشد هر دو گروه را جست‌وجو کنید. برای مثال، فرض کنید گروه انتخاب‌شده به این شکل نوشته شده است: «7/16 - - - (7/12 تقدم دارد)». در این حالت، باید علاوه بر گروه 7/16، گروه 7/12 را نیز بررسی کنید. دلیل این کار آن است که اگر یک سند (document) هم شامل موضوع گروه 7/16 و هم شامل موضوع گروه 7/12 باشد، در گروهی که تقدم دارد (یعنی 7/12) طبقه‌بندی می‌شود. از سوی دیگر، اگر موضوعی که به دنبال آن هستید هم ویژگی‌های گروه 7/12 و هم ویژگی‌های گروه 7/16 را دارد، معمولاً نیازی نیست گروه 7/16 را جست‌وجو کنید.

مثال:

`C08F 2/04`	پلیمریزاسیون (Polymerisation) در محلول (`C08F 2/32` تقدم دارد)
`C08F 2/32`	پلیمریزاسیون در امولسیون‌های آب در روغن

پلیمریزاسیونی که ویژگی اصلی آن انجام‌شدن در یک حلال خاص است، ممکن است در هر دو گروه بالا طبقه‌بندی شود. بنابراین، لازم است هر دو گروه را جست‌وجو کنید. با این حال، اگر پلیمریزاسیونِ موردنظرِ شما اصلاً نمی‌تواند در امولسیون آب در روغن انجام شود، دیگر نیازی به جست‌وجو در گروه C08F 2/32 نخواهد بود.

اگر گروه انتخاب‌شده در زیرکلاس (subclass) یا بخشی قرار دارد که از یک قاعدهٔ کلیِ تقدم پیروی می‌کند (مثلاً «قاعدهٔ اولویت جایگاه آخر» یا last place priority rule)، باید به دامنهٔ شمولِ گروه‌هایی که تقدم یا اولویت دارند توجه ویژه‌ای داشته باشید. این کار کمک می‌کند تا گروه‌های دیگری را که شاید بخش‌هایی از موضوع فنیِ موردنظر شما را در بر می‌گیرند، به‌درستی شناسایی کنید.

پس از پایان جست‌وجو در گروه انتخاب‌شده، جست‌وجوگر می‌تواند گروه‌هایی را که در سلسله‌مراتب بالاتری قرار دارند (یعنی نقطه‌های کمتری دارند و گروه فعلی زیرمجموعهٔ آن‌هاست) نیز بررسی کند. دلیل این کار آن است که شاید موضوعی گسترده‌تر که موضوعِ موردنظرِ شما را هم در بر می‌گیرد، در آن گروه‌های بالاتر طبقه‌بندی شده باشد.

در بخش‌هایی از IPC که از «طبقه‌بندی چندگانه» (multiple classification) یا «نمایه‌سازی» (indexing) استفاده می‌شود، توصیه می‌شود جست‌وجوی خود را با ترکیبی از نمادهای طبقه‌بندی، یا ترکیبی از نمادهای طبقه‌بندی و کدهای نمایه‌سازیِ مرتبط آغاز کنید. این کار باعث می‌شود عبارت جست‌وجوی شما دقیق‌تر و محدودتر شود. سپس، برای رسیدن به نتایج کامل‌تر، می‌توانید عبارت جست‌وجو را گسترش دهید؛ به این صورت که فقط از مرتبط‌ترین نمادهای طبقه‌بندی به‌تنهایی استفاده کنید.

اگر نتوانستید اسناد مرتبط را پیدا کنید، احتمالاً به این معناست که جایگاه درست را در IPC پیدا نکرده‌اید. در چنین شرایطی، باید موضوع فنیِ موردنظر را با کلمات و مفاهیم دیگری بیان کنید و در روشِ تعیینِ دامنهٔ جست‌وجو بازنگری کنید.

طبقه‌بندی مجدد و مستندسازی

هدف از طبقه‌بندی مجدد اسناد ثبت اختراع (patent documents) توسط دفاتر مالکیت فکری بر اساس جدیدترین نسخهٔ طبقه‌بندی بین‌المللی اختراع (IPC)، این است که جستجوی اختراعات تنها با استفاده از نسخهٔ فعلی طبقه‌بندی انجام شود. این کار نیاز به استفاده از نسخه‌های منسوخ‌شدهٔ IPC را از بین می‌برد.

در طول اصلاحات IPC (همان‌طور که پیش‌تر در بخش اصلاحات توضیح داده شد)، پایگاه داده مستندات ثبت اختراع (DOCDB) به‌عنوان پایگاه داده مرجع طبقه‌بندی (Classification Reference Database) ایجاد شد. این پایگاه داده برای ذخیرهٔ نمادهای اختصاص‌یافتهٔ IPC به اسناد ثبت اختراع و همچنین مدیریت به‌روزرسانی این نمادها پس از هر بازنگری IPC استفاده می‌شود. اسناد موجود در DOCDB بر اساس نسخهٔ فعلی و معتبر IPC طبقه‌بندی می‌شوند. در طول بازنگری طرح‌ها، تقسیم کار بین دفاتری که در طبقه‌بندی مجدد پرونده‌های مرتبط مشارکت دارند، با استفاده از داده‌های استخراج‌شده از همین پایگاه داده انجام می‌شود.

اطلاعات مربوط به طبقه‌بندی مجدد در پایگاه داده DOCDB ذخیره می‌شود. نسخه‌هایی از این پایگاه داده می‌تواند برای به‌روزرسانی محتوای سایر پایگاه‌های داده ارائه شود. دسترسی غیرمستقیم به این اطلاعات از طریق پایگاه‌های داده‌ای که داده‌های طبقه‌بندی را در خود جای داده‌اند، امکان‌پذیر است؛ مانند وب‌سایت‌های وایپو (WIPO)، سایر دفاتر مالکیت فکری و میزبان‌های تجاری.

هرگاه مشخص شود که طبقه‌بندی مجددِ حداقل مستندات معاهده همکاری ثبت اختراع (PCT minimum documentation) هنوز کامل نشده است، یک هشدار در طرح قرار می‌گیرد تا به کاربر اطلاع دهد. این هشدارها به فهرست تطبیق بازنگری (RCL) مربوطه ارجاع می‌دهند تا مشخص شود موضوعات تحت‌تأثیر، پیش از این در کجا طبقه‌بندی شده بودند. تا زمانی که این هشدارهای طبقه‌بندی مجدد وجود دارند، جستجوگران برای انجام یک جستجوی کامل در IPC، باید جستجو در هر دو گروه مبدأ و مقصدِ طبقه‌بندی مجدد را در نظر بگیرند. هشدارهای طبقه‌بندی مجدد باید در کنار گروه‌هایی قرار گیرند که تحت‌تأثیر طبقه‌بندی مجددِ در حال انجام هستند. با این حال، اگر چندین زیرگروه در زیرمجموعهٔ یک گروه اصلی تحت‌تأثیر طبقه‌بندی مجدد قرار گرفته باشند، ممکن است این هشدار در سطح گروه اصلی قرار داده شود.

واژه‌نامه

اصطلاحات و عبارات طبقه‌بندی؛ اصطلاحات و عبارات فنیِ به‌کاررفته در طبقه‌بندی

اصطلاحات و عبارات طبقه‌بندی

این بخش از واژه‌نامه، فهرستی از اصطلاحات یا عبارات مربوط به اصول و قواعد طبقه‌بندی را ارائه می‌دهد که معنی و کاربرد آن‌ها نیاز به توضیح دارد.

افزوده به دانش پیشین (addition to the state of the art): تفاوت میان موضوع مورد بحث و دانش پیشین (state of the art).

جنبه (aspect): دیدگاه متمایزی که از طریق آن می‌توان به اطلاعات فنی نگاه کرد و بر اساس آن، اطلاعات را طبقه‌بندی نمود. برای مثال، عملکرد، جنس مواد و کاربرد، نمونه‌هایی از جنبه‌های یک دستگاه هستند.

موضوع اصلیِ یک جایگاه طبقه‌بندی (basic subject matter of a classification place): موضوعی که صراحتاً در عنوان و تعریف یک جایگاه طبقه‌بندی بیان شده است؛ یعنی خودِ موضوع به‌تنهایی، نه ترکیبی که این موضوع بخشی از آن است.

مرز (borderline / line): حد و مرز کاملاً مشخص میان جایگاه‌های طبقه‌بندی.

دسته‌های موضوعی (categories of subject matter): تقسیم‌بندی‌های اصلیِ اطلاعات اختراع که شامل موارد زیر است:

روش‌های استفاده از یک محصول یا انجام یک فرایند یا فعالیت غیرتولیدی؛
محصولات، مانند کالاهای ساخته‌شده؛
فرایندهای ساخت یک محصول؛
دستگاه‌ها؛ و
موادی که یک محصول از آن‌ها ساخته می‌شود.

این دسته‌ها بر اساس بافتار و زمینه تعیین می‌شوند. برای مثال: (۱) محصولِ به‌دست‌آمده از یک فرایند تولیدی، می‌تواند خودش ماده‌ای برای ساخت یک محصول دیگر باشد؛ (۲) فرایند ساخت یک محصول می‌تواند هم‌زمان روشی برای استفاده از یک ماده جهت ساخت آن محصول باشد.

ترکیب (combination): یک «چیز» فنیِ یکپارچه که از کنار هم قرار گرفتن دو یا چند مرحله یا جزء برای هدفی خاص تشکیل شده است. برای مثال:

یک فرایند تولیدیِ سه‌مرحله‌ای، ترکیبی از سه مرحله است که با هم یک محصول را تولید می‌کنند؛
یک ترکیب شیمیاییِ پنج‌جزئی، ترکیبی از پنج جزء است که ممکن است خاصیتی داشته باشد که هیچ‌کدام از اجزا به‌تنهایی آن را ندارند؛ و
صندلی چرخ‌دار، ترکیبی از یک صندلی و یک مجموعه چرخ است که برای جابه‌جایی فرد در حالت نشسته طراحی شده است.

با این حال، اصطلاحات «ترکیب» و «زیرترکیب» (subcombination) مفاهیمی نسبی هستند. بنابراین، مثال اول ممکن است زیرترکیبی از یک ترکیب بزرگ‌تر با مرحلهٔ چهارم باشد. در مثال سوم، مجموعه چرخ خودش ترکیبی از لاستیک، پره‌ها و طوقه است، درحالی‌که هم‌زمان زیرترکیبی برای صندلی چرخ‌دار محسوب می‌شود.

تجسم یا نمونهٔ اجرایی (embodiment): یک مثال خاص و افشاشده از نحوهٔ عملی کردن یک مفهوم اختراعی که در جای دیگری از متن افشا به‌صورت کلی‌تر بیان شده است. به بخش «جنس» مراجعه کنید.

جنس یا ردهٔ کلی (genus): گروهی از نمونه‌های اجرایی در یک دستهٔ موضوعی که دارای یک محدودیت یا ویژگی مشترک هستند.

یک «زیرجنس» (subgenus) یا «گونه» (species)، زیرگروهی در درون یک ردهٔ کلی است.

«گونهٔ نهایی» (ultimate species) خاص‌ترین نمونهٔ اجرایی در یک ردهٔ کلی است؛ یعنی نمونه‌ای که هیچ متغیر صریحی ندارد. این عبارت بیشتر در حوزه‌های شیمیایی کاربرد دارد.

مثال: اگر «ترکیبات معدنی» را یک ردهٔ کلی در نظر بگیریم، «نمک‌های معدنی» یا «نمک‌های سدیم» یک «زیرجنس» یا «گونه» خواهند بود و «سدیم کلرید» یک «گونهٔ نهایی» محسوب می‌شود.

شاخهٔ گروه (group branch / group array): بخشی از یک زیرکلاس (subclass) که شامل موارد زیر است:

یک گروه اصلی یا زیرگروه خاص، و
تمام زیرگروه‌هایی که زیر آن دندانه خورده‌اند (تو رفته‌اند).

دندانه‌گذاری یا تورفتگی (indentation / indent): نمایش گرافیکیِ روابط سلسله‌مراتبیِ گروه‌ها در طرح‌های طبقه‌بندی. دندانه‌گذاری نشان می‌دهد که بخشی از موضوعِ تحت پوششِ یک گروه، به زیرگروه(های) آن تقسیم شده است. رابطهٔ وابستگیِ یک زیرگروه به گروه «والد» خود، در طرح طبقه‌بندی به این شکل نشان داده می‌شود که عنوان زیرگروه در پایین و سمت راستِ گروه والد قرار می‌گیرد و پیش از عنوان آن، یک نقطه بیشتر از گروه والد درج می‌شود.

مثال:

H01S 3/00 Lasers
3/09 • Processes or apparatus for excitation, e.g. pumping
3/091 • • using optical pumping
3/094 • • • by coherent light

در این مثال، زیرگروه H01S 3/094 به‌طور متوالی به زیرگروه‌های H01S 3/091، H01S 3/09 و گروه اصلی H01S 3/00 (که زیر آن دندانه خورده است) وابسته است. بدون استفاده از سطوح سلسله‌مراتبی و دندانه‌گذاری، زیرگروه H01S 3/094 به عنوانی شبیه به این نیاز داشت: «فرایندها یا دستگاه‌هایی برای تحریک لیزرها با استفاده از پمپاژ نوری توسط نور همدوس».

اطلاعات اختراع در یک سند پتنت (invention information): تمام موضوعات جدید و غیربدیهی در کل متن افشای اختراع (مانند شرح، نقشه‌ها و ادعاها) که نشان‌دهندهٔ افزونه‌ای بر دانش پیشین در بستر همان دانش است (مثلاً راه‌حلی برای یک مشکل بیان‌شده). «اطلاعات اختراع» معمولاً باید با راهنمایی گرفتن از ادعاهای سند پتنت تعیین شود.

چیز اختراعی (inventive thing): به معنای هر بخشی از اطلاعات اختراع است که به‌خودی‌خود جدید و غیربدیهی باشد.

چندگانه، چند، تعددِ (multiple, multi, multiplicity of, plural, plurality of): دو یا چند مورد از چیزهای مورد بحث.

برای مثال: فرایند «چندمرحله‌ای» به معنای فرایندی با دو یا چند مرحله است، درحالی‌که «چندکاناله» به معنای دو یا چند کانال است.

شیء (object): هر مادهٔ فنی ملموس، برای مثال، کالای ساخته‌شده، دستگاه یا قطعه‌ای از یک ماده.

طبقه‌بندی الزامی (obligatory classification): طبقه‌بندی‌ای که برای نمایش کامل اطلاعات اختراعِ یک سند پتنت ضروری است.

گروه‌های موازی یا هم‌تراز (parallel groups / coordinate groups): گروه‌هایی که به یک جایگاه طبقه‌بندیِ بلافصل (یعنی زیرکلاس یا گروه «والد» یکسان) وابسته‌اند و در یک سطح سلسله‌مراتبی (سطح دندانه‌گذاری) قرار دارند.

مثال: تمام گروه‌های اصلی در یک زیرکلاسِ یکسان، موازی (هم‌تراز) هستند.

ارجاع (reference): اشاره‌گری به جایگاهی دیگر در IPC، شامل عبارتی داخل پرانتز که یک موضوع را توصیف می‌کند و پس از آن، جایگاه(های) IPC که آن موضوع را پوشش می‌دهند، ذکر می‌شود.

مثال:

A47B 25/00 Card tables; Tables for other games (billiard tables A63D 15/00)

ارجاع محدودکننده (limiting reference): ارجاعی که متعلق به یکی از دو دستهٔ زیر باشد:

ارجاع محدودکنندهٔ دامنه (scope-limitation reference)
ارجاع حق تقدم (precedence reference)

ارجاع محدودکنندهٔ دامنه: ارجاعی است که به‌روشنی یک موضوع را از جایگاهی که ارجاع در آن آمده است، خارج می‌کند. در غیر این صورت، آن موضوع در همان جایگاه قرار می‌گرفت.

ارجاع حق تقدم: ارجاعی است که بیان می‌کند جایگاه دیگری «حق تقدم» دارد. این ارجاع زمانی استفاده می‌شود که یک موضوع در دو جایگاه قابل‌طبقه‌بندی باشد، یا جنبه‌های مختلف موضوع در جایگاه‌های متفاوتی قرار گیرند، اما بخواهیم آن موضوع فقط در یکی از آن جایگاه‌ها طبقه‌بندی شود.

ارجاع غیرمحدودکننده (non-limiting reference): ارجاعی است که در یکی از سه دستهٔ زیر قرار می‌گیرد:

ارجاع کاربردمحور (application-oriented reference)
ارجاع به خارج از یک جایگاه باقی‌مانده (reference out of a residual place)
ارجاع اطلاعاتی (informative reference)

ارجاع کاربردمحور: ارجاعی است (که معمولاً در یک جایگاه کارکردمحور می‌آید) و به جایگاهی اشاره می‌کند که موضوع موردنظر در آنجا قرار می‌گیرد، به‌شرطی که به‌طور ویژه انطباق یافته باشد، برای هدف خاصی استفاده شود، یا در یک سیستم بزرگ‌تر ادغام شده باشد.

ارجاع به خارج از یک جایگاه باقی‌مانده: ارجاعی است که در یک جایگاه باقی‌مانده می‌آید و نشان می‌دهد چه جایگاه‌های دیگری موضوع موردنظر را پوشش می‌دهند.

ارجاع اطلاعاتی: ارجاعی است که محل موضوعی را نشان می‌دهد که ممکن است برای جست‌وجو جالب باشد، اما آن موضوع در دامنهٔ جایگاه طبقه‌بندیِ فعلی (که ارجاع در آن آمده) قرار ندارد.

گروه اصلی باقی‌مانده (residual main group): یک گروه اصلی در طرح یک زیرکلاس (subclass scheme) است که با هیچ ویژگی فنی‌ای تعریف نمی‌شود. این گروه موضوعاتی را پوشش می‌دهد که در هیچ‌یک از گروه‌های اصلی دیگرِ آن زیرکلاس قرار نمی‌گیرند.

جایگاه باقی‌مانده (residual place): جایگاهی است که برای طبقه‌بندی در نظر گرفته می‌شود، اگر و تنها اگر هیچ جایگاه دیگری در IPC موضوع موردنظر را پوشش ندهد.

طبقه‌بندی ثانویه (secondary classification): در بخش‌های خاصی از طبقه‌بندی، طرح‌هایی برای طبقه‌بندی ثانویه ارائه شده است تا کارایی طبقه‌بندی بهبود یابد.

طبقه‌بندی ثانویه به طرح‌هایی مربوط می‌شود که معمولاً جنبه‌هایی را پوشش می‌دهند که به‌طور جزئی یا کامل در جای دیگری از IPC آمده‌اند. در این حالت، نمادها همیشه در ترکیب با نمادهای طبقه‌بندیِ زیرکلاس‌های دیگر تخصیص می‌یابند تا امکان جست‌وجوی تکمیلیِ موضوع از طریق ترکیب متقاطع نمادها فراهم شود.

هنگام تخصیص به اسناد اختراع، نمادهای طرح‌های طبقه‌بندی ثانویه در ابتدا فهرست نمی‌شوند (همان‌طور که در بخش‌های پیشینِ مربوط به تخصیص نمادها توضیح داده شد).

نمادهای طبقه‌بندی ثانویه ممکن است، بسته به اقتضا، برای «اطلاعات اختراع» یا «اطلاعات اضافی» تخصیص یابند.

نمونه‌هایی از طرح‌های طبقه‌بندی ثانویه در بخش‌های پیشینِ این راهنما ارائه شده است.

دامنهٔ خاص یک گروه (specific scope of a group): موضوعی است که در دامنهٔ یک گروه قرار می‌گیرد اما در هیچ‌یک از زیرگروه‌هایِ زیرمجموعهٔ آن مشخص نشده است. برای گروهی که هیچ زیرگروهی ندارد، دامنهٔ کلی و دامنهٔ خاص یکسان هستند. وقتی گروهی زیرگروه‌های جدیدی پیدا می‌کند، دامنهٔ کلی آن بدون تغییر می‌ماند، اما دامنهٔ خاص آن کاهش می‌یابد. دامنهٔ خاص یک گروه را می‌توان به‌عنوان موضوعات باقی‌مانده‌ای در نظر گرفت که در خود گروه طبقه‌بندی می‌شوند، نه در زیرگروه‌های آن.

در ویرایش‌های قبلی این راهنما، به‌جای «دامنهٔ خاص» از عبارت «دامنهٔ پرونده» (file scope) استفاده می‌شد؛ بنابراین این دو عبارت باید معادل یکدیگر در نظر گرفته شوند.

توالی استاندارد گروه‌ها (standardised sequence of groups): چیدمان گروه‌ها بر اساس این اصل است که از موضوعات پیچیده‌تر به موضوعات کمتر پیچیده، و از موضوعات تخصصی به موضوعات غیرتخصصیِ زیرکلاس پیش می‌رود.

طرح زیرکلاس (subclass scheme): چیدمان منظم گروه‌ها در داخل یک زیرکلاس است.

ترکیب فرعی (subcombination): زیرمجموعه‌ای از مراحل یا اجزایی است که یک «چیز» (thing) کامل را تشکیل می‌دهند. یک ترکیب فرعی می‌تواند شامل یک یا چند جزء یا مرحله باشد.

نمونه‌هایی از ترکیب‌های فرعی عبارت‌اند از:

دو مرحلهٔ متوالی از یک فرایند تولید سه‌مرحله‌ای؛
ترکیبی که فقط از برخی اجزای یک ترکیب پیچیده‌تر تشکیل شده است؛ و
چرخ‌های یک ویلچر.

یک ترکیب فرعی ممکن است خودش از ترکیب‌های فرعیِ بیشتری تشکیل شده باشد.

موضوعات (فنی) اختراعات ((technical) subjects of inventions): اطلاعات (فنی) است که فرایندها، محصولات، دستگاه‌ها یا موادی را توصیف می‌کند که جدید و غیربدیهی هستند.

دانش پیشین (the state of the art): مجموعهٔ تمام موضوعات فنی است که پیش از این در دسترس عموم قرار گرفته است.

چیز (thing): به معنای هر موضوع فنی، ملموس یا غیرملموس، است؛ مانند:

روش‌های استفاده از یک محصول یا انجام یک عملیات غیرتولیدی؛
محصولات (کالاهای تولیدی)؛
فرایندهای ساخت یک محصول؛
دستگاه‌ها؛ و
موادی که یک محصول از آن‌ها ساخته می‌شود.

اصطلاحات و عبارات فنیِ استفاده‌شده در طبقه‌بندی

این بخش از واژه‌نامه، فهرستی از اصطلاحات یا عبارات فنیِ منتخب در طبقه‌بندی را ارائه می‌دهد. این موارد نیاز به توضیحاتی دربارهٔ معنا و کاربردشان دارند؛ مثلاً به این دلیل که باید از میان معانی مختلف یکی را انتخاب کرد، یا زمانی که این اصطلاحات به شکلی دقیق‌تر یا محدودتر از کاربرد روزمره‌شان استفاده می‌شوند. توضیحات ارائه‌شده در این واژه‌نامه نباید به‌عنوان تعاریف خشک و غیرقابل‌انعطاف در نظر گرفته شوند. معنای یک اصطلاح یا عبارت باید همیشه در چارچوب موضوع فنیِ مربوط به آن بررسی شود.

همچنین باید به تعاریف برخی اصطلاحات و عبارات که در بخش‌های پیشینِ این راهنما بیان شده‌اند، توجه کرد.

هر تعریفی که در خودِ طبقه‌بندی ارائه شده باشد، برای جایگاه‌های مربوطه، بر توضیحات این واژه‌نامه ارجحیت دارد.

در این بخش از اختصارات زیر استفاده شده است:

(A) = صفت (adjective)
(N) = اسم (noun)
(V) = فعل (verb)

انطباق (adaptation): ۱. اصلاح برای برآورده کردن شرایط خاص؛

واژه‌نامه (بخش ۳ از ۴)

۲. چیزی که این اصلاح یا تغییر را در خود دارد.

دستگاه (Apparatus)

دسته‌ای از موضوعات است که شامل یک ماشین یا وسیله می‌شود. این وسیله بر اساس قابلیت‌های عملکردی یا ویژگی‌های ساختاری‌اش توصیف می‌شود و برای یکی از کارهای زیر به کار می‌رود:

ساخت یک محصول، یا
انجام یک فرایند یا فعالیت غیرتولیدی.

چیدمانِ (Arrangement of)

مجموعه یا قرارگیریِ نسبیِ چند عنصر در کنار هم. این عبارت می‌تواند شامل تغییر یا اصلاح یکی از اشیای موردنظر هم باشد، اما فقط در صورتی که این تغییر، جدا از خودِ چیدمان، اهمیت مستقلی نداشته باشد.

ترتیبات برای (Arrangements for)

هر وسیله یا روشی که برای انجام یک عملکرد مشخص به کار می‌رود. این ترتیبات معمولاً شامل ترکیبی از چیزهایی است که ممکن است تغییر یافته یا اصلاح شده باشند. برای مثال، کد F16D 23/02 با عنوان «ترتیبات برای همگام‌سازی».

جنبه (Aspect)

دیدگاه متمایزی که از طریق آن می‌توان به اطلاعات فنی نگاه کرد و بر اساس آن، اطلاعات را طبقه‌بندی کرد. عملکرد، جنس ماده و کاربرد، نمونه‌هایی از جنبه‌های یک دستگاه هستند.

مشخصه (Characteristic)

(اسم) ویژگی متمایزکننده.

ترکیب شیمیایی (Chemical composition)

محصولی که از دو یا چند مادهٔ شیمیایی مجزا (مانند ترکیبات یا عنصرها) تشکیل شده است، به‌طوری که این مواد با یکدیگر پیوند شیمیایی ندارند. آلیاژ معمولاً یک ترکیب شیمیایی است، اما در برخی موارد (مانند ترکیبات بین‌فلزی و غیره) ممکن است یک ترکیب پیونددار باشد.

ترکیب پیونددار شیمیایی (Chemical compound)

ماده‌ای است که از اتم‌هایی تشکیل شده که از طریق پیوندهای شیمیایی به یکدیگر متصل شده‌اند.

کنترل؛ کنترل کردن (Control; controlling)

(در مواردی که یک متغیر، مانند سرعت یا ولتاژ، تحت تأثیر قرار می‌گیرد)

تأثیر گذاشتن بر یک متغیر به هر شکل ممکن. برای مثال، تغییر جهت یا مقدار آن (از جمله تغییر آن به صفر یا از صفر)، ثابت نگه‌داشتن آن، یا محدود کردن دامنهٔ تغییراتش. کنترل کردن نیازی نیست حتماً خودکار باشد و لزومی ندارد که شامل اندازه‌گیری یا آزمایش باشد. (به معنی واژهٔ «تنظیم» نیز توجه کنید).

موتور سیالی (Engine)

ماشینی برای تولید توان مکانیکی از طریق انرژی فشاریِ یک سیال. برای مثال، برای چرخاندن یا حرکت رفت‌وبرگشتیِ یک قطعه.

ضروری (Essential)

یک مشخصه زمانی برای طبقه‌بندی در یک گروهِ خاص «ضروری» است که اگر وجود نداشته باشد، باید آن موضوع را در گروه دیگری طبقه‌بندی کنیم.

ویژگی (Feature)

هر صفتی که مربوط به یک چیز باشد. برای مثال، شکل، هدف، نحوهٔ استفاده، یا هر بخش یا کیفیتی از آن.

سیال (Fluid)

(صفت) دارای خاصیت‌های گاز یا مایع.

سیال (Fluid)

(اسم) هر نوع گاز یا مایع.

چرخ‌دنده و انتقال قدرت (Gearing)

وسایل مکانیکی، هیدرولیکی، الکتریکی یا سایر وسایل برای انتقال حرکت یا نیروی مکانیکی.

جابه‌جایی و کار با مواد (Handling)

هرگونه کار با مواد یا اشیا، بدون اینکه عمداً یا ذاتاً خاصیتی از آن‌ها (حتی به‌طور موقت) تغییر کند. برای مثال، کارهایی مانند حمل‌ونقل، ذخیره‌سازی، تعیین موقعیت، توزیع، پیچیدن یا بارگیری، بدون ایجاد تغییراتی مثل تغییر شکل، گرم کردن یا برق‌دار کردن.

چندلایه (Laminate)

ماده‌ای با ضخامتِ تقریباً یکنواخت که از لایه‌هایی تشکیل شده است. این لایه‌ها کم‌وبیش در تماس پیوسته با یکدیگرند و به هم چسبیده‌اند (مانند تخته‌سه‌لا). لایه‌ها می‌توانند ناپیوسته باشند، اما نباید بین آن‌ها فاصله یا شکاف وجود داشته باشد.

محصول لایه‌ای (Layered product)

ماده‌ای که از طبقه‌ها یا لایه‌هایی به هر شکل (مثلاً لانه‌زنبوری یا موج‌دار) تشکیل شده و به هر روشی به هم متصل شده‌اند. این لایه‌ها می‌توانند پیوسته، ناپیوسته یا دارای شکاف باشند. این محصول معمولاً در کل ضخامت یکنواختی دارد (یعنی تغییرات موضعی مانند آنچه در یک لایهٔ موج‌دار ایجاد می‌شود، نادیده گرفته می‌شود) و می‌تواند به شکل یک کالا، مثلاً یک ظرف، باشد. دامنهٔ این اصطلاح از «چندلایه» گسترده‌تر است و موادی را که دارای فضای خالی بین لایه‌ها یا درون هر لایه هستند نیز در بر می‌گیرد.

دستی (Manually)

انجام کار با دست؛ یا با هر قسمت دیگری از بدن انسان، مگر اینکه در متن، معنی محدودتر و مشخص‌تری مدنظر باشد.

ماده (Material)

دسته‌ای از موضوعات که شامل هرگونه ماده، محصول نیمه‌کاره، یا ترکیب مادی می‌شود که برای ساخت یک محصول، روی آن عملیاتی انجام می‌گیرد.

اندازه‌گیری (Measure)

فراهم کردن امکان تعیین یک مقدار، یا تعیین رابطهٔ آن با یک مبدأ مشخص. (به تعریف ارائه‌شده در کلاس G01 نیز توجه کنید).

پایش کردن (Monitor)

(فعل) نظارت پیوسته یا دوره‌ای (توسط انسان یا ابزار) برای اینکه اگر شرایط نامطلوبی رخ داد، بتوان اقدامی انجام داد، فرایندی را آغاز کرد، یا هشداری داد.

موتور (Motor)

دستگاهی برای تولید حرکت مکانیکی از هر شکل دیگری از انرژی. این حرکت می‌تواند پیوسته یا به‌صورت ضربه‌های مجزا (کورس‌های حرکتی) باشد. این اصطلاح، واژهٔ «موتور سیالی» را نیز در بر می‌گیرد.

چندگانه، چند، تعدد، جمع (Multiple, multi, multiplicity of, plural, plurality of)

وجود دو یا چند مورد از چیزهای مورد بحث. برای مثال: فرایند «چندمرحله‌ای» به معنای فرایندی با دو یا چند مرحله است، درحالی‌که «چندکاناله» به معنای دو یا چند کانال است.

مورد توجه / حائز اهمیت (Of interest)

داشتن ویژگی‌هایی که در زمینهٔ مطرح‌شده اهمیت دارند.

مرتبط / مختص (Pertinent)

دارای ماهیتی که برای حوزهٔ مورد بحث مهم است. برای مثال، در کد F02M 17/00 («کاربراتورهای دارای مشخصه‌های مرتبط...»)، این مشخصه‌ها باید دقیقاً مختصِ هدفِ سوخت‌رسانی به موتورهای احتراقی باشند، همان‌طور که در عنوان زیرکلاس آمده است.

تأسیسات (Plant)

ترکیبی از ماشین‌ها، دستگاه‌ها و غیره برای تولید یک نتیجهٔ دلخواه. در تأسیسات، هر ماشین عملکردی دارد که می‌توان به‌طور جداگانه به آن پرداخت و اغلب به‌صورت فردی بررسی می‌شود. این در تضاد با «دستگاه» است که در آن معمولاً فقط عملکرد کلی اهمیت دارد (هرچند ممکن است اجزای آن نیز از نظر ساختاری مهم باشند). برای مثال، تأسیسات فراوری سنگ معدن که شامل سنگ‌شکن، نوار نقاله، سرند و جداکنندهٔ گردوغبار است؛ یا تأسیسات موتوری که شامل دو موتور است که از نظر تأمین بخار یا نیروی محرکه به هم وابسته‌اند.

پلاستیک / شکل‌پذیر (Plastic)

(صفت) ماده‌ای که با اعمال نیرو در هر جهتی، کم‌وبیش به‌راحتی (به‌صورت موضعی یا کلی) تغییر شکل می‌دهد تا شکل دلخواه را به خود بگیرد و آن را حفظ کند.

پلاستیکی (Plastics)

(صفت) ساخته‌شده از پلاستیک.

پلاستیک‌ها (Plastics)

(اسم) ترکیبات درشت‌مولکول (ماکرومولکولی) یا ترکیباتی که بر پایهٔ آن‌ها ساخته شده‌اند، مانند رزین‌های مصنوعی.

آماده‌سازی / تهیه (Preparation)

ساخت هر نوع ماده، جنس، ترکیب پیونددار یا ترکیب شیمیایی؛
پیش‌پردازشِ یک ماده یا کالای نیمه‌کاره برای انجام عملیات بعدی روی آن.

واژه‌نامه (بخش چهارم)

۳. ترکیب برای یک هدف خاص، مانند ترکیب دارویی.

محصول (product): دسته‌ای از موضوعات اختراع است که شامل یک کالا یا ترکیب ماده می‌شود. این محصول نتیجهٔ یک فرایند است و بر اساس ویژگی‌های ساختاری یا خواص فیزیکی و شیمیایی‌اش تعریف می‌شود.

تنظیم کردن؛ تنظیم (regulate; regulation): نگه‌داشتن خودکار یک متغیر در یک مقدار دلخواه یا در یک محدودهٔ دلخواه از مقادیر. این مقدار یا محدودهٔ دلخواه می‌تواند ثابت باشد، یا به‌صورت دستی تغییر کند. همچنین ممکن است در طول زمان بر اساس یک «برنامهٔ» ازپیش‌تعیین‌شده یا بر اساس تغییرات یک متغیر دیگر تغییر کند. تنظیم کردن، شکلی از «کنترل» (control) است.

مادهٔ اولیه یا قطعه‌کار (stock): قطعه‌ای از یک مادهٔ جامد (که ممکن است طول نامشخصی داشته باشد) با شکلی خاص است که از یک عملیات اولیه به دست آمده است (یک محصول نیمه‌ساخته). این قطعه برای استفاده در عملیاتی در نظر گرفته شده است که در آن، برای تولید کالاها، به قطعات کوچک‌تر تقسیم می‌شود (این تقسیم‌شدن می‌تواند قبل یا بعد از شکل‌دهی یا عملیات دیگر انجام شود). واژهٔ «Stock» ممکن است معنای دیگری نیز داشته باشد. در چنین مواردی، به کاربران توصیه می‌شود برای رفع ابهام، واژه‌نامهٔ تعاریف محلی را بررسی کنند.

عملیات یا تیمار (treatment): استفاده از یک فرایند یا مجموعه‌ای از فرایندها برای ایجاد یک اثر دلخواه روی مواد یا اشیا. یک عملیات ممکن است ماهیت ماده یا شیء را کاملاً تغییر دهد (مانند عملیات شیمیایی). در غیر این صورت، هدف آن معمولاً تغییر برخی از خواص است (مثلاً از طریق حرارت دادن، پوشش‌دهی، صیقل دادن، استریل کردن یا مغناطیسی کردن)، بدون اینکه شکل کلی آن تغییر کند؛ هرچند این اصطلاح شامل تغییر شکل نیز می‌شود. این اثر می‌تواند موقت یا دائمی باشد و ممکن است روی کل یک شیء یا فقط بخشی از آن اعمال شود.

کاربرد یا استفاده (use - در نقش اسم):

هدفی که یک چیز برای آن به کار می‌رود، یا حوزهٔ فنی‌ای که آن چیز در آن استفاده می‌شود؛
عملِ به‌کارگیری یک چیز، یا روشی که آن چیز به کار گرفته می‌شود.

مقدار (value): اندازه یا بیان عددیِ یک متغیر یا یک ثابتِ قابل‌اندازه‌گیری.

متغیر (variable - در نقش اسم): یک کمیت یا ویژگی قابل‌اندازه‌گیری که ممکن است تغییر کند (اما الزامی به تغییر آن نیست)، مانند طول، سرعت، ولتاژ یا رنگ. از آنجا که چنین کمیت یا ویژگی‌ای ممکن است برای یک موجودیت خاص یا در شرایطی خاص، مقدار ثابتی داشته باشد، ابزارهای اندازه‌گیری یک متغیر معمولاً همان ابزارهای اندازه‌گیری یک ثابت از همان نوع هستند. بنابراین، اشاره به «یک متغیر» باید بر همین اساس تفسیر شود (به یادداشت بخش G مراجعه کنید).

آماده‌سازی نهایی یا فرآوری (working-up): انجام عملیات روی مواد برای رسیدن به حالت یا شکل نهایی دلخواه. به‌عنوان مثال، رنگ‌آمیزی از طریق افزودن رنگ‌دانه، دانه‌بندی (گرانول کردن)، و تولید ورق یا کالا.

اطلاعات تماس سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO)

34, chemin des Colombettes
صندوق پستی 18
CH-1211 ژنو 20
سوئیس

تلفن: 11 91 338 22 41+
فکس: 28 54 733 22 41+

برای دریافت اطلاعات تماس دفاتر خارجی وایپو، به نشانی زیر مراجعه کنید:
www.wipo.int/about-wipo/en/offices

می خواهید طبقه اختراع خود را پیدا کنید؟

این راهنما ساختار IPC را توضیح می دهد. برای یافتن طبقهٔ دقیق اختراعتان، موضوع آن را در موتور جستجوی برندنو بنویسید؛ جستجو تا سطح زیرگروه و به فارسی و انگلیسی انجام می شود.

جستجوی طبقه بندی اختراع مشاوره با کارشناس