قانون تجارت

ماده ۳۱۸ قانون تجارت

فصل چهارم ـ در مرور زمان

دعاوی راجعه به برات و فته طلب و چک که از طرف تجار یا برای امور تجارتی صادر شده پس از انقضای پنجسال از تاریخ صدور اعتراضنامه و یا آخرین تعقیب قضائی در محاکم مسموع نخواهد بود مگر اینکه در ظرف این مدت رسماً اقرار به دین واقع شده باشد که در این صورت مبداءِ مرور زمان از تاریخ اقرار محسوب است. در صورت عدم اعتراض مدت مرور زمان از تاریخ انقضاءِ مهلت اعتراض شروع میشود.

تبصره ـ مفاد این ماده در مورد بروات و چک و فته طلبهائی که قبل از تاریخ اجرای قانون تجارت مصوب ۲۵ دلو ۱۳۰۳ و ۱۲ فروردین و ۱۲ خرداد ۱۳۰۴ صادر شده است قابل اجرا نبوده و این اسناد از حیث مرور زمان تابع مقررات مربوط بمرور زمان راجع باموال منقوله است.

در یک نگاه

دعاوی برات، سفته و چکی که از طرف تاجر یا برای امور تجاری صادر شده، پس از پنج سال از تاریخ اعتراض نامه یا آخرین تعقیب قضایی شنیده نمی شود؛ مگر در این مدت رسماً به دین اقرار شده باشد.

مرور زمان پنج ساله

اگر اعتراضی نشده باشد، پنج سال از پایان مهلت اعتراض شروع می شود. این ماده دعوا را از بین نمی برد؛ فقط وصف تجاری را از سند می گیرد. رأی وحدت رویه ۶۲۳ تکلیف را روشن کرده: پس از این مدت، دارنده طبق ماده ۳۱۹ می تواند از کسی که به ضرر او استفاده بلاجهت کرده مطالبه کند.

پس از پنج سال

اداره کل حقوقی در چند نظر (از جمله ۷/۱۴۰۰/۱۷۰۶، ۷/۱۴۰۱/۶۷۱ و ۷/۱۴۰۱/۸۷۷) گفته چکی که پس از این مهلت ها دعوایش طرح شود، از شمول قانون تجارت بیرون است: دارنده فقط علیه طرف رابطه حقوقی خود و بر پایه قانون مدنی اقدام می کند. خسارت تأخیر هم دیگر طبق رأی ۸۱۲ از تاریخ چک نیست و طبق قواعد عمومی (ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی) حساب می شود.

پرسش های رایج

مرور زمان چک چند سال است؟
برای چک و سفته و براتی که از طرف تاجر یا برای امور تجاری صادر شده، پنج سال (ماده ۳۱۸). پس از آن سند وصف تجاری را از دست می دهد و دارنده طبق قواعد عمومی و ماده ۳۱۹ اقدام می کند.
آیا پس از پنج سال طلب چک از بین می رود؟
نه؛ فقط امتیازهای سند تجاری از بین می رود. طبق رأی وحدت رویه ۶۲۳ و نظرهای مشورتی، دارنده می تواند علیه طرف معامله خود بر پایه قانون مدنی یا استفاده بلاجهت دعوا کند.

منابع این شرح: رأی وحدت رویه ۶۲۳ دیوان عالی کشور (۱۳۴۵/۰۴/۲۰)؛ رأی وحدت رویه ۸۱۲ دیوان عالی کشور (۱۴۰۰/۰۴/۰۱)؛ نظر مشورتی ۷/۱۴۰۱/۸۷۷ (۱۴۰۱/۱۱/۰۲)

این شرح برای آشنایی است و نظر حقوقی درباره پرونده خاص شما نیست. تفسیر رسمی قانون با مراجع صالح است.

آخرین بازبینی شرح:

مواد دیگر فصل چهارم ـ در مرور زمان

پرسشی درباره اجرای این مقررات در پرونده خودتان دارید؟

متن قانون جای مشاوره حقوقی برای یک پرونده مشخص را نمی گیرد. کارشناسان برندنو وضعیت شما را بررسی می کنند.