مقدمه؛ چالش انتخاب قالب شخصیت حقوقی در قرارداد های عمرانی
پیمانکاری که شرکت ثبت می کند باید میان سهامی خاص و مسئولیت محدود یکی را انتخاب کند. خلاصه ی پاسخ: اگر مناقصه ی دولتیِ بزرگ، ضمانت نامه ی بانکیِ سنگین یا ورود سرمایه گذار در برنامه ی چند سال آینده است، سهامی خاص معمولاً مناسب تر است. برای تیمِ کوچکی که سرعت و هزینه ی کمتر می خواهد، مسئولیت محدود. بقیه ی این راهنما چرایی و استثناهای همین حکم را توضیح می دهد.
هر دو قالب تابع قانون تجارت و لایحه ی اصلاحی آن اند، ولی قواعدشان در اداره ی شرکت، سرمایه و انتقال سهم فرق دارد. انتخاب را بر اساس شنیده های بازار نکنید؛ ببینید در سه سال آینده به چه نیاز دارید: رتبه پیمانکاری، ورود و خروج شریک و سرمایه گذار، تشریفات مجامع، و انتظاری که کارفرمای دولتی و بانک از شما دارد. در ادامه هر کدام از این ها را با جزئیات اجرایی می بینید.
تحلیل ارکان اداره، ساختار شرکا و نظارت درون سازمانی
تفاوت اصلی در تعداد شرکا، ساختار بازرسی و شیوه ی اداره ی شرکت است. این سه عامل با هم تعیین می کنند که مجموعه ی شما با چه هزینه ی اداری و چه سرعتی تصمیم می گیرد و اجرا می کند.
ارکان و ساختار مدیریتی در شرکت سهامی خاص
قانون تجارت برای این قالب ساختاری تشریفاتی و کاملا ضابطه مند پیش بینی کرده است:
- حداقل تعداد موسسان: تشکیل این شرکت نیازمند دست کم سه سهام دار با اهلیت قانونی است.
- هیئت مدیره: اعضای هیئت مدیره باید از میان سهام داران انتخاب شوند و دست کم سه نفر باشند.
- دوره تصدی مدیران: مدت مدیریت اعضای هیئت مدیره نمی تواند بیش از دو سال باشد و پس از انقضای این مدت، تشکیل مجمع عمومی عادی به طور فوق العاده برای تمدید یا انتخاب مدیران جدید اجباری است.
- رکن نظارت (بازرسان): انتخاب دو نفر بازرس (یک بازرس اصلی و یک بازرس علی البدل) که نباید رابطه نسبی یا سببی درجه یک با مدیران داشته باشند یا کارمند شرکت باشند، الزامی است. ماموریت بازرسان حداکثر یک سال مالی است و باید هر ساله تمدید شود.
تنظیم صورت جلسه ها و پرداخت هزینه های ثبتی وقت می برد. با این حال، همین تشریفات یک اثر جانبی مثبت دارد. وقتی شریکی ناآشنا یا سرمایه گذار نهادی وارد می شود، تفکیک وظایف و کنترل داخلی از پیش در اساسنامه تعریف شده و جای چانه زنی کمتری باقی می ماند.
ارکان و ساختار مدیریتی در شرکت با مسئولیت محدود
در نقطه مقابل، این قالب برای فعالیت های جمع و جور تر و همکاری های متکی بر شناخت شخصی طراحی شده است:
- حداقل تعداد شرکا: این شرکت می تواند تنها با حضور دو نفر شریک تشکیل شود.
- اختیارات و دوره مدیریت: مدیر یا هیئت مدیره می توانند از میان شرکا یا اشخاص خارج از شرکت انتخاب شوند. مهم تر اینکه دوره تصدی مدیران می تواند به صورت «محدود» (مثلا دو سال یا پنج سال) یا «نامحدود» تعیین شود. در صورت انتخاب مدیر برای مدت نامحدود، نیازی به تشکیل مجامع ادواری جهت تمدید مدیران نخواهد بود.
- رکن نظارت: در ساختار پایه این شرکت، تعیین بازرس الزامی نیست، مگر آنکه تعداد شرکا از ۱۲ نفر فراتر رود که در آن صورت تشکیل هیئت نظار الزامی می شود؛ وضعیتی که در شرکت های پیمانکاری به ندرت رخ می دهد.
سادگی اداری این قالب ویژگی مثبتی به حساب می آید. این ویژگی برای تیم های اجرایی کوچک است که نمی خواهند هر ساله درگیر تشریفات، آگهی های روزنامه رسمی و پرداخت هزینه های ثبت صورت جلسه ها شوند.
تفاوت سهامی خاص و مسئولیت محدود در تعریف سرمایه و تعهدات شرکا
سرمایه، نحوه ی پرداخت آن هنگام ثبت و حدود مسئولیت اعضا در برابر طلبکاران، سه نقطه ی تفاوت مهم دیگر میان این دو قالب اند.
فرایند تادیه سرمایه اولیه
هنگام تاسیس شخصیت حقوقی، شیوه اثبات دارایی اولیه متفاوت است:
- سهامی خاص: کل سرمایه به قطعات مساوی به نام «سهام» (بانام یا بی نام) تقسیم می شود. طبق قانون، هنگام تاسیس باید دست کم ۳۵ درصد از کل سرمایه نقدی در حسابی به نام شرکت در شرف تاسیس نزد یکی از بانک ها تودیع شود و گواهی بانکی آن در سامانه ثبت شرکت ها بارگذاری گردد. ۶۵ درصد باقی مانده سرمایه باید ظرف مهلت مقرر در اساسنامه (که حداکثر پنج سال است) پرداخت شود.
- مسئولیت محدود: سرمایه شرکت به قطعات سهام تقسیم نمی شود، بلکه هر یک از اعضا درصدی از کل دارایی را تحت عنوان «سهم الشرکه» در اختیار دارند. در فرایند کنونی ثبت، نیازی به ارائه گواهی مسدودی حساب بانکی نیست و اقرار کتبی مدیرعامل مبنی بر دریافت و وصول کل سرمایه کفایت می کند.
حدود تعهدات مالی و استثنائات قاعده مسئولیت محدود
در هر دو قالب، مسئولیت شرکا تا سقف سرمایه ی آورده شده محدود است. یعنی اگر شرکت ورشکسته شود یا بدهی سنگینی به بار آورد، طلبکاران تنها می توانند از دارایی های ثبتی شخصیت حقوقی وصول کنند. اموال شخصی شرکا معمولاً در امان می ماند.
با این وجود، توجه به استثنائات قانونی در قرارداد های پیمانکاری ضرورت دارد:
- تضامین و تعهدات شخصی مدیران: در قرارداد های پیمانکاری کلان، کارفرمایان و بانک ها معمولا به دارایی ثبتی شرکت اکتفا نمی کنند و از مدیران یا سهام داران عمده، ضمانت نامه های شخصی ملکی یا چک و سفته با ظهرنویسی شخصی دریافت می کنند. در این حالت، تفاوتی میان دو قالب وجود ندارد و شخص ضامن با تمام دارایی های خود پاسخ گو خواهد بود.
- مسئولیت های مالیاتی و بیمه ای: بر اساس ماده ۱۹۸ قانون مالیات های مستقیم و قوانین تامین اجتماعی، مدیران اشخاص حقوقی در قبال پرداخت بدهی های مالیاتی و حق بیمه کارگران در دوره تصدی خود مسئولیت تضامنی دارند و اجرای ثبت یا مراجع وصول می توانند حساب های شخصی مدیران را مسدود کنند.
- تخلفات کیفری و مدنی مدیران: در صورت اثبات تقصیر، حیف و میل اموال یا ورشکستگی به تقلب و تقصیر، اعضای هیئت مدیره هر دو نهاد ممکن است با احکام جبران خسارت یا مجازات های مقرر در قانون تجارت روبه رو شوند.
نقل و انتقال مالکیت؛ بررسی مقایسه ای سهام و سهم الشرکه
رشد یک مجموعه دیر یا زود به این می رسد: یکی از شرکا می خواهد خارج شود، سرمایه گذار جدیدی وارد می شود یا کل شرکت واگذار می شود. در این لحظه است که انتخاب قالب اهمیت پیدا می کند؛ چون تشریفات انتقال در یک قالب روان است و در دیگری با الزامات قانونی سفت و سختی همراه.
انتقال سهم الشرکه در شرکت با مسئولیت محدود
انتقال سهم الشرکه در این قالب یکی از پیچیده ترین و رسمی ترین فرایند ها در حقوق تجارت ایران است:
- نصاب رضایت شرکا: بر اساس ماده ۱۰۲ قانون تجارت، نقل و انتقال سهم الشرکه تنها با موافقت عده ای از شرکا که دست کم سه چهارم سرمایه متعلق به آن ها باشد و اکثریت عددی را نیز داشته باشند، امکان پذیر است. بنابراین، اگر حتی یکی از شرکا که سهم بالایی دارد با انتقال مخالفت کند، ممکن است کل فرایند با بن بست مواجه شود.
- الزام به تنظیم سند رسمی: هیچ گونه انتقال سهم الشرکه ای به موجب دست نوشته، توافق داخلی یا صرف صورت جلسه ثبتی معتبر نیست. طرفین باید الزاما با حضور در دفاتر اسناد رسمی، سند صلح رسمی تنظیم کنند و سپس صورت جلسه مربوطه همراه با این سند به مرجع ثبت شرکت ها ارائه شود.
نقل و انتقال سهام در شرکت سهامی خاص
در نقطه مقابل، ماهیت شرکت های سهامی بر مبنای سرمایه محوری تعریف شده و اصل بر آزادی نقل و انتقال سهام است:
- ثبت در دفتر سهام: انتقال سهام در این قالب یک فرایند درون شرکتی و اداری است. خریدار و فروشنده با حضور در محل شرکت، صورت جلسه انتقال را امضا کرده و انتقال در «دفتر ثبت سهام شرکت» درج می شود و به امضای طرفین می رسد.
- مالیات نقل و انتقال سهام: پیش از ثبت انتقال، باید مالیات مقطوع نقل و انتقال سهام (معمولا معادل ۴ درصد ارزش اسمی سهام موضوع معامله طبق ماده ۱۴۳ قانون مالیات های مستقیم) به حساب سازمان امور مالیاتی واریز شده و گواهی واریز مالیات دریافت شود.
- عدم نیاز به سند رسمی در دفترخانه: در حالت معمول، انتقال سهام به تنظیم سند رسمی در دفاتر اسناد رسمی نیاز ندارد، مگر آنکه در اساسنامه شرکت به صراحت چنین شرطی گنجانده شده باشد.
- شروط اساسنامه: هرچند اصل بر آزادی انتقال است، اما اساسنامه می تواند انتقال سهام را منوط به موافقت هیئت مدیره یا مجمع عمومی کند. بنابراین پیش از هرگونه توافق، مطالعه دقیق اساسنامه الزامی است.
اگر برنامه آینده شما شامل جذب سرمایه گذاران مقطعی است، این ساختار انعطاف پذیری بسیار بالاتری به شما می دهد. همین حکم درباره واگذاری درصدی از شرکت به مدیران پروژه به عنوان پاداش یا واگذاری سریع سهام هم صدق می کند.
جایگاه هر دو قالب در سامانه ساجار و گرفتن رتبه پیمانکاری
یکی از شایع ترین سوالات میان پیمانکاران این است که آیا نوع قالب ثبتی مانعی برای دریافت صلاحیت فنی ایجاد می کند؟ پاسخ حقوقی و مقرراتی این است: خیر، سازمان برنامه و بودجه بر اساس آیین نامه تشخیص صلاحیت پیمانکاران، به هر دو شخصیت حقوقی امکان اخذ رتبه پیمانکاری در تمامی رشته ها (ساختمان و ابنیه، راه و ترابری، تاسیسات و تجهیزات، نیرو، آب و سایر رشته ها) را می دهد.
تفاوت دو قالب در پرونده رتبه بندی
با این حال، تفاوت دو قالب در جزئیات پرونده ی رتبه بندی خودش را نشان می دهد:
- پرسنل امتیاز آور: برای احراز رتبه، حضور مهندسان امتیاز آور (دارای مدرک تحصیلی مرتبط و سابقه بیمه معتبر در شرکت های رتبه دار) در ترکیب هیئت مدیره الزامی است. از آنجا که در سهامی خاص اعضای هیئت مدیره باید حتما سهام دار باشند، این مهندسان باید دست کم یک سهم از سهام شرکت را در اختیار بگیرند. در شرکت با مسئولیت محدود، مدیران می توانند خارج از شرکا انتخاب شوند، که در برخی موارد فرایند های اداری حضور اعضای امتیاز آور را ساده تر می کند؛ اگرچه واگذاری یک سهم در قالب سهامی نیز تشریفات سنگینی ندارد.
- توان مالی و اظهارنامه: در پایه های بالاتر (۳، ۲ و ۱)، توان مالی و گردش حساب شرکت که در اظهارنامه ی مالیاتی رسمی آمده اهمیت پیدا می کند. در عمل، پرونده ی شرکت سهامی خاص به دلیل دفاتر و صورت های مالیِ منظم تر معمولاً کمتر به ابهام می خورد، هرچند قواعد دستورالعمل ساجار برای هر دو یکسان است.
- تغییرات مهندسان در طول دوره اعتبار رتبه: گواهی صلاحیت پیمانکاری برای مدت ۴ سال صادر می شود. اگر در طول این مدت یکی از مهندسان امتیاز آور قصد خروج از مجموعه را داشته باشد، در قالب سهامی انتقال یک سهم و تغییر عضو هیئت مدیره ظرف چند روز کاری در اداره ثبت به سرانجام می رسد؛ اما در مسئولیت محدود، تنظیم سند رسمی صلح سهم الشرکه و اخذ امضای تمامی شرکا می تواند زمان بر باشد و اعتبار رتبه را با تاخیر روبه رو کند.
دیدگاه کارفرمایان، مناقصات دولتی و شبکه بانکی
مناقصات دولتی طبق قانون برگزاری مناقصات و آیین نامه های ارزیابی کیفی، ضوابط شفافی برای حضور شرکت ها تعیین می کنند. در هیچ کجای قانون به صراحت قید نشده است که شرکت با مسئولیت محدود حق شرکت در مناقصه را ندارد. با این حال، واقعیت اجرایی بازار پیمانکاری تفاوت های ملموسی را نشان می دهد.
انتظارات مندرج در اسناد مناقصه
برخی از دستگاه های اجرایی، وزارتخانه ها و شرکت های بزرگ دولتی یا خصولتی در متن اسناد فراخوان مناقصه یا فرم های ارزیابی کیفی قید می کنند که متقاضی باید قالب «سهامی خاص» یا «سهامی عام» داشته باشد. علت این گرایش ریشه در عوامل زیر دارد:
- وجود بازرسان رسمی که گزارش های مالی سالانه را تایید می کنند.
- الزام به تجدید دوره مدیریت هر دو سال یک بار که مانع از استمرار فعالیت یک شرکت با مدیران بدون پاسخ گو یا متوفی می شود.
- سازوکار شناخته شده تر در فرایند های دادرسی و توقیف سهام.
اگر کارفرمایان هدف شما شهرداری ها، ادارات کل نوسازی، شرکت های آب و فاضلاب یا نفت و گاز هستند، احتمال روبه رو شدن با شرطِ سهامی خاص بالاتر است. در پروژه های بخش خصوصی و کارفرمایان کوچک تر، قالب حقوقی معمولاً تاثیری در تصمیم کارفرما ندارد؛ آن چه اهمیت دارد قیمت پیشنهادی و سوابق اجرایی است.
ارزیابی اعتباری در بانک ها و صدور ضمانت نامه ها
حیات کاری پیمانکار به ضمانت نامه های بانکی وابسته است:
- ضمانت نامه شرکت در فرایند مناقصه
- ضمانت نامه پیش پرداخت
- ضمانت نامه حسن انجام تعهدات
- ضمانت نامه استرداد کسور وجه الضمان
شعب بانک ها برای صدور ضمانت نامه، ترازنامه، صورت های مالی، گردش حساب و صورت جلسه های مجمع را بررسی می کنند. سهامی خاص به دلیل وجود بازرس مستقل و الزام به واریز بخشی از سرمایه هنگام ثبت، معمولاً پرونده ی اعتباری شفاف تری دارد. در عمل، بانک ها از شرکت های با مسئولیت محدود وثایق ملکی یا تعهدات شخصی سنگین تری می خواهند، چون ساختار نظارتی مستقلی در آن ها وجود ندارد.
ملاحظات استراتژیک در خرید شرکت آماده پیمانکاری
بسیاری از فعالان صنعت به جای طی کردن فرایند زمان بر تاسیس شرکت، سپری کردن سال های اولیه و سپس ورود به فرایند های ارزیابی صلاحیت، ترجیح می دهند از خدمات خرید شرکت آماده بهره مند شوند. شرکت های آماده دارای رتبه، به پیمانکار اجازه می دهند بدون فوت وقت وارد رقابت مناقصات شوند.
در این شرایط، توجه به تفاوت سهامی خاص و مسئولیت محدود در امر خرید و واگذاری ضرورت دوچندان می یابد:
- انتقال بدون تغییر شخصیت حقوقی: چه سهامی خاص بخرید و چه مسئولیت محدود، ماهیت شخصیت حقوقی شرکت و تاریخچه آن حفظ می شود. این یعنی تمامی سوابق کاری، پروژه های پیشین و همچنین بدهی های گذشته به مالک جدید منتقل خواهد شد.
- سهولت اجرای معامله: واگذاری سهام در قالب سهامی معمولا ظرف مدت کوتاهی از طریق تایید صورت جلسه ها در سامانه و واریز مالیات نقل و انتقال انجام می شود. در مقابل، برای شرکت با مسئولیت محدود باید هماهنگی حضور کلیه شرکای پیشین در دفترخانه اسناد رسمی صورت گیرد که در صورت در دسترس نبودن یا اختلاف میان یکی از شرکا، معامله با چالش حقوقی مواجه می شود.
- بازرسی و ممیزی اسناد پیش از انتقال:
فهرست بررسی پیش از امضای قرارداد خرید
پیش از امضای اسناد و پرداخت وجه، بررسی بند های زیر حیاتی است:
- گواهی های بدهی مالیاتی (عملکرد، ارزش افزوده و مالیات بر درآمد حقوق).
- مفاصاحساب های تامین اجتماعی بابت قرارداد های قبلی طبق ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی.
- اعتبار گواهی صلاحیت پیمانکاری در سامانه ساجار و استفاده نشدنِ هم زمانِ مدارک مهندسان در شرکت های دیگر.
- پرونده های مطروحه در محاکم دادگستری و شورای حل اختلاف علیه شخصیت حقوقی.
- کنترل وضعیت چک های برگشتی و تسهیلات معوق شرکت در سامانه اعتبارسنجی بانک مرکزی.
کارشناسان برندنو در مرحله ی ممیزی مدارک می توانند تعهدات پنهانی را که از گذشته ی شرکت به جا مانده شناسایی کنند، پیش از آن که به ساختار مدیریتی جدید منتقل شوند.
ارتباط هویت شرکتی با دارایی های معنوی و برند تجاری
یکی از خطاهای رایج مدیران این است که تصور می کنند با ثبت نام یک شرکت (مثلا «فولاد سازان آریا سهامی خاص»)، مالکیت انحصاری آن عنوان را در تمام بازار به دست آورده اند. در نظام حقوقی ایران، نام تجاری شرکت که در اداره ثبت شرکت ها تایید می شود، هویتی مجزا از علامت تجاری (برند) دارد که در مرکز مالکیت معنوی ثبت می گردد.
- تفکیک ساختار حقوقی از هویت برند تجاری
- ۱. نام ثبتی شرکت (ثبت شرکت ها)
- برای صدور فاکتور رسمی، مناقصات، قرارداد ها و امور مالیاتی
- الزاما باید چند کلمه ای و طبق قواعد نام گذاری ملی باشد
- ۲. علامت تجاری (مرکز مالکیت معنوی)
- جهت شهرت بازار، آرم تجاری، تابلو، بازاریابی و پروژه ها
- بر اساس سیستم طبقه بندی بین المللی نیس (طبقات ۳۷، ۴۲ و ...)
اگر شرکت شما با تابلوی خاصی شناخته می شود یا قصد حضور در بازارهای منطقه ای را دارید، باید به شکل موازی اقدام به ثبت برند کنید. پیش از انتخاب نام برای علامت تجاری، انجام مرحله استعلام برند برای حصول اطمینان از عدم تشابه یا ثبت قبلی توسط اشخاص ثالث در طبقات خدمات فنی و مهندسی (طبقه ۳۷ برای امور ساخت وساز و طبقه ۴۲ برای طراحی های مهندسی) الزامی است.
قالب ثبتی، سهامی خاص باشد یا مسئولیت محدود، مانعی برای مالکیت علامت تجاری نیست. هر دو می توانند مالک علامت باشند و اگر در پروژه های فرامرزی حضور دارند، از راه سیستم مادرید زیر نظر سازمان جهانی مالکیت فکری از علامت خود در کشورهای منطقه حمایت کنند.
جدول مقایسه: دو قالب در یک نگاه
برای جمع بندی، تفاوت های کلیدی دو قالب در فهرست زیر آمده است. در هر ردیف «سهامی» یعنی شرکت سهامی خاص و «محدود» یعنی شرکت با مسئولیت محدود:
- حداقل تعداد اعضا — سهامی: ۳ سهام دار · محدود: ۲ شریک
- تعریف سرمایه — سهامی: قطعات سهام (بانام یا بی نام) · محدود: سهم الشرکه غیرقابل تقسیم به سهام
- شیوه پرداخت سرمایه در بدو تاسیس — سهامی: واریز دست کم ۳۵ درصد به حساب بانکی · محدود: اقرار مدیرعامل مبنی بر دریافت کل سرمایه
- رکن نظارت (بازرسان) — سهامی: ۲ بازرس الزامی (اصلی و علی البدل) با دوره یک ساله · محدود: الزامی نیست (مگر شرکا بیش از ۱۲ نفر باشند)
- مدت دوره مدیریت — سهامی: حداکثر ۲ سال (نیازمند تمدید ادواری) · محدود: مدت دار یا نامحدود (طبق اساسنامه)
- نصاب نقل و انتقال مالکیت — سهامی: ثبت در دفتر سهام و واریز مالیات نقل و انتقال · محدود: تایید سه چهارم سرمایه با اکثریت عددی
- مرجع ثبت انتقال مالکیت — سهامی: درون شرکتی و اداره ثبت شرکت ها · محدود: تنظیم الزامی سند صلح در دفاتر اسناد رسمی
- امکان اخذ رتبه پیمانکاری — هر دو قالب: دارد (در تمامی رشته ها و پایه ها)
- جایگاه در مناقصات دولتی — سهامی: اولویت عرفی و الزامی در برخی فراخوان ها · محدود: مجاز، اما با محدودیت های موردی کارفرمایان
- رویه تسهیلات و ضمانت نامه های بانکی — سهامی: سریع تر و با تکیه بر نظارت بازرسان · محدود: نیازمند تضامین شخصی یا ملکی تکمیلی
- مناسب برای — سهامی: پروژه های کلان، ورود سرمایه گذار، چندرشته ای · محدود: کسب و کارهای کوچک، تیم های دونفره، فعالیت های محلی
ماتریس تصمیم گیری: کدام قالب برای هدف پیمانکاری شما کارآمدتر است؟
انتخاب میان این دو ساختار پاسخ یکسانی برای همه ندارد. سناریوهای زیر را با شرایط کنونی و اهداف چند سال آینده ی مجموعه تان مقایسه کنید تا ببینید کدام قالب به کارتان می آید.
- کدام ساختار شرکتی برای شما مناسب تر است؟
- انتخاب سهامی خاص
- هدف: مناقصات بزرگ
- اعضا: ۳ نفر یا بیشتر
- جذب سرمایه گذار آتی
- گردش مالی سنگین
- تسهیلات بانکی کلان
- انتخاب مسئولیت محدود
- اعضا: ۲ نفر
- سرمایه گذار: ندارد
- عدم تمایل به تمدید سالیانه مدیران
- پروژه های خرد و فرعی
سناریوی الف: چه زمانی شرکت سهامی خاص را انتخاب کنیم؟
در شرایط زیر، تاسیس یا تغییر قالب به این شکل انتخاب بهتری است:
- زمانی که قصد حضور جدی در مناقصات پروژه های ملی، دستگاه های وزارتی و ارگان های بزرگ را دارید.
- در مواردی که بیش از دو نفر شریک هستید و برنامه ای برای پذیرش شرکا یا سرمایه گذاران جدید در میانه اجرای پروژه ها دارید.
- اگر نیاز به اخذ تسهیلات مالی، اعتبارات اسنادی و ضمانت نامه های بزرگ با سپردن حداقل سپرده نقدی دارید.
- زمانی که می خواهید برای ایجاد شفافیت میان شرکا، وظایف بازرسی و نظارت به طور مستقل از مدیریت اجرایی اداره شود.
سناریوی ب: چه زمانی شرکت با مسئولیت محدود را انتخاب کنیم؟
در موقعیت های زیر، این قالب هزینه و دردسر کمتری ایجاد می کند:
- اگر اعضای موسس دو نفر از اعضای یک خانواده یا دو همکار معتمد قدیمی هستند و قصد اضافه کردن فرد جدیدی را ندارند.
- زمانی که توان اداری یا تمایلی برای تنظیم صورت جلسه های سالانه، تعیین بازرس، برگزاری مجامع و پرداخت هزینه های روزنامه رسمی ندارید.
- اگر حوزه فعالیت شما به عنوان پیمانکار جزء (دست دوم) در پروژه ها تعریف شده است و مستقیما طرف قرارداد سازمان های دولتی سخت گیر در مناقصات بزرگ نیستید.
- وقتی هدف شما اجرای پروژه های طراحی، خدمات مشاوره ای خاص یا بازسازی های محدود است.
امکان و تشریفات تبدیل مسئولیت محدود به سهامی خاص
اگر در حال حاضر یک شرکت پیمانکاری با مسئولیت محدود دارید و پس از مدتی به دلیل ضوابط یک مناقصه مهم، لزوم ورود شریک جدید یا درخواست بانک ناچار به تغییر قالب شدید، نیازی به انحلال شرکت و از دست دادن سوابق قبلی نیست. قانون تجارت مسیر تبدیل قالب شخصیت حقوقی را باز گذاشته است.
برای این تبدیل باید الزامات زیر طی شود:
- افزایش تعداد شرکا به حداقل سه نفر (از طریق ورود عضو جدید و صلح بخشی از سهم الشرکه).
- واریز ۳۵ درصد سرمایه نقدی شرکت به حسابی مشخص و ارائه تاییدیه کارشناس رسمی دادگستری درباره ارزیابی اموال شرکت.
- تنظیم اساسنامه جدید منطبق بر لایحه اصلاحی قانون تجارت ویژه شرکت های سهامی.
- انتخاب دو بازرس اصلی و علی البدل که فاقد منع قانونی باشند.
- تنظیم صورت جلسه مجمع عمومی فوق العاده مبنی بر تغییر قالب و تصویب اساسنامه جدید و ثبت آن در سامانه ثبت شرکت ها.
پس از تبدیل، شماره ثبت، شناسه ملی، کد اقتصادی و سوابق پیمانکاری و قراردادهای شرکت دست نخورده باقی می مانند. فقط قالب و ارکان اداره تغییر می کند.
نتیجه گیری و گام های عملی برای پیمانکاران
هیچ کدام از این دو قالب ذاتاً بهتر نیست؛ معیار، تطبیق ساختار با برنامه ی کاری و توان اداری شماست. اشتباه رایج این است که شرکت تازه کار برای «اعتبار بیشتر» سهامی خاص ثبت می کند و بعد از پس تشریفات مجامع و بازرس برنمی آید؛ یا برعکس، با مسئولیت محدود وارد مناقصه ای می شود که کارفرمایش قالب دیگری را ترجیح می دهد. پیش از ثبت، اسناد مناقصه های هدفتان را بخوانید.
پیش از هر اقدام اجرایی، توصیه می شود:
- متن اسناد چند مناقصه هدف خود را در حوزه کاری تان بازخوانی کنید.
- ساختار سهام داری و نحوه توزیع تصمیم گیری میان همکاران را نهایی سازید.
- هزینه های انطباق اداری و نگهداری سالانه دفاتر و صورت جلسه ها را برآورد کنید.
اگر هنوز در انتخاب قالب مردد هستید یا می خواهید اساسنامه ای متناسب با نوع پروژه هایتان تنظیم کنید، کارشناسان برندنو می توانند پرونده ی شما را بررسی کنند. از صفحه ی تماس اقدام کنید.
منابع رسمی
- سامانه ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری: ثبت تاسیس، صورتجلسه و تغییرات شرکت
- سازمان برنامه و بودجه کشور: ضوابط تشخیص صلاحیت و رتبه بندی پیمانکاران
