آیین نامه اجرایی ماده (۱۳۵) قانون حمایت از مالکیت صنعتی (موضوع پشتیبانی و مانع زدایی در مسیر تجاری سازی اختراعات ثبت شده)

در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:

۱ ـ کارگروه: کارگروه پشتیبانی و مانع زدایی از تجاری سازی اختراعات موضوع ماده (۱۳۵) قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳.

۲ ـ اختراع ثبت شده: اختراعاتی که فرایند ثبت آنها خاتمه یافته و به صدور گواهی نامه اختراع از مرجع ثبت منجر شده است اعم از آنکه متقاضی ثبت ایرانی بوده یا خارجی و مشتمل بر نمونه اشیاء مصرفی باشد.

۳ ـ تجاری سازی: بهره برداری از هر یک از حقوق مالی ناشی از ثبت اختراع در صنعت یا بازار مربوط.

ترکیب کارگروه به شرح زیر است:

۱ ـ وزیر صنعت، معدن و تجارت (رئیس کارگروه)؛

۲ ـ وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا معاون ذی ربط؛

۳ ـ وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات یا معاون ذی ربط؛

۴ ـ وزیر جهاد کشاورزی یا معاون ذی ربط؛

۵ ـ وزیر دادگستری یا معاون ذی ربط؛

۶ ـ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح یا معاون ذی ربط؛

۷ ـ وزیر نفت یا معاون ذی ربط؛

۸ ـ وزیر نیرو یا معاون ذی ربط؛

۹ ـ وزیر امورخارجه یا معاون ذی ربط؛

۱۰ ـ وزیر علوم، تحقیقات و فناوری یا معاون ذ ی ربط؛

۱۱ ـ معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور؛

۱۲ ـ دادستان کل کشور؛

۱۳ ـ رئیس سازمان حفاظت محیط زیست؛

۱۴ ـ رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران؛

۱۵ ـ رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران؛

۱۶ ـ رئیس اتاق تعاون ایران؛

۱۷ ـ رئیس اتاق اصناف ایران؛

۱۸ ـ رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور؛

تبصره ۱ ـ جلسات کارگروه با حضور اکثریت مطلق اعضاء رسمیت می یابد و تصمیمات آن با اکثریت آرای اعضای حاضر اتخاذ می شود. کارگروه در اولین جلسه با اکثریت دو سوم آراء، آیین نامه داخلی خود را تصویب می کند.

تبصره ۲ ـ دبیرخانه کارگروه در وزارت صنعت، معدن و تجارت و با استفاده از ظرفیت های این وزارتخانه تشکیل می شود. انجام مطالعات پشتیبان، تهیه پیش نویس مصوبات، پیگیری اجرای مصوبات، ارزیابی تأثیرات و تهیه گزارش های ادواری از پایش اجرای این آیین نامه و فراهم کردن امکانات نرم افزاری و سخت افزاری لازم برای اجرای وظایف مقرر در این آیین نامه، از جمله وظایف دبیرخانه است که با استفاده از ظرفیت های اعضای کارگروه قابل انجام است.

تبصره ۳ ـ کارگروه می تواند برای انجام وظایفی که در این آیین نامه پیش بینی شده است کارگروه (کمیته) های تخصصی از جمله برحسب طبقه های مختلف اختراعات ثبت شده یا زیست بوم های اقتصادی تشکیل دهد.

به منظور شناسایی اختراعات واجد شرایط تجاری سازی، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور موظف است فهرست اختراعات ثبت شده را در قالبی که از سوی کارگروه مشخص خواهد شد به صورت ماهیانه در دسترس کارگروه قرار دهد. به منظور تسریع در شناسایی اختراعات واجد شرایط تجاری سازی، سازمان مذکور پس از صدور گواهی نامه ثبت اختراع، به متقاضی ثبت اعلام می کند در صورت تمایل، طرح تجاری سازی اختراع خود را نیز ارائه دهد تا در اختیار کارگروه قرار گیرد. اختراعات دارای طرح تجاری سازی در اولویت کارگروه خواهد بود. الگوی (فرم) اطلاعات طرح تجاری سازی به تصویب کارگروه خواهد رسید.

کارگروه با به کارگیری روش غربالگری بازارمحور، نسبت به شناسایی اختراعات دارای قابلیت تجاری سازی اقدام خواهد کرد. شیوه نامه غربالگری بازارمحور توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت و با مشارکت اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، اتاق اصناف ایران و اتاق تعاون ایران (بخش خصوصی) ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه تهیه و به تصویب کارگروه خواهد رسید.

کارگروه بر اساس نیازمندی های ملی یا بخشی اعلامی از سوی دستگاه های اجرایی نسبت به تعیین اختراعات ثبت شده واجد اولویت تجاری سازی اقدام خواهد کرد. چگونگی شناسایی نیازهای ملی و بخشی توسط کارگروه تعیین خواهد شد.

کارگروه فهرست اختراعات ثبت شده دریافتی را بر اساس طبقه بندی موضوعی آن ها به رؤسای دستگاه های ذی ربط ارجاع داده تا حسب مورد در خصوص امکان بهره برداری یا حمایت از آن ها در دستگاه متبوع خود یا کم و کیف پشتیبانی از تجاری سازی آن حداکثر ظرف یک ماه اعلام نظر کنند.

با توجه به نیازهای اعلامی از سوی دستگاه های اجرایی و بخش خصوصی، کارگروه نسبت به شناسایی اختراعات ثبت شده واجد شرایط صدور پروانه بهره برداری اجباری اقدام کرده و ظرفیت های فناورانه کشور را برای تجاری سازی آنها هدایت خواهد کرد.

کارگروه مکلف است به منظور شناسایی و تجاری سازی اختراعات خفته، برنامه های لازم را با مشارکت ذی نفعان هر برنامه در سطوح ملی یا بخشی تصویب کند.

در خصوص تجاری سازی اختراعات دفاعی با رعایت آیین نامه اجرایی تبصره (۱) ماده (۱۳۴) قانون حمایت از مالکیت صنعتی موضوع تصویب نامه شماره ۱۴۹۹۹۳/ت۶۴۲۲۸هـ مورخ ۱۴۰۴/۹/۹ و نظر کارگروه اختراعات دفاعی اقدام خواهد شد.

برای فراهم کردن امکان ارتباط و تعامل کارگروه با مخترعان و متقاضیان تجاری سازی اختراعات، کارگروه باید با استفاده از ظرفیت های موجود به ویژه فناوری های ارتباطی هوشمند نسبت به ایجاد نقطه تماس ملی اقدام کرده و با اطلاع رسانی گسترده نسبت به دریافت تقاضاهای تجاری سازی اقدام نماید.

کارگروه برای تسهیل و تشویق بهره برداری از اختراعات و رفع موانع موجود از جمله موانع مالی، حقوقی و فنی نسبت به موارد زیر اقدام خواهد کرد:

۱ ـ تسهیل دسترسی قابل اعتماد به خدمات ارزش گذاری حرفه ای اختراعات با همکاری دستگاه های ذی ربط؛

۲ ـ طراحی و تسهیل دسترسی به ابزارها و روش های تأمین مالی نو برای تجاری سازی اختراعات با همکاری دستگاه های ذی ربط؛

۳ ـ تسهیل، تسریع و رفع موانع صدور انواع مجوزهای مرتبط با تجاری سازی انواع اختراعات؛

۴ ـ ضرورت سنجی ایجاد یا ارتقای ساز و کارهای اثبات مفهوم و بالغ سازی فناوری در دانشگاه ها و مراکز آموزشی و پژوهشی و دیگر دستگاه های اجرایی واجد شرایط با تصویب شرایط و ضوابط مربوط؛

۵ ـ تشویق و تسهیل ایجاد ائتلاف های فناوری و ساز و کارهای بهره برداری اشتراکی از اختراعات با تصویب شرایط و ضوابط مربوط؛

۶ ـ تنظیم و در دسترس قراردادن متن پیش نویس انواع قراردادهای همکاری، مشارکت و سرمایه گذاری در فرایند تجاری سازی اختراعات از جمله قراردادهای تشریک و تسهیم منافع ناشی از تجاری سازی اختراعات و تشویق کاربست آن ها؛

۷ ـ فراهم کردن امکان دسترسی مخترعان یا مالکان اختراع به آزمایشگاه های مرجع یا سایر آزمایشگاه ها و کارگاه های نمونه سازی و تولید آزمایشی، امکانات و تسهیلات قابل دسترس در دستگاه های اجرایی یا بخش خصوصی برای کمک به طراحی مهندسی، تولید نمونه اولیه و انجام سایر اقدامات مقدماتی برای آماده سازی اختراعات جهت تجاری سازی؛

۸ ـ تشویق و تسهیل استفاده از محیط های آزمون متناسب با موضوعات اختراعات یا ایجاد محیط های جدید براساس شرایط و ضوابط مصوب کارگروه؛

۹ ـ فراهم نمودن خدمات مشاوره حرفه ای به مخترعان یا مالکان اختراعات یا بخش های صنعتی نیازمند کمک و مشورت های تخصصی جهت تجاری سازی اختراعات با تصویب شرایط و ضوابط مربوط.

کارگروه موظف است برنامه های لازم را برای تشویق مخترعان و مالکان اختراعات به تجاری سازی اختراعات و آموزش مهارت ها و فرایندهای لازم تصویب کرده و با برگزاری انواع دوره های آموزشی از جمله در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی و آموزش و پرورش، فرهنگ ایجاد ثروت از طریق تجاری سازی اختراعات را ارتقا دهد.

سازمان برنامه و بودجه کشور مکلف است در همکاری با وزارت صنعت، معدن و تجارت و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور، بخشی از منابع تسهیلات مرتبط با اشتغال را مطابق قوانین بودجه سنواتی به حمایت از تأسیس و توسعه زیرساخت های مذکور در این آیین نامه و تأمین تجهیزات و فناوری های سخت و نرم مربوط بر اساس مصوبات کارگروه تخصیص دهد.

محمدرضا عارف معاون اول رئیس جمهور