قانون حمایت از مالکیت صنعتی

ماده ۹ قانون حمایت از مالکیت صنعتی

مبحث دوم ـ حق تقاضای ثبت اختراع

در صورتی که اختراع، ناشی از استخدام یا قرارداد باشد، حقوق مادی ناشی از اختراع متعلق به کارفرما است، مگر آنکه به صورت دیگری توافق شده باشد. به منظور صدور گواهینامه اختراع، متقاضی ثبت باید نام مخترع را به مرجع ثبت اعلام کند.

تبصره ـ چنانچه اختراع در چهارچوب موضوع فعالیت قراردادی مخترع نباشد یا در مورد اختراع ناشی از اجرای قرارداد، تعیین تکلیف نشده باشد، حقوق مادی ناشی از اختراع، متعلق به پیمانکار یا مستخدم است ، مگر آنکه اختراع با استفاده از دانش، اطلاعات، فناوری و یا ابزار و تجهیزات متعلق به کارفرما صورت گرفته باشد که در این صورت، حق ثبت اختراع و حقوق ناشی از گواهینامه آن متعلق به مخترع است و کارفرما نیز حق بهره برداری غیرانحصاری از اختراع را دارد.

در یک نگاه

اختراعی که در جریان استخدام یا قرارداد پدید آمده، حقوق مادی اش با کارفرما است، مگر توافق دیگری شده باشد. اما اگر اختراع در چارچوب کار قراردادی نبوده یا قرارداد درباره اش ساکت است، حق با مخترع است و کارفرما فقط گاهی حق بهره برداری غیرانحصاری دارد.

قاعده و استثنا

قاعده. اختراع ناشی از استخدام یا قرارداد، حقوق مادی اش مال کارفرما است. «مگر آنکه به صورت دیگری توافق شده باشد»؛ پس قرارداد می تواند تقسیم دیگری بگذارد. نام مخترع در هر حال باید به مرجع ثبت اعلام شود.

استثنا (تبصره). دو حالت از قاعده بیرون است: اختراع خارج از چارچوب موضوع کار قراردادی مخترع، و اختراعی که قرارداد درباره اش تعیین تکلیف نکرده. در این دو حالت حقوق مادی با پیمانکار یا مستخدم است.

تبصره یک گره هم دارد. اگر مخترع در همین حالت ها از دانش، اطلاعات، فناوری یا تجهیزات کارفرما استفاده کرده باشد، حق ثبت و حقوق گواهینامه باز با مخترع است، ولی کارفرما حق بهره برداری غیرانحصاری پیدا می کند.

در عمل

برای شرکت های فناور و دانش بنیان، جمله «مگر آنکه به صورت دیگری توافق شده باشد» و حالت «تعیین تکلیف نشده» هر دو یک پیام دارند: قرارداد کار و قرارداد پیمانکاری باید بند مالکیت فکری روشن داشته باشد. اگر ساکت باشد، تبصره حق را به مخترع می دهد و شرکت فقط با حق بهره برداری غیرانحصاری، آن هم وقتی از امکاناتش استفاده شده، باقی می ماند.

پرسش های رایج

اختراع کارمند متعلق به کیست؟
اگر اختراع ناشی از استخدام یا قرارداد باشد، حقوق مادی آن متعلق به کارفرما است مگر توافق دیگری شده باشد. اگر خارج از موضوع کار باشد یا قرارداد درباره آن ساکت باشد، حق با مخترع است (ماده ۹ و تبصره آن).

این شرح برای آشنایی است و نظر حقوقی درباره پرونده خاص شما نیست. تفسیر رسمی قانون با مراجع صالح است.

آخرین بازبینی شرح:

مواد دیگر مبحث دوم ـ حق تقاضای ثبت اختراع

پرسشی درباره اجرای این مقررات در پرونده خودتان دارید؟

متن قانون جای مشاوره حقوقی برای یک پرونده مشخص را نمی گیرد. کارشناسان برندنو وضعیت شما را بررسی می کنند.