ماده ۴ قانون حمایت از مالکیت صنعتی

بند ۱. کشف، نظریه علمی، روش ریاضی، اثر هنری. کسی که قانونی از طبیعت را پیدا می کند، چیزی نساخته است. اثر هنری هم از راه حق مؤلف حمایت می شود، نه اختراع.

بند ۲. کاربرد تازه برای فراورده یا فرایندی که از قبل شناخته شده. این بند تازه است و در قانون ۱۳۸۶ نبود. نتیجه اش در عمل این است که پیدا کردن مصرف دوم برای یک ماده یا دستگاه موجود، به خودی خود قابل ثبت نیست.

بند ۳. روش های فعالیت ذهنی، اجتماعی، کسب و کار و بازی. یک مدل فروش یا قاعده یک بازی اختراع نیست. اگر اجرای آن ابزار فنی تازه ای بسازد، آن ابزار ممکن است قابل ثبت باشد.

بند ۴. روش پیشگیری، تشخیص، جراحی و درمان بیماری انسان و حیوان. تبصره اش مهم است: خود دارو یا وسیله ای که در این روش ها به کار می رود، اگر شرایط اختراع را داشته باشد، قابل ثبت است. روش درمان نه؛ ابزار درمان بله.

بند ۵. گیاه، جانور، ریزسازواره و اجزایشان «آنچنان که در طبیعت یافت می شوند»، ارقام گیاهی و جانوری و فرایندهای اساساً زیستی طبیعی. تبصره ۱ استثنا را گفته: ریزسازواره دست ورزی شده ژنتیکی و فرایندهای زیستی مبتنی بر طراحی فنی، اگر سه شرط اختراع را داشته باشند، از این بند بیرون اند. تبصره ۲ ارقام گیاهی و منابع دامی دست ورزی شده را به قوانین خودشان سپرده است.

بندهای ۶ و ۷. اختراعی که بهره برداری از آن خلاف موازین شرعی، نظم عمومی یا اخلاق حسنه است، یا با حیات و سلامت انسان مغایرت دارد یا به محیط زیست و تنوع زیستی آسیب جدی می زند.

ماده ۴ قانون ۱۳۸۶ پنج بند داشت و بند «ه» آن، یعنی آنچه قبلاً در فن پیشین بوده، حالا جایش در شرط تازگی ماده ۱۲ است. بندهای کاربرد جدید، بازی ها، جراحی و پیشگیری، و آسیب به محیط زیست و تنوع زیستی تازه اند. حکم منابع ژنتیک هم دقیق تر شده: قانون قدیم منابع ژنتیک و فرایندهای بیولوژیک تولید آنها را یکجا بیرون می گذاشت؛ قانون تازه فقط شکل طبیعی آنها را بیرون گذاشته و دست ورزی شده را راه داده است.

بیشترین برخورد با این ماده در دو حوزه است: نرم افزار و روش های کسب و کار، و پزشکی. در هر دو، نوشتن ادعاها روی جنبه فنی (دستگاه، سامانه، ترکیب، ابزار) به جای روش یا قاعده، تفاوت میان رد و پذیرش را رقم می زند.