ثبت اختراع بین المللی در نظام PCT اکنون برای متقاضیان ایرانی از مسیر پرداخت ریالی هزینه های مرحله اولیه امکان پذیر اعلام شده است. طبق گزارش مرکز مالکیت معنوی، این مبالغ از طریق حساب بانکی داخلی دفتر برنامه توسعه ملل متحد در ایران تسویه می شود. جزئیات کامل سازوکار واریز، نرخ دقیق برابری ارز، کارمزدهای احتمالی و روش بازگشت وجه در صورت انصراف یا رد اظهارنامه در گزارش اعلام نشده است.
مفهوم حقوقی پرداخت ریالی در نظام PCT
نظام همکاری ثبت اختراع (PCT) امکان تسلیم یک اظهارنامه واحد را برای حفظ حق تقدم در کشورهای عضو فراهم می کند. این اظهارنامه به معنای ثبت نهایی در همه کشورهای مقصد نیست؛ مرحله ای هماهنگ است برای آغاز فرایند، جستجوی بین المللی و تصمیم گیری درباره بازارهای هدف.
پرداخت ریالی اعلام شده، طبق اطلاعات موجود، به هزینه های اداری این اظهارنامه و هزینه مربوط به مرجع جستجو در مرحله اولیه مربوط است. بنابراین نباید آن را معادل کاهش همه هزینه های ثبت اختراع در خارج از کشور دانست. پس از ورود به فاز ملی، متقاضی همچنان با هزینه های ثبت محلی، ترجمه اسناد و خدمات متخصصان هر کشور روبه رو است. گزارش منبع ورود به فاز ملی را پس از ماه سی ام توضیح داده، اما استثناها، مواعد خاص و تفاوت مقررات کشورها را نیاورده است.
این تغییر همچنین جای بررسی ماهوی و شکلی پرونده را نمی گیرد. ادعانامه، توصیف اختراع، نقشه ها، مدارک مالکیت و اطلاعات هویتی باید با الزامات مسیر انتخاب شده سازگار باشد، وگرنه اخطار و اصلاح پیش می آید. برای برآورد هزینه های رسمی داخلی، استفاده از جدول هزینه های قانونی ثبت اختراع مفید است؛ هزینه های کشور مقصد و خدمات خارجی باید جدا بررسی شود.
این تغییر برای کدام متقاضیان موضوعیت دارد
این تصمیم بیشتر به کار شرکت های فناور و دانش بنیان، تولیدکنندگان، پژوهشگران دانشگاهی و مخترعان می آید. آنها بازار صادراتی، جذب سرمایه گذار خارجی یا واگذاری حق بهره برداری در خارج از کشور را دنبال می کنند. این گروه ها پیش از این ممکن بود برای پرداخت این هزینه ها به مسیرهای مالی واسطه ای وابسته باشند. به گفته منبع، پرداخت داخلی ریسک تاخیر در انتقال وجه و از دست رفتن مواعد تسلیم را کاهش می دهد، اما عددی نیامده است.
برای دارو، تجهیزات پزشکی، مهندسی مواد و نرم افزار، تصمیم درباره کشورهایی که اختراع در آنها ارزش تجاری دارد باید پیش از پرداخت بررسی شود. ثبت در مسیر بین المللی زمانی توجیه دارد که بازار هدف، امکان تولید یا صدور مجوز و ظرفیت مالی ادامه پرونده مشخص باشد. صرف پرداخت ریالی، حق انحصاری قابل اجرا در یک کشور خارجی ایجاد نمی کند و نتیجه پذیرش اختراع را هم از پیش تعیین نمی کند.
اشخاصی که قصد انتقال حقوق مادی یا اعطای مجوز دارند، پیش از امضا باید مالکیت، حدود حقوق منتقل شونده و وضعیت اظهارنامه را روشن کنند. برای بررسی این بخش، ضوابط واگذاری قانونی اختراع و طرح صنعتی می تواند مرجع اولیه باشد. قرارداد انتقال یا مجوز بهره برداری، جایگزین رعایت مواعد و تشریفات ثبت بین المللی نیست.
ادعای تسهیل پرداخت و واقعیت اجرای پرونده
اعلام امکان پرداخت ریالی، یک مانع مالی مشخص را هدف گرفته است؛ اما نباید با کوتاه شدن قطعی کل فرایند اشتباه شود. در پرونده های اختراع و طرح صنعتی دفتر برندنو، پاسخ اولیه اداره گاهی حدود یک هفته آمده و گاهی تا حدود ۲۵ روز طول کشیده است. پس از پذیرش اولیه، بررسی ماهوی اختراع، انتشار آگهی و مهلت اعتراض باقی می ماند و ثبت نهایی در همان مرحله نخست رخ نمی دهد.
در پرونده های بین المللی، کنترل مدارک هویتی، هماهنگی اظهارنامه، اصلاح ادعانامه، تایید پرداخت و مکاتبات رفع مغایرت زمان واقعی را طولانی می کند. صف کارشناسی، اختلال سامانه، استعلام از مراجع دیگر و تاخیر متقاضی در تکمیل مدارک نیز از عوامل موثر هستند. بنابراین اعلام رسمی درباره تسهیل دسترسی باید در کنار وضعیت واقعی پرونده و کامل بودن اسناد ارزیابی شود، نه به عنوان زمان قطعی ثبت.
منبع درباره جزئیات عملیاتی حساب داخلی، زمان تایید بانکی، نرخ تبدیل ارز، کارمزدهای جانبی و وضعیت استرداد وجه توضیح کامل نداده است. تا زمان انتشار دستورالعمل روشن، این موارد باید پیش از تسلیم اظهارنامه از مرجع دریافت کننده یا دفتر ارائه دهنده خدمت استعلام شود. همچنین مشخص نیست در صورت مغایرت مبلغ پرداختی یا تاخیر در تطبیق بانکی، مسئولیت و روش اصلاح چگونه خواهد بود.
اقدام لازم و خدمات دفتر برندنو
متقاضی باید پیش از پرداخت، مسیر اختراع، کشورهای هدف، وضعیت حق تقدم، مالکان، مدارک هویتی و نسخه نهایی ادعانامه و توصیف را مشخص کند. سپس هزینه مرحله اولیه را از هزینه های فاز ملی جدا کند و برای ترجمه، بررسی کشور مقصد و خدمات خارجی برآورد مستقل بگیرد. تکمیل زودتر مدارک و امضای همه اشخاص مرتبط، احتمال توقف پرونده به دلیل نقص اطلاعات را کاهش می دهد.
دفتر برندنو می تواند پیش از ارسال، ساختار مدارک و انطباق شکلی پرونده را بررسی کند. پیگیری تسلیم اظهارنامه در مرجع دریافت کننده و دنبال کردن وضعیت پرداخت و مکاتبات اداری تا دریافت گزارش جستجوی بین المللی هم ممکن است. این بررسی به معنای حذف احتمال اخطار یا رد نیست؛ زیرا نتیجه به محتوای فنی اختراع، مدارک و تصمیم مراجع ذی ربط وابسته است. شرح مراحل و مسیر دریافت خدمت در صفحه خدمات ثبت برند، شرکت و اختراع آمده است. برای برآورد زمان واقعی و هزینه متناسب با پرونده، تماس با دفتر برندنو امکان بررسی اولیه را فراهم می کند.
