اداره ثبت شرکتها بر اساس اعلام سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، در همکاری با سازمان سرمایه گذاری خارجی، افزایش نظارت بر اعتبارسنجی متقاضیان غیرایرانی و تفکیک سرمایه گذاران واقعی از متقاضیان صوری را پیگیری می کند. تدوین بخشنامه های هماهنگ میان دستگاه های اجرایی نیز در دستور کار اعلام شده است. با این حال، منبع رسمی تاریخ ابلاغ بخشنامه ها، متن ضوابط جدید، دامنه دقیق بررسی ها و معیارهای عددی اعتبارسنجی را اعلام نکرده است. بنابراین، فعلا نمی توان از اجرای یک دستورالعمل نهایی با شرایط مشخص سخن گفت. متن کامل اعلام را می توان در اعلام رسمی سازمان ثبت مشاهده کرد.
مفهوم حقوقی افزایش نظارت بر شرکت های دارای شریک خارجی
شرکت پس از ثبت، شخصیتی حقوقی مستقل از سهامداران و مدیران خود پیدا می کند و می تواند طرف قرارداد، دارنده دارایی، بدهکار یا متعهد مالیاتی باشد. به همین دلیل، بررسی هویت و اصالت اشخاصی که در تاسیس، مدیریت یا مالکیت آن نقش دارند، صرفا یک کنترل شکلی در مرحله ثبت نیست. در پرونده های دارای متقاضی غیرایرانی، احراز هویت، کد فراگیر، اعتبار مدارک و استعلام از مراجع مرتبط می تواند بر پذیرش درخواست تاسیس یا تغییرات اثر بگذارد.
مفهوم اعلام شده از سوی اداره ثبت شرکتها، ایجاد لایه های بیشتر برای تشخیص سرمایه گذار واقعی از ساختار صوری است؛ اما خبر مشخص نکرده است که این لایه ها دقیقا با چه فرم، سامانه، مدرک یا مهلتی اجرا می شوند. همچنین درباره تفاوت الزامات اتباع مقیم و غیرمقیم، نوع شرکت، میزان مشارکت خارجی یا انتقال سهام، ضابطه تازه ای منتشر نشده است. بنابراین نمی توان از متن خبر نتیجه گرفت که همه پرونده ها با یک روند یکسان یا یک زمان مشخص رسیدگی خواهند شد.
این تغییر برای کدام پرونده ها موضوعیت دارد
نخستین گروه، اتباع غیرایرانی هستند که قصد تاسیس شرکت یا ورود به ترکیب سهامداران و مدیران یک شرکت ایرانی را دارند. گروه دوم، شرکت های ایرانی هستند که می خواهند سهام خود را به سرمایه گذار خارجی منتقل کنند یا ترکیب مدیریتی آنها را تغییر دهند. در این پرونده ها، ناقص بودن مدارک هویتی، ناسازگاری اطلاعات میان اسناد، آماده نبودن مجوزهای لازم یا تاخیر در پاسخ استعلام می تواند باعث اخطار رفع نقص و توقف ادامه کار شود.
خریدار و فروشنده شرکت آماده نیز باید موضوع را جدی بگیرد. حضور سهامدار یا مدیر خارجی فقط بخشی از ارزش تجاری شرکت نیست؛ وضعیت مدارک هویتی، مجوزهای سرمایه گذاری، سوابق تغییرات، اختیار امضای اسناد و امکان ثبت انتقال نیز باید پیش از معامله بررسی شود. پرداخت ثمن یا امضای قرارداد پیش از روشن شدن این موارد می تواند زمان انتقال را طولانی کند و برنامه فعالیت خریدار را به تاخیر بیندازد. برای چنین پرونده هایی، راهنمای خرید و فروش شرکت آماده می تواند در شناسایی مراحل بررسی و انتقال مورد استفاده قرار گیرد.
تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی ایرانی که شریک خارجی دارند نیز ممکن است با یک فرصت و یک ریسک هم زمان روبه رو شوند. کنترل دقیق تر می تواند احتمال ثبت ساختارهای صوری را کاهش دهد، اما در کوتاه مدت احتمال افزایش رفت و برگشت اداری برای پرونده های واقعی را نیز به همراه دارد. شرکت هایی که هم زمان قصد ثبت دارایی فکری، دریافت مجوز فعالیت یا انتقال علامت تجاری دارند باید زمان هر مسیر را جداگانه برآورد کنند و ثبت شرکت را تنها مرحله کار ندانند.
ادعای تسهیل ثبت شرکت و تجربه اجرایی پرونده ها
در خبر، بر تسهیل شروع کسب و کار در کنار نظارت دقیق تاکید شده است. با این حال، جزئیات اجرایی برای سنجش این هدف ارائه نشده است. تجربه دفتر برندنو نشان می دهد زمان هایی که سازمان ها برای ثبت شرکت اعلام می کنند، معمولا مربوط به پرونده کامل و بی نقص در یک مرحله بررسی است، نه کل مسیر از نخستین مراجعه تا انتشار آگهی. در پرونده های تاسیس و تغییرات، زمانی حدود ده روز کاری از وقتی قابل محاسبه است که مدارک، امضاها و تاییدیه هایی مانند گواهی بانک کامل دریافت شده باشد.
برای متقاضی خارجی، استعلام میان دستگاهی، بررسی مدارک هویتی، تایید امضاها، اختلال سامانه ها و اخطار رفع نقص می تواند این مسیر را طولانی تر کند. صف کارشناسی و مراحل پس از تایید، از جمله انتشار آگهی روزنامه رسمی و انجام تکالیف مرتبط با دفاتر، نیز در زمان نهایی اثر دارد. بنابراین عدد یا مهلت مشخصی برای اجرای این سیاست از منبع اعلام نشده و وعده رسیدگی کوتاه را نباید معادل زمان قطعی صدور آگهی دانست. هرچه مدارک و امضاهای همه اشخاص زودتر و کامل تر آماده شود، احتمال توقف پرونده کمتر خواهد بود.
اقدام عملی متقاضی و خدمات دفتر برندنو
پیش از ثبت تاسیس یا تغییرات، باید هویت و مدارک همه اشخاص غیرایرانی، کد فراگیر، مجوزهای مرتبط با سرمایه گذاری و حدود اختیار مدیران بررسی و با اطلاعات اظهارنامه تطبیق داده شود. قرارداد انتقال سهام یا خرید شرکت نیز بهتر است به نتیجه استعلام های ثبتی و امکان اجرای تغییرات وابسته شود. در صورت هم زمانی ثبت شرکت با ثبت علامت تجاری یا اختراع، مدارک و زمان هر پرونده باید جداگانه تنظیم شود؛ برای شروع می توان از صفحه خدمات ثبت برند، شرکت و اختراع استفاده کرد و درباره مراحل و الزامات ثبت شرکت در ایران اطلاعات تکمیلی گرفت.
دفتر برندنو در پرونده های دارای متقاضی خارجی، پیش از ارسال درخواست، مدارک هویتی سهامداران و مدیران، کد فراگیر و مجوزهای ارائه شده را بررسی می کند، هماهنگی های ثبتی را پیگیری می کند و بر اساس وضعیت واقعی مدارک، زمان احتمالی رسیدگی را برآورد می کند. در صورت صدور اخطار، پیگیری رفع نقص و ارتباط با مراجع مربوط نیز بخشی از فرایند است. این بررسی ها جایگزین تصمیم مرجع ثبت یا استعلام دستگاه های دیگر نیست، اما می تواند ریسک ارسال پرونده ناقص و هزینه رفت و برگشت اداری را کاهش دهد. متقاضیان تاسیس، اصلاح ترکیب سهامداران یا انتقال شرکت می توانند برای ارزیابی مدارک با دفتر برندنو تماس بگیرند.
