ثبت بین المللی برند و نشانه های جغرافیایی برای صادرات محصولات

ثبت بین المللی برند برای صادرکنندگان ایرانی همچنان به داشتن پایه حقوقی معتبر در ایران و رعایت تشریفات کشور مقصد وابسته است. طبق اعلام سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، مراحل نهایی تصویب الحاق ایران به سند ژنو موافقت نامه لیسبون در جریان است و در گام نخست، زعفران، پسته و فرش در برنامه های برندسازی قرار گرفته اند. خبر، زمان اجرای نهایی، متن شیوه نامه ها، مرجع متولی پرونده های هر محصول و معیار انتخاب محصولات صنعتی در مرحله بعد را مشخص نکرده است.

منبع این خبر، اعلام سازمان ثبت اسناد و املاک کشور است. بنابراین، از متن خبر نمی توان نتیجه گرفت که حمایت بین المللی از همه نام های جغرافیایی یا همه کالاهای صادراتی ایران از همین حالا برقرار شده است.

تفاوت نشان جغرافیایی و ثبت بین المللی برند

نشان جغرافیایی به کالایی مربوط است که کیفیت، شهرت یا ویژگی معین آن با منطقه تولید ارتباط دارد. این حق، برخلاف علامت تجاری انفرادی، اصولا برای یک شرکت یا شخص به صورت انحصاری ایجاد نمی شود و تولیدکنندگان واجد شرایط همان محدوده می توانند از آن استفاده کنند. زعفران قائنات و پسته رفسنجان در خبر به عنوان نمونه مطرح شده اند، اما استفاده از چنین نامی در عمل به اثبات رابطه کالا با منطقه و رعایت ضوابط مربوط نیاز دارد.

در مقابل، نام شرکت، لوگو، بسته بندی و علامتی که یک صادرکننده برای تمایز کالای خود از رقبا به کار می برد، دارایی انفرادی بنگاه است. حمایت از نشان جغرافیایی، جای ثبت علامت تجاری شرکت را نمی گیرد. اگر صادرکننده فقط به نام جغرافیایی اتکا کند، ممکن است مبدا کالا از حمایت برخوردار شود اما هویت اختصاصی شرکت یا محصول او در بازار هدف با علامت مشابه مواجه شود یا پیش از او توسط شخص دیگری ثبت شود. بررسی تفاوت این دو مسیر در راهنمای ثبت برند و علامت تجاری برای تعیین اقدام مناسب ضروری است.

الحاق به سند ژنو چه اثری بر پرونده های صادراتی دارد

الحاق به سند ژنو موافقت نامه لیسبون، بنا بر متن خبر، هنوز در مرحله نهایی تصویب است. تا زمانی که تصویب نهایی و مقررات اجرایی ابلاغ نشود، صادرکننده نمی تواند صرف اعلام این فرایند را معادل ثبت قطعی نشان جغرافیایی در کشورهای عضو بداند. جزئیات مربوط به نحوه پذیرش پرونده های ایران، هزینه ها، مدارک فنی، حدود حمایت و شیوه اعتراض در خبر اعلام نشده است.

برای تولیدکنندگان زعفران، پسته، فرش، صنایع دستی و محصولات کشاورزی بومی، فرصت اصلی در تشکیل و تکمیل مستندات جمعی درباره اصالت، محدوده تولید و ویژگی محصول است. اتحادیه ها، تعاونی ها و تشکل های صنفی در چنین پرونده ای اهمیت بیشتری دارند، زیرا حق مورد بحث به یک گروه واجد شرایط مربوط می شود، نه صرفا به یک صادرکننده. با این حال، خبر درباره شکل دقیق تشکل متقاضی، مدارک قابل قبول و زمان بررسی ملی توضیحی نداده است.

برای شرکت های صادرکننده، مسیر علامت تجاری مستقل جداگانه باقی می ماند. ثبت پایه در ایران و سپس استفاده از مسیرهای بین المللی، از جمله سیستم مادرید در صورت احراز شرایط، نیازمند بررسی نام، طبقات کالا و خدمات و کشورهای هدف است. استعلام برند و بررسی تشابه علامت تجاری پیش از طراحی بسته بندی یا انعقاد قرارداد صادراتی می تواند خطر تعارض با علائم مقدم را کاهش دهد. این اقدام به معنای پذیرش قطعی علامت در کشور مقصد نیست، زیرا هر کشور مقررات و grounds بررسی خود را دارد.

فاصله میان اعلام رسمی و زمان واقعی پرونده

اعلام ظرفیت معاهدات بین المللی، به تنهایی زمان نهایی حمایت را تعیین نمی کند. در تجربه اجرایی دفتر برندنو، پاسخ اولیه اداره در پرونده های علامت تجاری گاهی حدود یک هفته و گاهی تا حدود ۲۵ روز طول کشیده است؛ پس از پذیرش نیز انتشار آگهی، مهلت قانونی اعتراض و مراحل ثبت نهایی باقی می ماند. در پرونده صادراتی، بررسی کشورهای هدف، آماده سازی مدارک و هماهنگی هزینه های ارزی می تواند مراحل دیگری به این فرایند اضافه کند.

اخطار رفع نقص، تاخیر در پاسخ استعلام های برخط، اختلال سامانه ها، نیاز به امضای صاحبان حق و مهلت های قانونی، عواملی هستند که زمان عملی را از زمان اعلامی طولانی تر می کنند. در متن خبر نیز هزینه های بین المللی، مدت بررسی دبیرخانه و نحوه هماهنگی پرداخت ها مشخص نشده است. از این رو، وعده زمان کوتاه یا حمایت فوری را نمی توان بدون بررسی پرونده و کشور هدف مبنای تصمیم تجاری قرار داد.

اقدام عملی برای صادرکنندگان و تشکل ها

• نام، لوگو و علامت مورد استفاده در بسته بندی را پیش از عرضه در ایران و کشورهای هدف از نظر تشابه و امکان ثبت بررسی کنید.
• اظهارنامه علامت تجاری ایران را با مالک درست، طبقات متناسب و فهرست واقعی کالاها تنظیم و وضعیت آن را تا پایان مراحل قانونی پیگیری کنید.
• برای نشان جغرافیایی، تشکل یا اتحادیه مرتبط باید اسناد اصالت، محدوده تولید، ویژگی محصول و سابقه شهرت آن را گردآوری و برای مسیر ملی آماده کند.
• کشورهای هدف صادرات، نام مالک علامت، شکل استفاده از لوگو و وضعیت قراردادهای توزیع را پیش از ارسال درخواست بین المللی مشخص کنید.
• برای زمان بندی، فقط مدت بررسی اولیه را ملاک نگیرید و احتمال رفع نقص، اعتراض، استعلام های بیرونی و هماهنگی مالی را در برنامه صادراتی لحاظ کنید.

تولیدکننده ای که محصول را به صورت فله صادر می کند، ممکن است از ارزش افزوده هویت تجاری خود بهره کامل نبرد؛ اما اینکه ثبت علامت یا نشان جغرافیایی در یک کشور مشخص پذیرفته شود، به بررسی قوانین همان کشور وابسته است و منبع درباره نتیجه چنین پرونده هایی ادعای مشخصی نکرده است.

دفتر برندنو در پرونده ثبت بین المللی برند چه می کند

دفتر برندنو پیش از ورود پرونده به مسیر بین المللی، سوابق ثبتی و احتمال تعارض با علائم مقدم را بررسی می کند، مالک مناسب و طبقات کالا و خدمات را ارزیابی می نماید و مدارک اظهارنامه را بر اساس اطلاعات پرونده تنظیم می کند. پیگیری پاسخ اداره، بررسی اخطارهای رفع نقص و هماهنگی مراحل ثبتی نیز در چارچوب خدمات دفتر انجام می شود. در پرونده های صادراتی، تفکیک علامت تجاری انفرادی از نشان جغرافیایی و تعیین مدارک لازم برای هر مسیر اهمیت دارد.

برای دریافت برآورد واقع بینانه از وضعیت علامت، مدارک و مراحل احتمالی، می توان از خدمات ثبت برند، شرکت و اختراع استفاده کرد یا برای بررسی اولیه با دفتر برندنو تماس گرفت. زمان نهایی پس از تکمیل مدارک، مشخص شدن کشورهای هدف و بررسی مقررات قابل اعلام است.