ثبت طرح صنعتی فعلا بر پایه مقررات داخلی انجام می شود و معاهده جدید حقوق طراحی هنوز نهایی نشده و ایران نیز طبق اطلاعات اعلام شده، به آن ملحق نشده است. سازمان جهانی مالکیت فکری در حال بررسی پیش نویس این معاهده است و هدف اعلام شده، هماهنگ کردن الزامات شکلی اداره های ثبت و کاهش تشریفات متفاوت میان کشورهاست. منبع خبر درباره زمان تصویب نهایی، زمان اجرای معاهده یا سازوکار الحاق ایران جزئیاتی اعلام نکرده است. متن کامل اعلام رسمی در پایگاه سازمان ثبت اسناد و املاک منتشر شده است.
معاهده جدید چه اثری بر حقوق طرح صنعتی دارد؟
معاهده پیشنهادی از نظر موضوع با موافقت نامه لاهه یکسان نیست. لاهه مسیر ثبت متمرکز بین المللی طرح صنعتی در کشورهای عضو را از طریق یک اظهارنامه فراهم می کند، اما معاهده حقوق طراحی بر تشریفات و الزامات شکلی اداره های ملی تمرکز دارد. به بیان حقوقی، موضوع آن تعیین سقف الزاماتی است که اداره ثبت می تواند از متقاضی مطالبه کند؛ مانند قالب تصاویر، مدارک همراه، نحوه پاسخ به اخطار و شکل ارائه اسناد. این سند در صورت تصویب و الحاق کشورها می تواند تفاوت های اداری و هزینه های ناشی از آماده سازی پرونده های جداگانه را کاهش دهد، اما به خودی خود حمایت ماهوی یا ثبت خودکار طرح در کشورهای مختلف ایجاد نمی کند.
تا زمانی که متن نهایی مشخص نشود، مقررات ملی ایران همچنان مبنای بررسی است. همچنین، طبقه مناسب طرح باید با نظام طبقه بندی لوکارنو سنجیده شود و انتخاب طبقه نادرست می تواند دامنه حمایت یا قابلیت استفاده تجاری از پرونده را تحت تاثیر قرار دهد. برای بررسی این بخش، راهنمای طبقه بندی بین المللی طرح صنعتی می تواند مرجع اولیه باشد. منبع درباره جزئیات فنی پیش نویس، فهرست کشورهای عضو احتمالی و تغییر دقیق الزامات ایران توضیحی نداده است؛ بنابراین نمی توان از اکنون نتیجه گرفت که مدارک یا هزینه های فعلی حذف خواهد شد.
کدام کسب و کارها بیشتر اثر می پذیرند؟
تولیدکنندگانی که ظاهر محصول، بسته بندی یا فرم بصری آن بخشی از مزیت تجاری است، بیش از دیگران از هماهنگی احتمالی رویه ها استفاده خواهند کرد. لوازم خانگی، بسته بندی مواد غذایی، مبلمان، تجهیزات روشنایی، پوشاک و قطعات پلیمری از گروه هایی هستند که در بازارهای صادراتی با خطر کپی برداری ظاهری روبه رو می شوند. صادرکننده ایرانی باید میان حمایت از خود طرح، علامت تجاری و سایر حقوق مرتبط تفکیک قائل شود؛ ثبت طرح صنعتی از نام و نشانه تجاری محصول حمایت نمی کند و ثبت علامت تجاری نیز جایگزین حمایت از شکل و ظاهر محصول نیست.
طراحان مستقل و شرکت هایی که قصد واگذاری یا اعطای مجوز بهره برداری از طرح را دارند نیز موضوعیت دارند. یک پرونده منظم، تصاویر قابل استناد، توصیف دقیق ویژگی های ظاهری و زنجیره روشن مالکیت، ارزیابی دارایی را برای معامله آسان تر می کند. با این حال، معاهده پیشنهادی هنوز حق انتقال یا ارزش اقتصادی مشخصی ایجاد نکرده است. این آثار به وضعیت ثبت، قرارداد انتقال و مقررات کشور مقصد وابسته می ماند.
فاصله وعده ساده سازی با اجرای واقعی پرونده
اعلام هماهنگ سازی تشریفات به معنای کوتاه شدن فوری زمان هر پرونده نیست. در تجربه اجرایی دفتر برندنو، پاسخ اولیه پرونده های طرح صنعتی گاهی حدود یک هفته و گاهی تا حدود ۲۵ روز طول کشیده است. پس از پذیرش نیز بررسی های بعدی، انتشار آگهی و مهلت اعتراض طی می شود و پاسخ اولیه پایان ثبت نهایی نیست. کیفیت و زاویه تصاویر، توصیف ناکافی طرح، انتخاب طبقه، اخطار رفع نقص، صف کارشناسی، اختلال سامانه و آماده نبودن امضای مالکان می تواند زمان را طولانی کند.
در سطح بین المللی نیز تصویب معاهده، آماده سازی مقررات داخلی، ایجاد زیرساخت و تعیین روش اجرای آن ضروری است. خبر حاضر فقط از بررسی پیش نویس و کارگروه های مرتبط سخن می گوید و زمان قطعی برای تصویب یا الحاق ایران ارائه نمی کند. بنابراین تولیدکننده ای که عرضه محصول، نمایشگاه یا انتشار تصاویر طرح را به آینده موکول نکرده است، نباید حمایت فعلی را به امید یک روند ساده تر در آینده کنار بگذارد. طبق توضیح منبع، افشای طرح پیش از اظهارنامه می تواند شرط جدید بودن را مخدوش کند؛ بررسی وضعیت هر پرونده باید با توجه به زمان و نوع افشا انجام شود.
اقدام عملی و خدمات دفتر برندنو
اقدام فوری برای صاحب طرح، ثبت مستندات پیش از افشای عمومی، تهیه تصاویر و نقشه های منسجم، تعیین مالک یا مالکان واقعی، بررسی طبقه لوکارنو و پرداخت هزینه های رسمی است. فهرست مبالغ و مسیر پرداخت باید از مرجع معتبر بررسی شود و هزینه های قانونی ثبت طرح صنعتی تنها بخشی از برنامه مالی پرونده است؛ هزینه ترجمه، آماده سازی مدارک یا مراحل کشور مقصد در خبر حاضر مشخص نشده است. هرچه مدارک، امضاها و تاییدیه ها کامل تر تحویل شود، احتمال رفت و برگشت اداری کمتر خواهد بود.
دفتر برندنو در این موضوع ابتدا امکان سنجی ثبت و وضعیت افشای طرح را بررسی می کند، تصاویر و توصیف را برای ارائه اداری منسجم می سازد، طبقه لوکارنو و ضمایم را تطبیق می دهد و اخطارهای رفع نقص را پیگیری می کند. همچنین زمان واقعی پرونده بر اساس کامل بودن مدارک، پاسخ کارشناسی و مراحل پس از پذیرش برآورد می شود؛ نه صرفا بر مبنای زمان های اعلامی سامانه. این خدمات جایگزین مقررات ملی یا تصمیم اداره ثبت نیست، اما می تواند خطاهای شکلی و رفت و برگشت پرونده را کاهش دهد. برای شروع بررسی، متقاضی می تواند شرایط و هزینه های مرتبط را در صفحه خدمات ثبت برند، شرکت و اختراع ببیند و برای ارزیابی پرونده با دفتر برندنو تماس بگیرد.
