قانون تجارت

ماده ۲ قانون تجارت

باب اول ـ تجار و معاملات تجارتی

معاملات تجارتی از قرار ذیل است:

۱) ـ خرید یا تحصیل هر نوع مال منقول بقصد فروش یا اجاره اعم از اینکه تصرفاتی در آن شده یا نشده باشد.

۲) ـ تصدی به حمل و نقل از راه خشکی یا آب یا هوا بهر نحوی که باشد.

۳) ـ هر قسم عملیات دلالی یا حق العمل کاری ( کمیسیون) و یا عاملی و همچنین تصدی بهر نوع تأسیساتی که برای انجام بعضی امور ایجاد میشود از قبیل تسهیل معاملات ملکی یا پیدا کردن خدمه یا تهیه و رسانیدن ملزومات و غیره.

۴) ـ تأسیس و به کار انداختن هر قسم کارخانه مشروط بر اینکه برای رفع حوائج شخصی نباشد.

۵) ـ تصدی بعملیات حراجی.

۶) ـ تصدی بهر قسم نمایشگاههای عمومی.

۷) ـ هر قسم عملیات صرافی و بانکی.

۸) ـ معاملات برواتی اعم از اینکه بین تاجر یا غیر تاجر باشد.

۹) ـ عملیات بیمه بحری و غیر بحری

۱۰) ـ کشتی سازی و خرید و فروش کشتی و کشتیرانی داخلی یا خارجی و معاملات راجعه به آنها.

در یک نگاه

ماده ۲ ده دسته معامله را ذاتاً تجارتی می داند، فارغ از اینکه چه کسی انجامش می دهد؛ از خرید مال منقول برای فروش تا حمل و نقل، دلالی، کارخانه، صرافی و بانکداری، برات، بیمه و کشتیرانی.

معاملات ذاتاً تجارتی

این فهرست را «اعمال تجاری ذاتی» می گویند. اگر کسی این کارها را به عنوان شغل انجام دهد، طبق ماده ۱ تاجر است.

چند بند بیشتر محل پرسش اند. بند ۱: خرید مال منقول به قصد فروش یا اجاره؛ قصد، زمان خرید ملاک است. بند ۳: دلالی، حق العمل کاری و هر نوع تأسیسات برای انجام امور دیگران، مثل تسهیل معاملات ملکی. بند ۴: کارخانه، به شرط اینکه برای نیاز شخصی نباشد. بند ۸: معاملات برواتی، که حتی میان غیرتاجرها هم تجارتی است.

چیزی که در فهرست نیست هم مهم است: خدمات، کشاورزی و معاملات غیرمنقول (ماده ۴).

نظریه ها و آرا

  • نظر مشورتی ۳۸۰/۹۹/۷ (۱۳۹۹/۰۶/۰۵): متصدیان بنگاه های املاک که معاملات ملکی را تسهیل می کنند، طبق بند ۳ ماده ۲ دلال اند؛ کسبه جزء نیستند و مقررات ورشکستگی بر آنها جاری است.
  • رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری (۱۳۸۸/۰۴/۲۱): تأسیس و اداره گرمابه عمومی از امور خدماتی است، نه تجاری؛ ماده ۲ مرز میان عملیات تجاری و خدماتی را مشخص می کند.
  • نظر مشورتی ۷/۲۱۴ (۱۳۶۳/۰۲/۰۵): بانک با توجه به بند ۷ ماده ۲ تاجر است.

پرسش های رایج

معاملات تجارتی کدام اند؟
ماده ۲ قانون تجارت ده دسته را شمرده، از جمله خرید مال منقول به قصد فروش، حمل و نقل، دلالی و حق العمل کاری، کارخانه، صرافی و بانکداری، معاملات برواتی و بیمه.
آیا مشاور املاک تاجر است؟
طبق نظر مشورتی ۳۸۰/۹۹/۷، متصدیان بنگاه های املاک به استناد بند ۳ ماده ۲ دلال و تاجر محسوب می شوند.

منابع این شرح: نظر مشورتی ۳۸۰/۹۹/۷ (۱۳۹۹/۰۶/۰۵)؛ نظر مشورتی ۷/۲۱۴ (۱۳۶۳/۰۲/۰۵)

این شرح برای آشنایی است و نظر حقوقی درباره پرونده خاص شما نیست. تفسیر رسمی قانون با مراجع صالح است.

آخرین بازبینی شرح:

آیین نامه ها، بخشنامه ها و آرای مرتبط با این ماده

مقررات اجرایی و آرایی که به این ماده مربوط اند.

آرای وحدت رویه (۱)
  • رأی وحدت رویه شماره ۶۸۸ هیأت عمومی دیوان عالی کشور (حقوقی) در خصوص صلاحیت دادگاه رسیدگی کننده به دعوی چک
آرای دیوان عدالت اداری و دیگر مراجع (۱)
  • رأی شماره ۶۷ مورخ ۱۳۶۹/۰۳/۱۰ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص عدم مغایرت قسمت سوم از بند «ب» ماده (۳) فصل دو م آیین نامه تقاضا و اشتراک تلکس مصوب هیأت مدیره و مجمع عمومی صاحبان سهام شرکت مخابرات ایران، راجع به مطالبه اصل و تسلیم فتوکپی مصدق کارت بازرگانی معتبر برای شرکتهای تجاری و بازرگانی؛ ماده (۲۲) در مورد ادامه فعالیت تجاری با کارت بازرگانی معتبر از مراجع ذیصلاح؛ ماده (۲۸) موضوع قطع تلکس مشترک اعم از تاجر و غیر تاجر، به جهت عدم مغایرت با قانون تجارت

مواد دیگر باب اول ـ تجار و معاملات تجارتی

پرسشی درباره اجرای این مقررات در پرونده خودتان دارید؟

متن قانون جای مشاوره حقوقی برای یک پرونده مشخص را نمی گیرد. کارشناسان برندنو وضعیت شما را بررسی می کنند.