قانون حمایت از مالکیت صنعتی

ماده ۱۰۵ قانون حمایت از مالکیت صنعتی

فصل چهارم ـ علائم تجاری، علائم جمعی، علائم تأییدی و نامهای تجاری

چنانچه شخصی علامت متعلق به دیگری را با علم به اینکه او از علامت یادشده استفاده می کرده است برای خود ثبت کند، استفاده کننده از علامت می تواند از دادگاه صالح، ابطال آن را تقاضا نماید مشروط بر اینکه صاحب علامت حداقل یک سال قبل از تاریخ درخواست ثبت علامت از جانب ناقض، استفاده مستمر از علامت داشته باشد.

تبصره ـ چنانچه شخصی حداقل یک سال قبل از ثبت شدن علامت، از آن علامت استفاده می کرده است، ثبت آن از سوی سایر اشخاص مانع استمرار استفاده از علامت برای استفاده کننده مقدم نیست.

در یک نگاه

ماده ۱۰۵ از کسی حمایت می کند که علامتی را بدون ثبت به کار برده و بعد دیده دیگری، با اینکه خبر داشته، همان را به نام خودش ثبت کرده است. اگر استفاده او دست کم یک سال پیش از اظهارنامه ثبت کننده شروع شده و ادامه داشته باشد، می تواند ابطال آن ثبت را از دادگاه بخواهد.

سه شرط

برای ابطال باید سه چیز ثابت شود.

اول، استفاده پیشین. خواهان علامت را به کار می برده است. قانون نوع استفاده را محدود نکرده؛ روی کالا، تابلو، بسته بندی، تبلیغ.

دوم، یک سال استفاده مستمر. این استفاده باید دست کم یک سال پیش از «تاریخ درخواست ثبت» از طرف ناقض شروع شده و پیوسته بوده باشد. استفاده پراکنده یا یک بار تبلیغ، به سختی «مستمر» حساب می شود.

سوم، علم ثبت کننده. کسی که ثبت کرده می دانسته دیگری از این علامت استفاده می کند. اثبات علم معمولاً از قرائن می آید: هم صنف بودن، همکاری قبلی، فروش در همان بازار، نمایندگی سابق.

تبصره: ادامه استفاده بدون ابطال

تبصره راه دیگری هم گذاشته که دادگاه نمی خواهد. کسی که دست کم یک سال پیش از ثبت شدن علامت از آن استفاده می کرده، ثبت دیگران مانع ادامه استفاده اش نیست.

دقت در تاریخ ها مهم است. متن اصلی ماده یک سال قبل از «تاریخ درخواست ثبت» را ملاک گرفته، تبصره یک سال قبل از «ثبت شدن» علامت را. این تبصره حق ادامه استفاده می دهد، نه حق انحصاری؛ برای کنار زدن ثبت دیگری باید سراغ ابطال رفت.

پیش از ۱۴۰۳

قانون ۱۳۸۶ چنین ماده ای نداشت. ماده ۲۰ قانون ثبت علائم و اختراعات ۱۳۱۰ حق استفاده کننده مقدم را به رسمیت می شناخت، ولی قانون ۱۳۸۶ آن را نسخ کرد و چیزی جایش نگذاشت. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در نظر مشورتی ۷/۹۸/۱۲۸۶ همین خلأ را یادآوری کرد و حمایت از استفاده کننده سابق را از ماده ۴۷ آن قانون (حمایت از نام تجاری بدون ثبت) بیرون کشید.

ماده ۱۰۵ آن خلأ را پر کرده است.

در عمل

پرونده های ماده ۱۰۵ با سند برنده می شوند. فاکتورهای فروش تاریخ دار، تصویر بسته بندی و تابلو، آگهی ها، صفحه های فروش اینترنتی و قراردادهای توزیع، همه به کار می آیند. هر چه تاریخ ها قدیمی تر و پیوسته تر باشند بهتر.

مهلت هم مشکل اصلی نیست. تبصره ۱ ماده ۱۱۰ می گوید ابطال علامتی که با علم به استفاده دیگری ثبت شده، به مهلت پنج ساله محدود نیست.

با این حال این ماده جای ثبت را نمی گیرد. اثبات یک سال استفاده مستمر و علم طرف مقابل، هزینه و زمان دادرسی دارد؛ ثبت به موقع همان حق را بی دعوا می دهد.

نظریه مرتبط

نظر مشورتی ۷/۱۴۰۲/۶۲۴ (۱۴۰۳/۰۷/۱۵): اداره کل حقوقی در پاسخ به پرسشی درباره علامتی که تمدید نشده و دیگری آن را ثبت کرده، گفته است تأیید سبق استفاده از علامت تابع ماده ۱۰۵ و تبصره آن است.

پرسش های رایج

اگر کسی برند من را قبل از من ثبت کرده باشد چه کار کنم؟
اگر ثابت کنید دست کم یک سال پیش از اظهارنامه او به طور مستمر از علامت استفاده می کردید و او از این استفاده خبر داشته، طبق ماده ۱۰۵ می توانید ابطال ثبت را از دادگاه بخواهید.
برای دعوای ابطال ماده ۱۰۵ مهلت وجود دارد؟
طبق تبصره ۱ ماده ۱۱۰، مهلت پنج ساله ابطال در مورد علامتی که با علم به استفاده دیگری ثبت شده رعایت نمی شود.
آیا استفاده کننده قبلی می تواند بدون دعوا به استفاده ادامه دهد؟
تبصره ماده ۱۰۵ می گوید اگر دست کم یک سال پیش از ثبت شدن علامت از آن استفاده می کرده، ثبت دیگران مانع ادامه استفاده او نیست.

منابع این شرح: نظر مشورتی ۷/۹۸/۱۲۸۶ (۱۳۹۸/۱۰/۱۱)؛ نظر مشورتی ۷/۱۴۰۲/۶۲۴ (۱۴۰۳/۰۷/۱۵)

این شرح برای آشنایی است و نظر حقوقی درباره پرونده خاص شما نیست. تفسیر رسمی قانون با مراجع صالح است.

آخرین بازبینی شرح:

مواد دیگر فصل چهارم ـ علائم تجاری، علائم جمعی، علائم تأییدی و نامهای تجاری

پرسشی درباره اجرای این مقررات در پرونده خودتان دارید؟

متن قانون جای مشاوره حقوقی برای یک پرونده مشخص را نمی گیرد. کارشناسان برندنو وضعیت شما را بررسی می کنند.